ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่จีนกับคู่สมรสชาวจีน แล้ววันนี้กำลังจะแยกทางกันขณะที่ตัวคุณอยู่ในไทย คำถามที่ตามมาคือจะหย่าในไทยได้หรือไม่ ต้องกลับไปจีนหรือเปล่า และใบสมรสจีนต้องเตรียมอย่างไร บทความนี้อธิบายทางที่ยืนยันได้ตามกฎหมาย เอกสารที่ต้องใช้ และจุดที่ยังต้องสอบถามหน่วยงานก่อนลงมือ เพื่อไม่ให้เสียเวลาเดินเรื่องผิดทาง
จดทะเบียนสมรสที่จีน หย่าในไทยได้ไหม
ได้ โดยการฟ้องหย่าที่ศาลไทย ซึ่งไม่ต้องอาศัยความยินยอมของอีกฝ่าย แต่ต้องมีเหตุหย่าตามกฎหมายไทยและศาลไทยต้องมีเขตอำนาจ ส่วนการจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่อำเภอไทย ยังไม่พบแหล่งทางการที่บอกขั้นตอนสำหรับคู่ที่สมรสตามกฎหมายจีน จึงต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อน และอีกทางที่กฎหมายจีนรองรับชัดเจน คือกลับไปจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนสมรสของจีน
ใบสมรสจีน หรือใบสำคัญการสมรส (结婚证) คือหลักฐานการสมรสที่สำนักทะเบียนสมรสของจีนออกให้ และเป็นเอกสารหลักที่ต้องใช้ไม่ว่าจะหย่าที่จีนหรือที่ไทย ถ้าจะใช้ในไทยต้องผ่านการรับรองเอกสารและแปลเป็นภาษาไทยก่อน
ทำไมคู่ที่จดทะเบียนสมรสที่จีนจึงต่างจากคู่ที่จดที่อำเภอ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1515 กำหนดว่า เมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้ การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์ต่อเมื่อคู่สมรสได้จดทะเบียนการหย่านั้นแล้ว ขั้นตอนจดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขตจึงออกแบบมาสำหรับการสมรสที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทย สำหรับการสมรสที่จดตามกฎหมายจีน ยังไม่พบคู่มือทางการที่บอกว่าจะจดหย่าที่อำเภอได้หรือไม่ หรือต้องทำอะไรก่อน ภาพรวมของคู่ที่สมรสในต่างประเทศทุกประเทศอยู่ใน จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ หย่าในไทยได้ไหม
หน่วยงานอื่นที่คนมักนึกถึงก็มีข้อจำกัด สถานทูตจีนในไทยรับจดหย่าเฉพาะคู่ที่จดสมรสที่สถานทูตแห่งนั้น ซึ่งต้องเป็นพลเมืองจีนทั้งสองฝ่าย จึงใช้กับคู่ไทย–จีนไม่ได้ ส่วนสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปักกิ่ง รับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย แต่รายการเอกสารที่ประกาศไว้เป็นของคู่ที่จดสมรสตามกฎหมายไทย กรณีสมรสตามกฎหมายจีนต้องสอบถามสถานทูตก่อน ทางเลือกทั้งหมดของคู่ไทย–จีนสรุปไว้ใน หย่ากับคนจีนในไทย จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือฟ้องศาล
ทางที่ 1: จดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนสมรสของจีน ทำอย่างไร
เมื่อการสมรสจดทะเบียนในจีนแผ่นดินใหญ่ และทั้งสองตกลงกันได้ การหย่าโดยจดทะเบียนที่จีนเป็นทางที่กฎหมายจีนรองรับชัดเจน ระเบียบการจดทะเบียนสมรสของจีนฉบับแก้ไขซึ่งมีผลตั้งแต่ 10 พฤษภาคม 2568 (ค.ศ. 2025) กำหนดให้คู่ที่เป็นพลเมืองจีนกับคนต่างชาติยื่นที่หน่วยงานกิจการพลเรือนระดับมณฑล หรือหน่วยงานที่หน่วยงานนั้นกำหนด ขั้นตอนหลักตามประมวลกฎหมายแพ่งของจีน มาตรา 1076–1078 มีดังนี้
- ทำสัญญาหย่าเป็นหนังสือ ระบุเจตนาหย่าของทั้งสองฝ่าย และข้อตกลงเรื่องการเลี้ยงดูบุตร ทรัพย์สิน และหนี้ ตัวอย่างเช่น นครเซี่ยงไฮ้ระบุว่าสัญญาหย่าต้องเป็นภาษาจีน
- ไปยื่นคำขอด้วยตนเองร่วมกัน ฝ่ายจีนใช้บัตรประชาชนและใบสำคัญการสมรส ฝ่ายไทยใช้ใบสำคัญการสมรสและหนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ
- ระยะทบทวนสามสิบวัน นับแต่สำนักทะเบียนได้รับคำขอ ฝ่ายใดไม่ประสงค์หย่าถอนคำขอได้ (มาตรา 1077)
- ขอรับใบหย่าภายในสามสิบวันหลังพ้นระยะทบทวน ทั้งสองต้องไปด้วยตนเองที่สำนักทะเบียนที่รับคำขอ ถ้าไม่ไปถือว่าถอนคำขอ
- สำนักทะเบียนจดทะเบียนและออกใบหย่า เมื่อตรวจแล้วว่าสมัครใจและตกลงเรื่องบุตร ทรัพย์สิน และหนี้แล้ว การสมรสสิ้นสุดเมื่อจดทะเบียนหย่าเสร็จ (มาตรา 1080)
สรุปคือทั้งสองต้องไปสำนักทะเบียนจีนด้วยตนเองอย่างน้อยสองครั้ง คือตอนยื่นคำขอและตอนขอรับใบหย่า ทางนี้จึงเหมาะกับคู่ที่ตกลงกันได้จริงและพร้อมไปจีนทั้งคู่ ถ้าอีกฝ่ายเปลี่ยนใจระหว่างระยะทบทวน กระบวนการก็จบลงโดยยังไม่ได้หย่า เมื่อได้ใบหย่าแล้ว ทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเอง ต้องนำไปขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว ขั้นตอนอยู่ใน หย่าที่จีนแล้ว บันทึกการหย่าในไทยอย่างไร
ทางที่ 2: ฟ้องหย่าที่ศาลไทย ต้องเตรียมอะไร
ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมหย่า ติดต่อไม่ได้ หรือคุณไปจีนไม่ได้ ทางนี้ไม่ต้องอาศัยความยินยอม คดีหย่าฟ้องที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ และแม้ฝ่ายจีนไม่มีภูมิลำเนาในไทยและมูลคดีไม่ได้เกิดในไทย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี ก็เปิดให้โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องที่ศาลไทยได้ ทนายจะเป็นผู้ตรวจว่าศาลใดมีเขตอำนาจ
คุณต้องมีเหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 ที่ใช้บ่อยในคู่ที่อยู่ห่างกันคือ จงใจละทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปี หรือสมัครใจแยกกันอยู่เพราะอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสโดยปกติสุขไม่ได้ตลอดมาเกินสามปี และเนื่องจากคู่สมรสต่างสัญชาติ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 กำหนดว่าศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า ซึ่งกฎหมายจีนก็มีการหย่าโดยคำพิพากษาของศาล (ประมวลกฎหมายแพ่งของจีน มาตรา 1079) ถ้าไม่ได้พิสูจน์กฎหมายต่างประเทศให้เป็นที่พอใจแก่ศาล ให้ใช้กฎหมายไทย (มาตรา 8)
เช็กลิสต์เอกสารก่อนพบทนาย
- ใบสำคัญการสมรสจีน และสำเนาที่ผ่านการรับรองเอกสารและแปลเป็นไทยแล้ว (หรือฉบับจริงเพื่อให้ทนายวางแผนการรับรอง)
- บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของคุณ
- สำเนาหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชนของคู่สมรสชาวจีน และที่อยู่ล่าสุดในจีนเท่าที่หาได้ สำหรับการส่งหมาย
- สูติบัตรของลูก ถ้ามีลูกด้วยกัน
- หลักฐานเหตุหย่า เช่น วันที่แยกกันอยู่ ข้อความติดต่อครั้งสุดท้าย
- รายการทรัพย์สินและหนี้ทั้งในไทยและในจีน
รับรองและแปลใบสมรสจีนอย่างไร
ตอนนี้เอกสารจีนที่จะใช้ในไทยยังต้องรับรองเป็นทอด ห่วงโซ่ทั่วไปคือทำคำรับรองที่สำนักงานโนตารีของจีน (公证处) แล้วรับรองที่กระทรวงการต่างประเทศจีนหรือสำนักงานการต่างประเทศของมณฑล จากนั้นรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในจีน เมื่อมาถึงไทยจึงแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลตามที่กรมการกงสุลกำหนด ยังไม่พบหน้าทางการที่เขียนขั้นตอนสำหรับใบสมรสจีนโดยเฉพาะ จึงควรตรวจกับหน่วยงานก่อน แม้จีนใช้อนุสัญญา Apostille แล้ว แต่อนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ภาพรวมการรับรองเอกสารเพื่อใช้ในคดีอยู่ใน รับรองเอกสารต่างประเทศ ใช้ในคดีหย่า
เมื่อฟ้องแล้วต้องส่งหมายเรียกและคำฟ้องไปจีน การส่งไปต่างประเทศตาม ป.วิ.พ. มีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันที่ส่ง ซึ่งไม่ใช่กำหนดยื่นคำให้การ รายละเอียดการส่งหมายและกรณีไม่รู้ที่อยู่อยู่ใน สามีจีนกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
เทียบทางหย่าสำหรับคู่ที่จดทะเบียนสมรสที่จีน
| ประเด็น | จดหย่าที่สำนักทะเบียนจีน | ฟ้องหย่าที่ศาลไทย | จดหย่าที่อำเภอไทย |
|---|---|---|---|
| อีกฝ่ายต้องยินยอมไหม | ต้องตกลงกันได้ทุกเรื่อง | ไม่ต้อง แต่ต้องมีเหตุหย่า | ยังไม่พบแนวทางทางการ ต้องสอบถามก่อน |
| ต้องไปด้วยตนเอง | ทั้งสองฝ่าย อย่างน้อยสองครั้ง | ไม่ต้องไปพร้อมอีกฝ่าย ดำเนินคดีตามขั้นตอนของศาลไทย | ยังไม่ยืนยัน |
| กำหนดเวลาตามกฎหมาย | ระยะทบทวนสามสิบวัน และขอรับใบหย่าภายในสามสิบวัน | การส่งหมายไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่ส่ง | ยังไม่ยืนยัน |
| ใช้ผลในไทย | รับรอง แปล แล้วขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) | นำคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปขอบันทึกการหย่า และสอบถามสำนักทะเบียนก่อนว่าต้องใช้หลักฐานการสมรสจีนอย่างไร | ยังไม่ยืนยัน |
| ใช้ผลในจีน | ใบหย่าออกโดยหน่วยงานจีนเอง | ยื่นขอศาลประชาชนจีนรับรองคำพิพากษา | ยังไม่ยืนยัน |
ถ้าหย่าโดยคำพิพากษาศาลไทยแล้วฝ่ายใดต้องใช้สถานะหย่าในจีน ต้องยื่นคำร้องขอให้ศาลจีนรับรองคำพิพากษาเพิ่มอีกขั้น รายละเอียดอยู่ใน หย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนไหม
ตัวอย่าง: เลือกทางหย่าจากสถานการณ์จริง
ตัวอย่างสมมติ: นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายเอ ชาวจีน ที่สำนักทะเบียนในเมืองหนึ่งของจีน แล้วย้ายมาอยู่ไทยด้วยกัน ต่อมานายเอกลับจีนและบอกว่ายินดีหย่า ถ้าทั้งสองพร้อมไปจีน อาจทำสัญญาหย่าภาษาจีนที่นางบีให้ทนายตรวจคำแปลก่อน แล้วไปยื่นที่สำนักทะเบียนจีนด้วยกัน รอพ้นระยะทบทวน แล้วไปขอรับใบหย่าด้วยกันอีกครั้ง แต่ถ้านายเอเปลี่ยนใจไม่ไปตามนัด หรือไม่ติดต่อกลับมาเลย นางบีอาจต้องฟ้องหย่าที่ศาลไทยโดยอาศัยเหตุตามมาตรา 1516 ที่ตรงกับข้อเท็จจริง และใช้ใบสมรสจีนที่รับรองและแปลแล้วเป็นหลักฐาน
ทนายช่วยอะไรได้บ้างในกรณีนี้
- ตรวจว่าทางใดเปิดให้คุณจริง โดยดูจากสถานที่จดสมรส ที่อยู่ของอีกฝ่าย และประเทศที่ต้องใช้ผลการหย่า
- สอบถามสำนักทะเบียนหรือสถานทูตไทยแทนคุณ ในจุดที่ยังไม่มีแนวทางทางการ
- ตรวจสัญญาหย่าภาษาจีนและคำแปล ก่อนคุณลงนามเรื่องบุตร ทรัพย์สิน และหนี้
- วางแผนรับรองและแปลใบสมรสจีนให้ใช้ในศาลไทยได้
- ร่างคำฟ้อง รวบรวมพยานหลักฐานเหตุหย่า และดำเนินการส่งหมายไปจีน
- ประสานกับทนายจีนเมื่อต้องจัดการเรื่องในจีน เช่น ทรัพย์สินหรือการขอรับรองคำพิพากษา
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ไปอำเภอแล้วคิดว่าจดหย่าได้เหมือนคู่ที่จดสมรสในไทย ควรสอบถามก่อน เพราะยังไม่มีขั้นตอนทางการสำหรับการสมรสตามกฎหมายจีน
- ไปจดหย่าที่สถานทูตจีนในกรุงเทพฯ สถานทูตจีนรับเฉพาะคู่พลเมืองจีนที่จดสมรสที่สถานทูตนั้น
- คิดว่าหย่าที่จีนไปครั้งเดียวจบ หรือรอหกเดือน ตัวบทคือระยะทบทวนสามสิบวัน แล้วต้องไปขอรับใบหย่าด้วยตนเองอีกครั้ง
- ยื่นใบสมรสจีนที่ยังไม่ได้รับรองและแปล ทำให้ต้องเริ่มขั้นตอนเอกสารใหม่
- ลงนามสัญญาหย่าภาษาจีนที่อ่านไม่เข้าใจ ข้อตกลงเรื่องลูกและทรัพย์สินผูกพันคุณ ควรให้ทนายตรวจคำแปลก่อน
ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่จีนและกำลังตัดสินใจว่าจะหย่าทางใด ให้เริ่มจากรวบรวมใบสมรสจีน เอกสารของลูก และรายการทรัพย์สิน แล้วปรึกษาทนายก่อนเดินทางหรือยื่นเอกสาร หากต้องการให้ช่วยตรวจทางเลือกจากข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
จดทะเบียนสมรสที่จีน ไปจดทะเบียนหย่าที่อำเภอไทยได้ไหม?
ยังตอบแน่นอนไม่ได้ เพราะยังไม่พบแหล่งทางการที่บอกขั้นตอนสำหรับคู่ที่สมรสตามกฎหมายจีน ควรนำใบสมรสจีนที่รับรองและแปลแล้วไปสอบถามสำนักทะเบียนก่อนและให้ทนายตรวจ ทางที่ยืนยันได้คือจดหย่าที่สำนักทะเบียนสมรสของจีน หรือฟ้องหย่าที่ศาลไทย
หย่าที่จีนแบบจดทะเบียน ต้องไปด้วยตนเองทั้งคู่ไหม?
ต้องไป กฎหมายจีนกำหนดให้ทั้งสองไปยื่นคำขอด้วยตนเองร่วมกัน และหลังพ้นระยะทบทวนสามสิบวัน ทั้งสองต้องไปขอรับใบหย่าด้วยตนเองอีกครั้งภายในสามสิบวัน ถ้าไม่ไปถือว่าถอนคำขอ จึงควรวางแผนการเดินทางให้พร้อมก่อนยื่น
คู่สมรสชาวจีนไม่ยอมหย่า ฟ้องที่ศาลไทยได้ไหม?
ได้ ถ้ามีเหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 และศาลไทยมีเขตอำนาจ ต้องใช้ใบสมรสจีนที่รับรองและแปลแล้วเป็นหลักฐาน และส่งหมายถึงอีกฝ่ายตามกฎหมาย ถ้าอีกฝ่ายอยู่จีน การส่งไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันที่ส่ง ซึ่งไม่ใช่กำหนดยื่นคำให้การ
ใบสมรสจีนต้องรับรองและแปลอย่างไรก่อนใช้ในไทย?
ต้องรับรองเป็นทอดก่อนแปล โดยทั่วไปเริ่มที่สำนักงานโนตารีจีน แล้วกระทรวงการต่างประเทศจีนหรือสำนักงานการต่างประเทศของมณฑล ต่อด้วยสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในจีน จากนั้นแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลตามที่กรมการกงสุลกำหนด ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 ยังใช้ Apostille กับเอกสารที่จะใช้ในไทยไม่ได้
หย่าที่สำนักทะเบียนจีนแล้ว ต้องทำอะไรในไทยอีกไหม?
ควรทำ ถ้าต้องการให้สถานะในเอกสารไทยตรงกับความจริง เพราะทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเอง ให้นำใบหย่าจีนที่รับรองและแปลแล้วไปยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ โดยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะร้องขอ และใช้พยานสองคน ถ้าการสมรสไม่เคยบันทึกในทะเบียนไทย ควรโทรถามสำนักทะเบียนก่อนว่าต้องเตรียมเอกสารใดเพิ่ม
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
