สามีจีนฟ้องหย่าที่ศาลจีน ภรรยาอยู่ไทย ได้รับหมายศาลจีนต้องทำอะไร

เอกสารภาษาจีนที่มีตราของศาลประชาชนมาถึงคุณที่ไทย อาจมาทางไปรษณีย์ ผ่านหน่วยงานทางการ หรือทางข้อความและอีเมล ข้างในระบุว่าสามีจีนฟ้องหย่าที่ศาลจีน และอาจขอให้ศาลตัดสินเรื่องลูกและทรัพย์สินไปด้วย ความรู้สึกแรกของหลายคนคือไม่อยากยุ่งเพราะอยู่คนละประเทศ แต่การนิ่งเฉยเป็นทางที่เสี่ยงที่สุด บทความนี้อธิบายว่าศาลจีนใช้หลักอะไร คุณมีเวลาตอบเท่าไร ตั้งตัวแทนในจีนได้อย่างไร และฝั่งไทยทำอะไรได้บ้าง

หลักทั่วไปเมื่อคู่สมรสต่างชาติฟ้องหย่าในต่างประเทศ อ่านได้ที่ สามีต่างชาติฟ้องหย่าที่ต่างประเทศ ได้รับหมายศาลแล้วต้องทำอย่างไร บทความนี้เน้นเฉพาะกฎหมายและขั้นตอนของจีน ส่วนภาพรวมการหย่ากับคนจีนทุกทาง ดูได้ที่ คู่มือหย่ากับคนจีนในไทย

สามีจีนฟ้องหย่าที่ศาลจีนได้อย่างไร ทั้งที่ภรรยาอยู่ไทย

การฟ้องหย่าที่ศาลจีน คือการที่คู่สมรสฝ่ายหนึ่งขอให้ศาลประชาชนของจีนพิพากษาให้การสมรสสิ้นสุด เมื่ออีกฝ่ายไม่ยอมหย่าหรือหย่าโดยจดทะเบียนไม่ได้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของจีน (民事诉讼法) ฉบับแก้ไขปี 2566 (ค.ศ. 2023) มาตรา 23 ให้คดีเกี่ยวกับสถานะบุคคลที่ฟ้องคนซึ่งไม่ได้อยู่ในจีน ฟ้องที่ศาลของภูมิลำเนาโจทก์ได้ สามีจึงยื่นฟ้องที่ศาลบ้านเกิดของตนได้แม้คุณอยู่ไทย และกฎหมายจีนว่าด้วยการใช้กฎหมายกับความสัมพันธ์ทางแพ่งที่มีองค์ประกอบต่างประเทศ มาตรา 27 กำหนดว่าการหย่าโดยคดีศาลใช้กฎหมายของประเทศที่ศาลตั้งอยู่ ศาลจีนจึงตัดสินตามกฎหมายจีน

ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่อำเภอไทย สามีจะไปจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนจีนฝ่ายเดียวไม่ได้ เพราะระเบียบการจดทะเบียนสมรสของจีนให้สำนักทะเบียนไม่รับคำขอหย่าถ้าการสมรสไม่ได้จดในจีนแผ่นดินใหญ่ และการจดทะเบียนหย่าในจีนต้องไปด้วยตนเองทั้งสองฝ่ายอยู่แล้ว ทางเดียวในจีนที่เหลือสำหรับเขาจึงเป็นการฟ้องศาล

ศาลจีนตัดสินคดีหย่าด้วยหลักอะไร

ประมวลกฎหมายแพ่งของจีน (民法典) มาตรา 1079 ให้ศาลไกล่เกลี่ยก่อนเสมอ ถ้าความสัมพันธ์ฉันสามีภรรยาแตกหักจริงและไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ ศาลให้หย่า กฎหมายยกตัวอย่างกรณีที่ศาลต้องให้หย่าเมื่อไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ เช่น การสมรสซ้อนหรืออยู่กินกับผู้อื่น ความรุนแรงในครอบครัว การพนันหรือยาเสพติดที่ไม่แก้ไข และการแยกกันอยู่เพราะความรู้สึกไม่ลงรอยครบสองปี และถ้าศาลเคยพิพากษาไม่ให้หย่า แล้วทั้งสองแยกกันอยู่อีกครบหนึ่งปี เมื่อฟ้องใหม่ศาลต้องให้หย่า เกณฑ์เหล่านี้เป็นของศาลจีน ไม่ใช่เหตุหย่าของศาลไทย

กฎหมายจีนยังมีข้อจำกัดเฉพาะ คือระหว่างที่ภรรยาตั้งครรภ์ ภายในหนึ่งปีหลังคลอด หรือภายในหกเดือนหลังยุติการตั้งครรภ์ ฝ่ายชายไม่อาจยื่นขอหย่า เว้นแต่ฝ่ายหญิงเป็นผู้ขอเอง หรือศาลเห็นว่าจำเป็นต้องรับคำขอของฝ่ายชาย (มาตรา 1082) ข้อนี้จึงไม่ใช่การห้ามเด็ดขาด ถ้าคุณอยู่ในช่วงนี้ ควรแจ้งทนายในจีนทันที

เรื่องลูกและทรัพย์สินในคดีที่ศาลจีน

การหย่าในศาลจีนใช้กฎหมายจีน ส่วนเรื่องลูกและทรัพย์สิน กฎหมายขัดกันของจีนมีบทแยกต่างหาก ทนายในจีนต้องตรวจว่าจะใช้กฎหมายใด ถ้าใช้กฎหมายจีน หลักของประมวลกฎหมายแพ่งของจีนเป็นดังตาราง ซึ่งต่างจากหลักของศาลไทย

เรื่องหลักที่ศาลจีนใช้
ลูกอายุไม่ถึงสองปีหลักคือให้มารดาเลี้ยงดูโดยตรง (มาตรา 1084)
ลูกอายุสองปีขึ้นไปถ้าพ่อแม่ตกลงกันไม่ได้ ศาลตัดสินตามหลักประโยชน์สูงสุดของผู้เยาว์ และถ้าลูกอายุครบแปดปี ต้องเคารพความประสงค์จริงของลูก (มาตรา 1084)
การเยี่ยมลูกฝ่ายที่ไม่ได้เลี้ยงดูโดยตรงมีสิทธิเยี่ยม (มาตรา 1086)
ค่าเลี้ยงดูลูกฝ่ายที่ไม่ได้เลี้ยงดูโดยตรงต้องรับภาระบางส่วนหรือทั้งหมด จำนวนตกลงกัน ตกลงไม่ได้ศาลตัดสิน (มาตรา 1085)
ทรัพย์สินถ้าต้องจัดการผ่านศาลจีน ศาลจีนใช้หลักของกฎหมายจีน ไม่ควรคาดว่าจะแบ่งแบบเดียวกับกฎหมายไทย

ได้รับหมายศาลจีนแล้ว ต้องตอบภายในกี่วัน

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของจีน มาตรา 285 จำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาในจีนมีเวลายื่นคำให้การ 30 วันนับแต่ได้รับสำเนาคำฟ้อง ขอขยายเวลาได้ แต่ศาลเป็นผู้อนุญาต และตามมาตรา 286 ถ้าไม่พอใจคำพิพากษาชั้นต้น มีสิทธิอุทธรณ์ภายใน 30 วันนับแต่ได้รับคำพิพากษา ซึ่งขอขยายได้เช่นกันโดยศาลเป็นผู้อนุญาต

คำว่า "ได้รับ" จะนับจากวันใด เมื่อเอกสารมาทางอิเล็กทรอนิกส์หรือมีการประกาศ เป็นเรื่องที่ทนายในจีนต้องตรวจจากเอกสารจริง ทางที่ปลอดภัยคือนับแบบระวังจากวันแรกสุดที่เอกสารมาถึงคุณทางใดทางหนึ่ง รวมถึงวันที่ข้อความหรืออีเมลเข้ามาแม้ยังไม่ได้เปิดอ่านหรือยังไม่ได้แปล และอย่าใช้กำหนดเวลาของศาลไทยมาเทียบ เพราะเป็นคนละระบบ

ศาลจีนส่งเอกสารมาถึงคนในไทยทางไหนได้บ้าง

มาตรา 283 ของกฎหมายเดียวกันเปิดหลายช่องทางสำหรับผู้ที่ไม่มีภูมิลำเนาในจีน เช่น

  • ตามสนธิสัญญา ไทยกับจีนมีความตกลงความช่วยเหลือทางศาลในคดีแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2537 ตามคำอธิบายของศาลประชาชนสูงสุดจีน ศาลจีนขอความช่วยเหลือผ่านกระทรวงยุติธรรมจีนให้หน่วยงานไทยช่วยส่งได้ และเอกสารที่ส่งต้องแนบคำแปลภาษาไทยหรืออังกฤษ
  • ทางการทูต
  • ส่งให้ทนายหรือตัวแทนที่คุณตั้งในคดีนั้น
  • ทางไปรษณีย์ ถ้ากฎหมายของประเทศผู้รับอนุญาต
  • ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ยืนยันได้ว่าผู้รับได้รับแล้ว เว้นแต่กฎหมายของประเทศผู้รับห้าม
  • ถ้าส่งด้วยวิธีเหล่านี้ไม่ได้ ศาลจีนประกาศแทน และเมื่อครบหกสิบวันนับแต่ประกาศ ถือว่าส่งแล้ว แม้คุณจะไม่เคยเห็นเอกสารเลยก็ตาม

ดังนั้นอย่าสรุปเองว่าเอกสารที่มาทางข้อความหรืออีเมลไม่มีผล การส่งชอบหรือไม่เป็นคำถามตามกฎหมายจีน ให้ทนายในจีนตรวจและยกขึ้นต่อศาลถ้ามีปัญหาจริง

ตั้งทนายในจีนและยื่นคำให้การจากไทยได้อย่างไร

สิ่งแรกที่ควรทำคือติดต่อทนายในจีนทันที เพื่อดูวิธียื่นคำให้การและการตั้งตัวแทนในคดี เมื่อมีตัวแทนในคดีแล้ว ศาลจีนส่งเอกสารถึงตัวแทนได้ตามมาตรา 283 ซึ่งช่วยให้คุณไม่พลาดกำหนดเวลาต่อ ๆ ไป หนังสือแต่งตั้งทนายหรือเอกสารหลักฐานที่ทำในไทย อาจต้องผ่านการรับรองก่อนใช้ในจีน ทนายจีนจะแจ้งว่าเอกสารใดต้องทำ และควรถามด้วยว่าศาลต้องการให้คุณมาศาลเองหรือยื่นความเห็นเป็นหนังสือในขั้นตอนใด เพราะคดีหย่าในจีนมีหลักให้คู่ความมาศาลด้วยตนเองแม้มีทนาย

ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 ขั้นตอนทั่วไปของเอกสารไทยที่จะใช้ในจีน ตามที่สถานทูตจีนในไทยประกาศ คือรับรองโดยโนตารีหรือหน่วยงานรับรองในไทย แล้วรับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศไทย จากนั้นยื่นที่ศูนย์รับคำร้องขอวีซ่าจีนในกรุงเทพฯ เพื่อให้สถานทูตหรือสถานกงสุลจีนรับรอง เอกสารภาษาไทยต้องแนบคำแปลภาษาจีนหรืออังกฤษที่กระทรวงการต่างประเทศรับรอง ยังใช้ Apostille ระหว่างไทยกับจีนไม่ได้ เพราะอนุสัญญาจะมีผลกับไทยตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ขั้นตอนอาจเปลี่ยน ควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนยื่น

ฟ้องหย่าที่ศาลไทยคู่ขนานได้ไหม

ทำได้ในหลายกรณี ถ้าคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไทย (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้ฟ้องต่อศาลไทยได้แม้จำเลยอยู่ต่างประเทศ เหตุหย่าในศาลไทยใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1516 และถ้าต้องการค่าเลี้ยงชีพสำหรับตัวเองตามมาตรา 1526 ต้องเรียกไว้ในคดีหย่าที่ไทย วิธีฟ้องและส่งหมายไปจีนอ่านได้ที่ สามีจีนกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม

แต่ต้องเข้าใจผลให้ครบ การฟ้องในไทยไม่ได้ทำให้คดีที่จีนหยุดเอง กฎหมายจีนให้ศาลจีนที่มีเขตอำนาจรับคดีได้แม้อีกฝ่ายฟ้องในต่างประเทศแล้ว และถ้าศาลจีนกำลังพิจารณาหรือพิพากษาคดีหย่าของคู่นี้ไปแล้ว คำพิพากษาไทยอาจไม่ได้รับการรับรองในจีน คุณจึงยังต้องตอบคดีที่จีน และทนายทั้งสองประเทศควรวางแผนร่วมกันตั้งแต่ต้น

คำพิพากษาศาลจีนมีผลต่อลูกและทรัพย์ในไทยแค่ไหน

  • ทะเบียนไทย ไม่เปลี่ยนเอง ถ้าศาลจีนพิพากษาให้หย่า ต้องรับรองและแปลเอกสาร แล้วยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่อำเภอหรือเขต ดู หย่าที่จีนแล้ว บันทึกการหย่าในไทยอย่างไร
  • ทรัพย์สินในไทย ไทยไม่มีกฎหมายหรือสนธิสัญญาที่ให้บังคับตามคำพิพากษาต่างประเทศได้โดยตรง โดยทั่วไปผู้ที่ต้องการให้มีผลต้องดำเนินคดีในศาลไทย และบ้านหรือที่ดินในไทยอยู่ใต้กฎหมายไทย
  • ลูกที่อยู่ในไทย ถ้ามีคดีในศาลไทย ศาลไทยชี้ขาดอำนาจปกครองตาม ป.พ.พ. มาตรา 1520 โดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ และควรรู้ว่าจีนแผ่นดินใหญ่ไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการลักพาเด็กข้ามชาติ (ในส่วนของจีน อนุสัญญาใช้กับฮ่องกงและมาเก๊า ไม่ใช้กับจีนแผ่นดินใหญ่) ถ้าลูกถูกพาไปจีนแผ่นดินใหญ่ จึงไม่มีกลไกส่งเด็กกลับตามอนุสัญญานี้ การป้องกันก่อนเด็กเดินทางจึงสำคัญ ดู หย่าสามีจีน ลูกอยู่กับใคร

ตัวอย่างสมมติ: นางบีได้รับเอกสารจากศาลจีน

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบีอยู่เชียงใหม่กับลูกวัยห้าขวบ นายหลี่ (ชื่อสมมติ) สามีชาวจีน กลับไปทำงานที่บ้านเกิดและยื่นฟ้องหย่าที่ศาลประชาชนในเมืองนั้น ขอให้ลูกอยู่กับตน วันหนึ่งนางบีได้รับเอกสารคดีพร้อมคำแปลภาษาไทยผ่านช่องทางทางการ

นางบีจดวันที่ได้รับเอกสาร นับกำหนด 30 วันแบบระวัง และติดต่อทนายในจีนเพื่อยื่นคำให้การและตั้งตัวแทน พร้อมเตรียมหลักฐานว่าลูกอาศัยและเรียนในไทยมาตลอด ส่วนทนายไทยช่วยรับรองเอกสารฝั่งไทยให้ใช้ในจีนได้ และประเมินว่าควรฟ้องคดีในไทยด้วยหรือไม่ ไม่มีขั้นตอนใดรับประกันผล แต่การตอบทันเวลาทำให้ศาลจีนได้ฟังทั้งสองฝ่าย

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังได้รับเอกสารจากศาลจีน

  1. เก็บเอกสารทุกแผ่นพร้อมซองหรือหลักฐานการส่ง จดวันที่และวิธีที่ได้รับ ถ้ามาทางอิเล็กทรอนิกส์ให้บันทึกหน้าจอที่แสดงวันเวลา
  2. หาชื่อศาล เลขคดี และกำหนดเวลา ในเอกสาร แล้วให้ผู้แปลที่เชื่อถือได้ช่วยสรุปว่าอีกฝ่ายขออะไรบ้าง
  3. ติดต่อทนายในจีนทันที เพื่อยื่นคำให้การ ขอขยายเวลาถ้าจำเป็น และตั้งตัวแทนในคดี
  4. ปรึกษาทนายไทยคู่กัน เรื่องลูก ทรัพย์ในไทย การรับรองเอกสาร และการฟ้องคดีในไทย
  5. รวบรวมหลักฐาน ทะเบียนสมรส สูติบัตรลูก หลักฐานที่อยู่และการเรียนของลูก หลักฐานทรัพย์สิน และข้อความที่ติดต่อกัน

ทนายช่วยอะไรได้บ้างในคดีนี้

  • อ่านและสรุปเอกสารคดีร่วมกับผู้แปล เพื่อให้รู้ว่าอีกฝ่ายขออะไรและมีเวลาเท่าไร
  • ประสานกับทนายในจีน ส่งข้อเท็จจริงและหลักฐานฝั่งไทยให้ครบและทันกำหนด
  • ดูแลการรับรองหนังสือแต่งตั้งทนายและเอกสารหลักฐานที่ทำในไทย
  • ประเมินการฟ้องคดีในไทยคู่ขนาน และขอคำสั่งชั่วคราวเรื่องลูกหรือทรัพย์สินถ้าจำเป็น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อถูกฟ้องหย่าที่ศาลจีน

  • เพิกเฉยเพราะเชื่อว่าศาลจีนไม่มีผลกับคนที่อยู่ไทย ศาลจีนอาจตัดสินเรื่องการหย่า ลูก และทรัพย์ในจีนโดยไม่ได้ฟังฝ่ายคุณ
  • เชื่อว่าส่งทางข้อความหรืออีเมลแล้วไม่ถือว่าได้รับ กฎหมายจีนเปิดให้ส่งทางอิเล็กทรอนิกส์และส่งโดยประกาศได้
  • ลงนามรับบันทึกไกล่เกลี่ยโดยไม่เข้าใจ บันทึกไกล่เกลี่ยหย่าของศาลจีนมีผลเมื่อคู่ความลงนามรับ จึงควรให้ทนายอ่านก่อนทุกครั้ง
  • ฟ้องในไทยแล้วหยุดสู้คดีที่จีน ทั้งที่คดีจีนยังเดินต่อ

ถ้าคุณเพิ่งได้รับเอกสารจากศาลจีน เวลาเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุด ให้รีบหาทนายในจีนและวางแผนฝั่งไทยไปพร้อมกัน หากต้องการให้ช่วยตรวจเอกสาร ประสานงาน และประเมินทางเลือกฝั่งไทย ติดต่อสำนักงาน ได้

คำถามที่พบบ่อย

ไม่ได้เดินทางไปจีน จะสู้คดีหย่าที่ศาลจีนได้ไหม

อาจทำได้บางส่วนผ่านทนายหรือตัวแทนในคดี ซึ่งศาลจีนส่งเอกสารถึงได้ แต่ในคดีหย่า กฎหมายจีนวางหลักให้คู่ความมาศาลด้วยตนเองแม้มีทนาย ถ้ามาไม่ได้เพราะเหตุจำเป็นต้องยื่นความเห็นของตนเป็นหนังสือ วิธีเข้าร่วมและเอกสารที่ต้องรับรองขึ้นกับศาลและคดี ควรถามทนายในจีนตั้งแต่วันแรก และอย่าปล่อยให้เลยกำหนดเพียงเพราะเดินทางไปไม่ได้

ขอเวลาเพิ่มในการยื่นคำให้การต่อศาลจีนได้หรือไม่

ขอได้ แต่ศาลจีนเป็นผู้พิจารณาว่าจะอนุญาตหรือไม่ จึงไม่ควรนับว่าจะได้ขยายแน่นอน ควรให้ทนายในจีนยื่นคำขอก่อนครบ 30 วันนับแต่ได้รับสำเนาคำฟ้อง

กำลังตั้งครรภ์อยู่ สามีฟ้องหย่าที่ศาลจีนได้ไหม

โดยหลักไม่ได้ กฎหมายแพ่งของจีนไม่ให้ฝ่ายชายยื่นขอหย่าระหว่างภรรยาตั้งครรภ์ ภายในหนึ่งปีหลังคลอด หรือภายในหกเดือนหลังยุติการตั้งครรภ์ เว้นแต่ฝ่ายหญิงขอเองหรือศาลเห็นว่าจำเป็นต้องรับคำขอ ควรแจ้งทนายในจีนทันที

ศาลจีนตัดสินให้ลูกอยู่กับพ่อได้ไหม ทั้งที่ลูกอยู่ไทย

ศาลจีนอาจมีคำพิพากษาเรื่องการเลี้ยงดูบุตรได้ถ้าคำฟ้องขอไว้ ตามกฎหมายที่ศาลจีนเห็นว่าใช้บังคับ ซึ่งอาจเป็นกฎหมายจีน แต่ไทยไม่มีกฎหมายหรือสนธิสัญญาที่ให้บังคับตามคำพิพากษาต่างประเทศได้โดยตรง คุณจึงควรทั้งสู้คดีที่จีนและปรึกษาทนายไทยเรื่องการคุ้มครองลูกในไทย

หย่าที่ศาลจีนเสร็จแล้ว ต้องแจ้งอำเภอไทยไหม

ควรทำ เพราะทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเอง ต้องนำคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองว่ามีผลไปรับรองเอกสาร แปล และยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ