หย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนไหม? ขอศาลจีนรับรองคำพิพากษาหย่าไทย และกรณีหย่าที่อำเภอ

การหย่าที่จดทะเบียนที่อำเภอหรือที่ศาลไทยพิพากษาแล้ว มีผลตามกฎหมายไทยก็จริง แต่ปัญหามักโผล่ขึ้นภายหลัง เมื่ออดีตคู่สมรสชาวจีนจะจดทะเบียนสมรสใหม่ในจีน หรือเมื่อต้องแสดงสถานะหย่ากับหน่วยงานในจีน บทความนี้อธิบายว่าหย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนอย่างไร การขอศาลจีนรับรองคำพิพากษาหย่าไทยต้องเตรียมอะไร ศาลจีนไม่รับรองในกรณีใด และถ้าหย่าที่อำเภอควรทำอย่างไรต่อ

หย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนไหม

ไม่มีผลในจีนโดยอัตโนมัติ การหย่าในไทยมีผลตามกฎหมายไทย คือหย่าโดยความยินยอมมีผลแต่เวลาจดทะเบียน และหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1531) แต่ทะเบียนในจีนไม่เปลี่ยนตามไปด้วย ฝ่ายที่ต้องใช้สถานะหย่าในจีนต้องดำเนินการตามกฎหมายจีนอีกชั้น

การรับรองคำพิพากษาหย่าต่างประเทศ คือกระบวนการที่ศาลจีนตรวจคำพิพากษาหย่าของศาลประเทศอื่นแล้วมีคำสั่งยอมรับผลของคำพิพากษานั้นในจีน จีนมีกฎของศาลประชาชนสูงสุดใช้เฉพาะเรื่องนี้ ได้แก่ กฎปี 2534 (ค.ศ. 1991) ว่าด้วยขั้นตอนที่พลเมืองจีนขอรับรองคำพิพากษาหย่าของศาลต่างประเทศ และกฎปี 2543 (ค.ศ. 2000) ซึ่งทั้งสองฉบับแก้ไขล่าสุดเมื่อเดือนธันวาคม 2563 กฎเหล่านี้พูดถึงคำพิพากษาหย่าและบันทึกไกล่เกลี่ยหย่าของศาลต่างประเทศ

ตัวอย่างที่แสดงว่าเรื่องนี้สำคัญในทางปฏิบัติ คือสถานทูตจีนในไทยกำหนดให้คนจีนที่หย่าในต่างประเทศแล้วจะจดสมรสใหม่ที่สถานทูต ต้องยื่นคำพิพากษาของศาลท้องถิ่นพร้อมคำสั่งของศาลในจีน ส่วนสำนักทะเบียนในจีนแต่ละแห่งจะใช้เกณฑ์เดียวกันหรือไม่ ควรให้ทนายจีนตรวจ

ขอศาลจีนรับรองคำพิพากษาหย่าไทย ทำอย่างไร

ใครยื่นได้ และยื่นที่ศาลใด

  • ฝ่ายที่เป็นพลเมืองจีน ยื่นได้ และศาลจีนจะปฏิเสธเพียงเพราะไม่ได้สมรสในจีนไม่ได้
  • ฝ่ายไทย ยื่นได้ถ้าอดีตคู่สมรสเป็นพลเมืองจีน การขอรับรองจึงไม่ใช่เรื่องของฝ่ายจีนฝ่ายเดียว
  • ศาลที่รับคำร้อง คือศาลประชาชนชั้นกลาง (中级人民法院) ของภูมิลำเนาผู้ร้อง ถ้าภูมิลำเนาไม่ตรงกับถิ่นที่อยู่ปกติ ใช้ศาลของถิ่นที่อยู่ปกติ ถ้าผู้ร้องไม่ได้อยู่ในจีน ยื่นที่ศาลชั้นกลางของภูมิลำเนาเดิมในจีน กรณีฝ่ายไทยที่ไม่เคยมีภูมิลำเนาในจีน ควรให้ทนายจีนตรวจว่าศาลใดรับ

เช็กลิสต์เอกสารที่ต้องใช้

  1. คำร้องเป็นหนังสือ ระบุข้อมูลผู้ร้อง ศาลที่พิพากษา ผลคดี และการรับหมายและการต่อสู้คดีของคู่ความ
  2. ต้นฉบับคำพิพากษาหย่าพร้อมคำแปลภาษาจีนที่รับรองว่าถูกต้อง ถ้าขาดอย่างใดอย่างหนึ่ง ศาลจีนไม่รับคำร้อง
  3. หลักฐานว่าคำพิพากษามีผลแล้ว ถ้าคำพิพากษาไม่ได้ระบุ ต้องมีหนังสือจากศาลที่พิพากษารับรองว่ามีผล ในไทย เอกสารที่ศาลออกให้เพื่อแสดงว่าคดีถึงที่สุดคือหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด จึงควรขอไว้ตั้งแต่ต้น
  4. หลักฐานว่าศาลไทยเรียกจำเลยโดยชอบ จำเป็นเมื่อผู้ร้องเป็นโจทก์ในคดีไทย และเมื่อพลเมืองจีนขอรับรองคำพิพากษาที่ตนเองขาดนัด ต้องแนบหลักฐานว่าศาลไทยเรียกตนโดยชอบ
  5. การรับรองเอกสาร เอกสารรับรองข้างต้นต้องผ่านโนตารีหรือหน่วยงานรับรองของไทยและสถานทูตหรือสถานกงสุลจีน หรือตามวิธีในสนธิสัญญา พร้อมคำแปลภาษาจีนที่รับรองว่าถูกต้อง ในทางปฏิบัติตอนนี้ต้องผ่านกรมการกงสุลของไทยก่อนถึงสถานทูตจีน ตามขั้นตอนในหัวข้อการรับรองเอกสารด้านล่าง
  6. หนังสือมอบอำนาจ ถ้ามอบให้ผู้อื่น เช่น ทนายในจีน ยื่นแทน หนังสือมอบอำนาจที่ทำนอกจีนต้องผ่านการรับรองของสถานทูตหรือสถานกงสุลจีน

ศาลจีนพิจารณาโดยองค์คณะผู้พิพากษาสามคน และมีคำสั่ง (裁定) รับรองหรือยกคำร้อง ซึ่งมีผลเมื่อส่งคำสั่งแล้ว ถ้าคำร้องถูกยก จะยื่นขอรับรองซ้ำไม่ได้ แต่ยังฟ้องหย่าใหม่ที่ศาลจีนได้

ศาลจีนไม่รับรองในกรณีใด

กฎของศาลประชาชนสูงสุดจีนกำหนดกรณีที่ไม่รับรองไว้ห้ากรณี

  1. คำพิพากษายังไม่มีผล
  2. ศาลต่างประเทศที่พิพากษาไม่มีเขตอำนาจในคดี
  3. จำเลยขาดนัดโดยไม่ได้รับหมายเรียกโดยชอบ
  4. ศาลจีนกำลังพิจารณาหรือได้พิพากษาคดีหย่าของคู่นี้แล้ว หรือได้รับรองคำพิพากษาของประเทศที่สามไปแล้ว
  5. คำพิพากษาขัดต่อหลักกฎหมายพื้นฐาน อธิปไตย ความมั่นคง หรือประโยชน์สาธารณะของจีน

ข้อ 3 และข้อ 4 เกี่ยวกับสิ่งที่คุณทำได้ตั้งแต่ตอนฟ้องในไทย ถ้าศาลไทยส่งหมายไปจีน การส่งไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันที่ส่ง และถ้าไม่รู้ที่อยู่ ศาลอาจให้ปิดประกาศแทน ซึ่งอาจเป็นประเด็นเมื่อต้องใช้คำพิพากษาในจีนภายหลัง ทนายจึงควรวางแผนวิธีส่งหมายและเก็บหลักฐานไว้ตั้งแต่ต้น ดูเรื่องการฟ้องและส่งหมายใน สามีจีนกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม ส่วนการฟ้องในไทยไม่ได้ทำให้คดีที่จีนหยุดเอง ถ้าศาลจีนพิพากษาไปก่อน คำพิพากษาไทยอาจไม่ได้รับการรับรอง ดู สามีจีนฟ้องหย่าที่ศาลจีน ภรรยาอยู่ไทย

ความตกลงไทย–จีนเกี่ยวข้องอย่างไร

ไทยกับจีนมีความตกลงความช่วยเหลือทางศาลในคดีแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2537 ข้อมูลจากแหล่งรองระบุว่าความตกลงนี้ไม่มีข้อบทเรื่องการรับรองคำพิพากษา ขณะที่กฎปี 2534 ของจีนกำหนดว่าถ้าประเทศนั้นมีความตกลงความช่วยเหลือทางศาลกับจีน ให้ยื่นขอรับรองตามความตกลง ในทางปฏิบัติศาลจีนจะพิจารณาคำร้องของคำพิพากษาไทยตามกฎใด จึงควรให้ทนายจีนตรวจก่อนยื่น

รับรองแล้ว ครอบคลุมเรื่องลูกและทรัพย์สินไหม

ไม่ครอบคลุม กฎรับรองการหย่าไม่ใช้กับส่วนแบ่งทรัพย์สิน ค่าเลี้ยงชีพ และการเลี้ยงดูบุตรในคำพิพากษาต่างประเทศ ส่วนเหล่านี้ต้องใช้กระบวนการรับรองและบังคับคำพิพากษาต่างประเทศทั่วไปของจีน ซึ่งพิจารณาตามสนธิสัญญาหรือหลักถ้อยทีถ้อยปฏิบัติ ทำได้ยากและผลไม่แน่นอน ถ้ามีทรัพย์ในจีน ดู แบ่งสินสมรสกับสามีจีน บ้าน ที่ดินในไทย และทรัพย์สินที่จีน

หย่าที่อำเภอไทย จีนรับรองได้ไหม

ยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ทั้งว่าได้หรือไม่ได้ กระบวนการรับรองของศาลจีนที่มีกฎชัดเจนออกแบบไว้สำหรับคำพิพากษาหรือบันทึกไกล่เกลี่ยของศาล และยังไม่พบกฎหรือแนวทางทางการของจีนสำหรับการหย่าที่ทำโดยหน่วยงานทะเบียนของต่างประเทศ ถ้าคุณหย่าที่อำเภอและได้ใบสำคัญการหย่า (คร.7) แล้ว ฝ่ายที่ต้องใช้สถานะในจีนควรปรึกษาทนายจีนก่อนว่าจะดำเนินการอย่างไร

ถ้ายังไม่ได้หย่าและรู้ตั้งแต่ต้นว่าต้องใช้ผลในจีน ควรปรึกษาทนายก่อนเลือกว่าจะจดทะเบียนหย่าหรือฟ้องหย่า เพราะวิธีหย่ามีผลต่อขั้นตอนในจีนภายหลัง การเทียบทางหย่าทั้งหมดอยู่ใน หย่ากับคนจีนในไทย จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือฟ้องศาล และถ้าสมรสที่จีน ดูทางเลือกเฉพาะใน จดทะเบียนสมรสที่จีน หย่าในไทยได้ไหม

รับรองเอกสารไทยเพื่อใช้ในจีน ตอนนี้ต้องทำอย่างไร

จีนใช้อนุสัญญา Apostille ตั้งแต่ 7 พฤศจิกายน 2566 แต่สำหรับไทยอนุสัญญาจะมีผลวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ณ ตอนนี้สถานทูตจีนในไทยจึงยังกำหนดให้รับรองแบบเดิมสามขั้น

  1. ทำคำรับรองที่โนตารีหรือหน่วยงานรับรองในไทย เช่น รับรองคำแปลภาษาจีนหรืออังกฤษ หรือรับรองลายมือชื่อ เอกสารภาษาอังกฤษที่หน่วยงานรัฐไทยออกบางอย่างไม่ต้องผ่านขั้นนี้
  2. รับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ถ้าเอกสารเป็นภาษาไทย ต้องแนบคำแปลภาษาจีนหรืออังกฤษที่กระทรวงการต่างประเทศรับรอง
  3. ยื่นที่ศูนย์รับคำร้องขอวีซ่าจีนในกรุงเทพฯ เพื่อให้สถานทูตหรือสถานกงสุลจีนรับรองตามเขตกงสุล สถานทูตจีนไม่รับรองเอกสารที่ยังไม่ผ่านขั้นตอนฝั่งไทย

หลัง 28 กุมภาพันธ์ 2570 ขั้นตอนมีแนวโน้มจะง่ายขึ้นเมื่ออนุสัญญามีผลกับไทย แต่ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีประกาศหน่วยงานผู้ออก Apostille ของไทย ควรตรวจประกาศกรมการกงสุลและสถานทูตจีนก่อนยื่นทุกครั้ง ภาพรวมการรับรองเอกสารในคดีหย่าอยู่ใน รับรองเอกสารต่างประเทศ ใช้ในคดีหย่า

ตัวอย่าง: คำพิพากษาไทยที่ต้องใช้ในจีน

ตัวอย่างสมมติ: นางบี คนไทย ฟ้องหย่านายเอ ชาวจีน ที่ศาลไทย หลังนายเอกลับจีนและขาดการติดต่อ ศาลส่งหมายถึงนายเอที่จีน นายเอไม่มาศาล และศาลพิพากษาให้หย่า ต่อมานายเอต้องการจดสมรสใหม่ในจีน จึงปรึกษาทนายจีนและยื่นคำร้องต่อศาลประชาชนชั้นกลางขอรับรองคำพิพากษาไทย เนื่องจากนายเอเป็นจำเลยที่ขาดนัด เขาต้องแนบหลักฐานว่าศาลไทยเรียกเขาโดยชอบ ถ้าคดีไทยเก็บหลักฐานการส่งหมายไว้ครบ และนางบีขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไว้แล้ว เอกสารฝั่งไทยก็พร้อมสำหรับขั้นตอนนี้ แต่ผลสุดท้ายยังขึ้นกับการพิจารณาของศาลจีน

ทนายช่วยอะไรได้บ้างในการทำให้การหย่ามีผลในจีน

  • ประเมินตั้งแต่ก่อนหย่าว่าควรเลือกวิธีใด ถ้ารู้ว่าต้องใช้ผลในจีน
  • วางแผนส่งหมายในคดีไทยและเก็บหลักฐานให้ใช้ประกอบคำร้องในจีนได้
  • ขอคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด และเอกสารคดีจากศาลไทย
  • ดำเนินการรับรองเอกสารผ่านกรมการกงสุลและสถานทูตจีน และจัดทำคำแปล
  • ประสานกับทนายจีนเรื่องศาลที่มีอำนาจ หนังสือมอบอำนาจ และการยื่นคำร้อง
  • แยกเรื่องค่าเลี้ยงดูบุตรและทรัพย์สินที่ต้องใช้กระบวนการอื่น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • คิดว่าหย่าในไทยแล้วจีนรับรู้เอง ทะเบียนจีนไม่เปลี่ยนตาม ต้องดำเนินการตามกฎหมายจีน
  • คิดว่าไทยกับจีนใช้ Apostille แล้ว สำหรับไทยยังไม่มีผลจนถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570
  • ไม่ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด หรือไม่เก็บหลักฐานการส่งหมาย ทำให้ยื่นคำร้องในจีนได้ยาก
  • คิดว่ารับรองการหย่าแล้วครอบคลุมค่าเลี้ยงดูและทรัพย์สิน ส่วนนี้ต้องใช้กระบวนการอื่นที่ไม่แน่นอน
  • เพิกเฉยเมื่ออีกฝ่ายฟ้องหย่าที่จีน ถ้าศาลจีนพิพากษาก่อน คำพิพากษาไทยอาจไม่ได้รับการรับรอง

ถ้าคุณหย่าในไทยแล้วและอีกฝ่ายต้องใช้สถานะในจีน หรือกำลังจะหย่าและรู้ว่าต้องใช้ผลในจีน ให้รวบรวมคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด หรือใบหย่าจากอำเภอ แล้วปรึกษาทนายก่อนเริ่มรับรองเอกสาร หากต้องการให้ช่วยวางแผนทั้งฝั่งไทยและประสานฝั่งจีน ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

ใบหย่าจากอำเภอไทยใช้ในจีนได้ไหม?

ยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ กฎของศาลจีนเรื่องรับรองการหย่าต่างประเทศพูดถึงคำพิพากษาและบันทึกไกล่เกลี่ยของศาลเท่านั้น และยังไม่พบแนวทางทางการของจีนสำหรับการหย่าโดยหน่วยงานทะเบียนต่างประเทศ ฝ่ายที่ต้องใช้สถานะในจีนควรปรึกษาทนายจีนก่อน

คนไทยยื่นขอศาลจีนรับรองคำพิพากษาหย่าไทยเองได้ไหม?

ได้ ถ้าอดีตคู่สมรสเป็นพลเมืองจีน กฎของศาลประชาชนสูงสุดจีนให้ศาลรับคำร้องของคนต่างชาติในกรณีนี้ ส่วนจะยื่นที่ศาลใดและตั้งตัวแทนในจีนอย่างไร ควรให้ทนายจีนตรวจ ถ้ามอบอำนาจจากนอกจีน หนังสือมอบอำนาจต้องผ่านการรับรองของสถานทูตหรือสถานกงสุลจีน

ศาลจีนรับรองการหย่าแล้ว ค่าเลี้ยงดูลูกบังคับในจีนได้ด้วยไหม?

ไม่ได้ด้วยกระบวนการเดียวกัน กฎรับรองการหย่าไม่ใช้กับทรัพย์สิน ค่าเลี้ยงชีพ และการเลี้ยงดูบุตร ส่วนเหล่านี้ต้องขอรับรองและบังคับตามกระบวนการทั่วไปของจีน ซึ่งพิจารณาตามสนธิสัญญาหรือหลักถ้อยทีถ้อยปฏิบัติ และไม่มีสนธิสัญญาไทย–จีนที่ทำให้บังคับได้ทันที

ถ้าศาลจีนไม่รับรอง ยังหย่าในจีนได้ไหม?

ยังฟ้องหย่าที่ศาลจีนได้ ตามกฎของศาลประชาชนสูงสุดจีน ผู้ที่ถูกยกคำร้องยื่นขอรับรองซ้ำไม่ได้ แต่ฟ้องหย่าใหม่ที่ศาลจีนได้ และคำพิพากษาต่างประเทศที่ยังไม่ได้ขอรับรองก็ไม่ตัดสิทธิฝ่ายใดฟ้องหย่าในจีน คดีที่ฟ้องในจีนศาลจีนพิจารณาตามกฎหมายจีน ซึ่งต้องไกล่เกลี่ยก่อน ผลจึงขึ้นกับการพิจารณาของศาล

ตอนนี้ใช้ Apostille รับรองคำพิพากษาไทยเพื่อใช้ในจีนได้หรือยัง?

ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 เพราะอนุสัญญา Apostille จะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้สถานทูตจีนในไทยยังกำหนดให้รับรองที่กรมการกงสุลก่อน แล้วจึงยื่นให้สถานทูตหรือสถานกงสุลจีนรับรอง หลังวันดังกล่าวควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลและสถานทูตจีนก่อนยื่น

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ