เมื่อจะหย่ากับสามีชาวจีน เรื่องทรัพย์สินมักซับซ้อนกว่าคู่คนไทยด้วยกัน เพราะทรัพย์อาจกระจายอยู่สองประเทศ บ้านหรือที่ดินในไทยที่ลงชื่อภรรยา เงินฝากหรือห้องชุดที่จีนที่เป็นชื่อสามี หรือธุรกิจที่ทำร่วมกัน บทความนี้แยกให้เห็นว่าอะไรแบ่งตามกฎหมายไทยได้ อะไรต้องไปจัดการที่จีน และควรเตรียมอะไรก่อนเริ่มหย่า
หลักเดียวกันใช้กับกรณีที่ฝ่ายไทยเป็นสามีและฝ่ายจีนเป็นภรรยา ถ้ายังไม่ได้เลือกว่าจะหย่าทางใด อ่านภาพรวมก่อนที่ คู่มือหย่ากับคนจีนในไทย จดทะเบียนที่อำเภอหรือฟ้องศาล
สินสมรส คืออะไร
สินสมรส คือทรัพย์สินที่กฎหมายถือว่าเป็นของคู่สมรสทั้งสองฝ่ายร่วมกัน ซึ่งโดยหลักคือทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส ต่างจากสินส่วนตัวที่เป็นของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เช่น ทรัพย์ที่มีอยู่ก่อนสมรส ทั้งนี้มีข้อยกเว้นและรายละเอียดหลายข้อ การแยกว่าทรัพย์ชิ้นใดเป็นสินสมรสจึงต้องดูที่มาของทรัพย์และหลักฐานเป็นรายชิ้น
เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นชาวจีน คำถามจะเพิ่มขึ้นอีกชั้นว่าทรัพย์ชิ้นนั้นอยู่ประเทศไหน และใช้กฎหมายของประเทศใด ซึ่งเป็นหัวใจของบทความนี้
แบ่งสินสมรสกับสามีจีนเมื่อหย่าในไทย ใช้หลักอะไร
ถ้าหย่ากันในไทย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1533 วางหลักให้แบ่งสินสมรสให้แต่ละฝ่ายได้ส่วนเท่ากัน ส่วนจุดตัดว่าจะแบ่งทรัพย์ที่มีอยู่ ณ เวลาใด มาตรา 1532 แยกไว้ดังนี้
- หย่าโดยความยินยอม เช่น จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขต แบ่งตามทรัพย์ที่มีอยู่ ณ วันจดทะเบียนหย่า
- หย่าโดยคำพิพากษา ในส่วนที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน ผลของการหย่ามีผลย้อนไปถึงวันฟ้องหย่า วันฟ้องจึงเป็นจุดตัดที่สำคัญ
แต่หลักแบ่งเท่ากันนี้ไม่ได้แปลว่าทรัพย์ทุกชิ้นในทุกประเทศจะถูกแบ่งตามกฎหมายไทยแบบเดียวกัน ที่ดินและบ้านที่อยู่ในไทยใช้กฎหมายไทย ส่วนทรัพย์อื่นของคู่สมรสต่างสัญชาติมีประเด็นกฎหมายขัดกันที่ทนายต้องตรวจเป็นรายกรณี นอกจากนี้ ถ้าฝ่ายใดต้องการเรียกค่าเลี้ยงชีพ มาตรา 1526 กำหนดให้ต้องเรียกไว้ในคดีหย่า มิฉะนั้นสิทธินั้นสิ้นไป
ทรัพย์แต่ละประเภทต้องจัดการที่ไหน
| ประเภททรัพย์ | กฎหมายหรือที่ที่ต้องจัดการ | สิ่งที่ควรเตรียม |
|---|---|---|
| ที่ดินและบ้านในไทย | กฎหมายไทย | โฉนด สัญญาซื้อขาย หลักฐานที่มาของเงิน และถ้อยคำที่บันทึกไว้ที่สำนักงานที่ดิน |
| เงินฝาก รถ และทรัพย์อื่นในไทย | ดำเนินการในไทย แต่มีประเด็นกฎหมายขัดกันที่ทนายต้องตรวจ | รายการบัญชีและทะเบียนทรัพย์เท่าที่ได้มาโดยชอบ |
| ห้องชุดหรืออสังหาริมทรัพย์ในจีน | ต้องดำเนินการตามกฎหมายจีน ผ่านหน่วยงานหรือศาลจีน | หลักฐานกรรมสิทธิ์ ที่ตั้งทรัพย์ และที่มาของเงิน |
| เงินฝาก หุ้น หรือธุรกิจในจีน | ต้องดำเนินการในจีน | ชื่อธนาคารหรือบริษัท และหลักฐานการโอนเงินระหว่างสองประเทศ |
ที่ดินและบ้านในไทย แบ่งอย่างไรเมื่อคู่สมรสเป็นชาวจีน
ที่ดินในไทยแบ่งตามกฎหมายไทย และต้องเริ่มจากข้อเท็จจริงว่าที่ดินนั้นเป็นสินสมรสหรือสินส่วนตัว โดยหลักคนต่างด้าวถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในไทยไม่ได้ เว้นแต่กรณีที่กฎหมายเปิดให้ ที่ดินที่ซื้อระหว่างสมรสจึงมักเป็นชื่อฝ่ายไทยเพียงคนเดียว
ในทางปฏิบัติ สำนักงานที่ดินมักให้บันทึกถ้อยคำว่าเงินที่ซื้อเป็นสินส่วนตัวของฝ่ายไทย ถ้อยคำนี้อาจกลายเป็นประเด็นตอนแบ่งทรัพย์ เพราะต้องดูว่าตรงกับความจริงเรื่องที่มาของเงินหรือไม่ ทั้งสองฝ่ายจึงควรให้ทนายตรวจเอกสารชุดนี้ก่อนเจรจา ไม่ควรสรุปเองจากชื่อในโฉนด หลักทั่วไปเรื่องที่ดินเมื่อหย่ากับคู่สมรสต่างชาติ อ่านได้ที่ แบ่งสินสมรส คู่สมรสชาวต่างชาติ ที่ดินชื่อภรรยาไทยเป็นของใคร
ทรัพย์สินที่อยู่ในจีน แบ่งอย่างไร
การโอนหรือบังคับเอาทรัพย์สินที่อยู่ในจีน ไม่ว่าจะเป็นห้องชุด บัญชีธนาคาร หรือหุ้นในบริษัทจีน ต้องทำในจีนตามกฎหมายและผ่านหน่วยงานหรือศาลจีน แม้คดีหย่าจะอยู่ในศาลไทย แต่ไม่ได้แปลว่าควรตัดทรัพย์ในจีนออกจากคำขอในไทย ศาลไทยจะวินิจฉัยเรื่องทรัพย์ในจีนได้เพียงใดเป็นคำถามที่ทนายไทยต้องประเมิน ส่วนจะนำผลไปใช้ในจีนได้หรือไม่ ต้องประเมินร่วมกับทนายในจีน บทความนี้จึงตอบได้เพียงหลักทั่วไป ไม่ใช่สูตรแบ่งสำเร็จรูป
ถ้าทรัพย์ในจีนต้องจัดการผ่านศาลจีน ศาลจีนใช้หลักและวิธีพิจารณาของตน ซึ่งไม่ใช่สูตรแบ่งเท่ากันแบบกฎหมายไทย ส่วนคู่ที่จดทะเบียนสมรสในจีนแผ่นดินใหญ่และเลือกจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนจีน ประมวลกฎหมายแพ่งของจีน (民法典) มาตรา 1076 กำหนดให้สัญญาหย่าต้องมีข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินและหนี้ด้วย ข้อตกลงนั้นควรเขียนถึงทรัพย์ในไทยให้ชัดเช่นกัน
ถ้าสามีเป็นฝ่ายฟ้องหย่าที่ศาลจีนก่อน ศาลจีนอาจพิจารณาเรื่องทรัพย์สินไปพร้อมกับการหย่า การนิ่งเฉยจึงเสี่ยงต่อทรัพย์ฝั่งจีนโดยตรง ดูสิ่งที่ควรทำเมื่อได้รับเอกสารที่ สามีจีนฟ้องหย่าที่ศาลจีน ภรรยาอยู่ไทยต้องทำอะไร ส่วนกรณีที่สามีกลับจีนและติดต่อไม่ได้ ดู สามีจีนกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
ทำไมคำพิพากษาหย่าไทยไม่พาส่วนแบ่งทรัพย์ไปจีนด้วย
เพราะกฎของศาลประชาชนสูงสุดของจีนเรื่องการรับรองคำพิพากษาหย่าของศาลต่างประเทศ ซึ่งออกเมื่อ พ.ศ. 2534 (ค.ศ. 1991) และแก้ไขภายหลัง ใช้กับส่วนที่เป็นการหย่าเท่านั้น ส่วนการแบ่งทรัพย์สิน ค่าเลี้ยงชีพ และการเลี้ยงดูบุตร ไม่ใช้กฎนี้ ต้องไปตามกระบวนการรับรองและบังคับคำพิพากษาต่างประเทศทั่วไปของจีน ซึ่งอาศัยสนธิสัญญาหรือหลักถ้อยทีถ้อยปฏิบัติ
ไทยกับจีนมีความตกลงความช่วยเหลือทางศาลในคดีแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2537 แต่ไม่มีสนธิสัญญาที่ทำให้คำพิพากษาเรื่องทรัพย์สินของศาลไทยบังคับในจีนได้ทันที ผู้ที่ต้องการบังคับต้องยื่นขอให้ศาลจีนรับรองตามหลักกฎหมายจีน ซึ่งทำได้ยากและไม่แน่นอน ขั้นตอนการขอให้ศาลจีนรับรองส่วนที่เป็นการหย่า อ่านได้ที่ หย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนไหม
ระหว่างคดี ป้องกันไม่ให้ทรัพย์ถูกโอนออกไปได้อย่างไร
ความกังวลที่พบบ่อยคือ เมื่ออีกฝ่ายรู้ว่าจะหย่า เงินอาจถูกโอนออกนอกประเทศ หรือทรัพย์ในไทยถูกขายไปก่อน ระหว่างคดีหย่า ป.พ.พ. มาตรา 1530 ให้ศาลมีคำสั่งชั่วคราวเกี่ยวกับสินสมรสได้เมื่อมีการร้องขอ และยังมีวิธีคุ้มครองชั่วคราวอื่นที่ทนายจะประเมินว่าเหมาะกับกรณีของคุณหรือไม่ อ่านเพิ่มเติมที่ สามีต่างชาติจะหนีกลับประเทศระหว่างคดี ขอศาลคุ้มครองอะไรได้บ้าง
ขั้นตอนที่ควรทำก่อนเริ่มเจรจาหรือยื่นฟ้อง
- ทำรายการทรัพย์ทั้งสองประเทศ แยกว่าชิ้นใดอยู่ในไทย ชิ้นใดอยู่ในจีน เป็นชื่อใคร และได้มาเมื่อไร
- รวบรวมหลักฐานที่มาของเงิน เช่น สลิปโอน สัญญาซื้อขาย และเอกสารเงินกู้ เฉพาะที่ได้มาโดยชอบ ไม่เข้าบัญชีหรืออุปกรณ์ของอีกฝ่ายโดยไม่ได้รับอนุญาต
- ตรวจเอกสารที่ดินในไทย รวมถึงถ้อยคำที่บันทึกไว้ตอนซื้อ
- ปรึกษาทนายเรื่องคำสั่งชั่วคราว ถ้ามีสัญญาณว่าทรัพย์กำลังถูกโอนหรือขาย
- ให้ทนายในจีนประเมินทรัพย์ฝั่งจีน ก่อนตกลงหรือยื่นฟ้อง เพื่อไม่ให้ข้อตกลงในไทยมองข้ามทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุด
ตัวอย่างสมมติ: นางบีกับนายเอ
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบีเป็นคนไทย จดทะเบียนสมรสที่อำเภอกับนายเอซึ่งเป็นชาวจีน ระหว่างสมรสทั้งคู่ซื้อบ้านพร้อมที่ดินในไทยเป็นชื่อนางบี โดยนางบีบันทึกถ้อยคำที่สำนักงานที่ดินว่าเงินเป็นสินส่วนตัว ส่วนนายเอซื้อห้องชุดในเมืองบ้านเกิดที่จีนเป็นชื่อตนเอง และมีบัญชีเงินฝากที่จีน ต่อมานายเอกลับไปอยู่จีนและไม่ยอมคุยเรื่องทรัพย์
ถ้านางบีฟ้องหย่าที่ศาลไทย บ้านและที่ดินในไทยจะพิจารณาตามกฎหมายไทย และคำถามว่าเป็นสินสมรสหรือสินส่วนตัวขึ้นกับที่มาของเงินจริงประกอบกับถ้อยคำที่บันทึกไว้ ส่วนห้องชุดและบัญชีที่จีน แม้ศาลไทยจะพิพากษาให้หย่า ผลในส่วนทรัพย์สินก็ไม่ไปถึงจีนโดยอัตโนมัติ นางบีต้องปรึกษาทนายในจีนว่าจะดำเนินการกับทรัพย์ฝั่งจีนอย่างไร การวางแผนทั้งสองฝั่งตั้งแต่ต้นจะช่วยให้ไม่ต้องเริ่มใหม่หลังได้คำพิพากษาไทยแล้ว
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- คิดว่าคำพิพากษาไทยสั่งแบ่งทรัพย์ในจีนแล้ว จีนต้องทำตาม ส่วนทรัพย์สินไม่อยู่ในกฎรับรองการหย่าของศาลจีน และการรับรองตามหลักทั่วไปไม่แน่นอน
- คิดว่าศาลจีนแบ่งครึ่งแบบกฎหมายไทย ศาลจีนใช้หลักของตน
- ลืมเรียกค่าเลี้ยงชีพในคดีหย่า ถ้าไม่เรียกไว้ในคดีหย่า สิทธินั้นสิ้นไปตามมาตรา 1526
- โอน ขาย หรือซ่อนทรัพย์ก่อนหย่า อาจทำให้เสียเปรียบในคดีและเสี่ยงต่อความรับผิดตามกฎหมาย
- ให้ญาติหรือคนอื่นถือทรัพย์แทน เพิ่มความเสี่ยงทั้งต่อการแบ่งทรัพย์และต่อตัวผู้ถือแทนเอง
- เซ็นสัญญาหย่าที่ไม่เขียนถึงทรัพย์ในจีน อาจเปิดข้อพิพาทใหม่ภายหลัง
ทนายช่วยอะไรได้บ้างในเรื่องสินสมรสข้ามประเทศ
- แยกสินสมรสกับสินส่วนตัวจากเอกสารที่มี และประเมินจุดอ่อนของหลักฐาน
- ร่างสัญญาหย่าให้ครอบคลุมทรัพย์ทั้งในไทยและในจีน
- ยื่นฟ้องหย่าและเรียกส่วนแบ่งสินสมรสหรือค่าเลี้ยงชีพต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ
- ขอคำสั่งชั่วคราวเกี่ยวกับสินสมรสเมื่อมีความเสี่ยงที่ทรัพย์จะถูกโอน
- ประสานทนายในจีนเรื่องทรัพย์ฝั่งจีนและการใช้คำพิพากษาไทยในจีน
การแบ่งทรัพย์กับสามีจีนไม่จบในศาลเดียวเสมอไป ยิ่งรู้ตั้งแต่ต้นว่าทรัพย์ชิ้นใดต้องจัดการที่ไหน ยิ่งลดโอกาสเสียสิทธิ หากต้องการให้ช่วยตรวจรายการทรัพย์และวางแผนในกรณีของคุณ ติดต่อสำนักงาน ได้
คำถามที่พบบ่อย
หย่ากับสามีจีนในไทย สินสมรสแบ่งกันคนละครึ่งไหม
โดยหลักใช่ ป.พ.พ. มาตรา 1533 ให้แบ่งสินสมรสให้แต่ละฝ่ายได้ส่วนเท่ากัน แต่ต้องแยกให้ได้ก่อนว่าทรัพย์ชิ้นใดเป็นสินสมรส ที่ดินและบ้านในไทยใช้กฎหมายไทย ทรัพย์อื่นมีประเด็นกฎหมายขัดกันที่ทนายต้องตรวจ และการบังคับเอาทรัพย์ที่อยู่ในจีนต้องทำในจีนตามกฎหมายและผ่านหน่วยงานหรือศาลจีน
บ้านในไทยที่ซื้อระหว่างสมรส แบ่งตามกฎหมายไทยหรือไม่
ใช่ ที่ดินและบ้านที่อยู่ในไทยอยู่ภายใต้กฎหมายไทย ส่วนจะเป็นสินสมรสหรือสินส่วนตัว ขึ้นกับที่มาของเงิน หลักฐาน และถ้อยคำที่บันทึกไว้ที่สำนักงานที่ดิน ควรให้ทนายตรวจเอกสารก่อนเจรจา
คำพิพากษาศาลไทยสั่งแบ่งทรัพย์ ใช้กับทรัพย์ในจีนได้ไหม
ไม่ได้โดยอัตโนมัติ กฎของศาลจีนเรื่องรับรองคำพิพากษาหย่าต่างประเทศไม่ครอบคลุมส่วนทรัพย์สิน ต้องยื่นขอให้ศาลจีนรับรองตามหลักกฎหมายจีน ซึ่งทำได้ยากและไม่แน่นอน ควรปรึกษาทนายทั้งสองประเทศ
สามีจีนกำลังโอนเงินกลับจีน ทำอะไรได้บ้าง
ควรปรึกษาทนายโดยเร็ว ระหว่างคดีหย่า ศาลอาจมีคำสั่งชั่วคราวเกี่ยวกับสินสมรสได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1530 เมื่อมีการร้องขอ ระหว่างนี้ให้เก็บหลักฐานการโอนเท่าที่ได้มาโดยชอบ
จดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนจีน ต้องตกลงเรื่องทรัพย์สินด้วยไหม
ต้องตกลง ประมวลกฎหมายแพ่งของจีน มาตรา 1076 กำหนดให้สัญญาหย่ามีข้อตกลงเรื่องการเลี้ยงดูบุตร ทรัพย์สิน และหนี้ ทางนี้ใช้ได้เฉพาะคู่ที่จดทะเบียนสมรสในจีนแผ่นดินใหญ่ และทั้งสองต้องไปยื่นด้วยตนเอง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
