เมื่อศาลยกฟ้องคดีหย่า ยังมีทางไปต่อ คืออุทธรณ์ภายใน 1 เดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา หรือฟ้องใหม่ด้วยเหตุหย่าใหม่หรือข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นภายหลัง ซึ่งไม่เป็นฟ้องซ้ำ แต่จะยกเหตุเดิมที่ศาลวินิจฉัยแล้วมาฟ้องกันอีกไม่ได้
ทำไมศาลยกฟ้องคดีหย่า
ส่วนใหญ่เป็นเพราะ พิสูจน์เหตุหย่าไม่ได้ตามที่ฟ้อง ศาลไทยให้หย่าได้เฉพาะเมื่อมีเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 การอยากหย่าเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอ
- หลักฐานไม่พอ หรือมีแต่คำบอกเล่าที่ไม่มีพยานอื่นสนับสนุน
- เลือกเหตุหย่าไม่ตรงกับข้อเท็จจริง เช่น อ้างแยกกันอยู่ แต่ข้อเท็จจริงไม่ใช่การสมัครใจแยกกันอยู่ของทั้งสองฝ่าย
- ฟ้องเกินกำหนด 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ สำหรับเหตุที่มาตรา 1529 กำหนดอายุความไว้
- ศาลเห็นว่าได้ให้อภัยกันแล้ว สิทธิฟ้องหย่าด้วยเหตุนั้นจึงหมดไป
- ผู้ฟ้องยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจกับการกระทำที่อ้าง ซึ่งมาตรา 1517 ห้ามยกขึ้นฟ้อง
- ศาลเห็นว่าพฤติการณ์ที่อ้างยังไม่ร้ายแรงถึงขั้นที่กฎหมายกำหนด
การอ่านเหตุผลในคำพิพากษาอย่างละเอียดจึงเป็นขั้นแรกที่สำคัญที่สุด เพราะเหตุที่แพ้จะบอกว่าควรอุทธรณ์หรือควรฟ้องใหม่ ดูเงื่อนไขของแต่ละเหตุได้ที่ เหตุฟ้องหย่ามีอายุความไหม ให้อภัยแล้วยังฟ้องได้ไหม
อุทธรณ์คดีหย่าได้ภายในกี่วัน
ต้องยื่น ภายใน 1 เดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229 โดยยื่นที่ศาลชั้นต้นที่พิพากษา แล้วคดีจะไปสู่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ซึ่งมีแผนกคดีเยาวชนและครอบครัว
อุทธรณ์คือการชี้ว่าศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงหรือใช้กฎหมายผิดตรงไหน โดยอาศัยพยานที่อยู่ในสำนวน ไม่ใช่โอกาสเริ่มคดีใหม่ ถ้าแพ้เพราะไม่ได้นำพยานสำคัญเข้าสืบ การอุทธรณ์อาจช่วยได้น้อย
ถ้าเตรียมอุทธรณ์ไม่ทัน อาจขอขยายระยะเวลาได้เมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และต้องยื่นขอก่อนครบกำหนด ไม่ควรรอจนวันสุดท้าย
นับกำหนดอุทธรณ์ 1 เดือนจากวันที่ศาลอ่านคำพิพากษา ไม่ใช่วันที่ได้รับสำเนาคำพิพากษา ถ้าพ้นกำหนดแล้วคดีถึงที่สุด จะเหลือเพียงทางฟ้องใหม่ด้วยเหตุที่ไม่ซ้ำกับเดิม
ฟ้องหย่าใหม่ได้ไหม เป็นฟ้องซ้ำหรือเปล่า
ได้ ถ้า ไม่ใช่ประเด็นเดิมที่ศาลวินิจฉัยแล้ว มาตรา 148 ห้ามคู่ความเดิมรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ศาลวินิจฉัยโดยอาศัยเหตุเดียวกัน แต่เหตุหย่าใหม่หรือข้อเท็จจริงที่เกิดหลังคดีเดิม ไม่ใช่ประเด็นที่ศาลเคยชี้ขาด
| สถานการณ์ | ฟ้องใหม่ได้ไหม | เหตุผล |
|---|---|---|
| ใช้เหตุเดิม ข้อเท็จจริงเดิม แค่หาพยานเพิ่ม | โดยหลักไม่ได้ | เป็นประเด็นที่ศาลวินิจฉัยแล้ว |
| ใช้เหตุหย่าอื่นที่มีอยู่จริง เช่น แยกกันอยู่ต่อมาจนครบกำหนด | ได้ | เหตุและข้อเท็จจริงต่างจากคดีเดิม |
| มีเหตุการณ์ใหม่หลังคดีเดิม เช่น ทำร้ายร่างกายครั้งใหม่ | ได้ | เป็นข้อเท็จจริงใหม่ |
| ศาลยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิฟ้องใหม่ | ได้ | เป็นข้อยกเว้นตามมาตรา 148 (3) แต่ต้องไม่ขาดอายุความ |
| คดีเดิมยังอยู่ระหว่างอุทธรณ์ในเรื่องเดียวกัน | ไม่ควรยื่น | อาจเป็นฟ้องซ้อนกับคดีที่ยังค้างอยู่ |
เหตุที่ใช้ฟ้องเองไม่ได้แล้ว เช่น เพราะพ้น 1 ปี มาตรา 1529 วรรคสองยังให้ยกขึ้นอ้างประกอบเหตุอื่นได้ ดูตัวอย่างเรื่องฟ้องซ้ำในคดีครอบครัวได้ที่ ศาลยกฟ้องหย่า ต่อมาฟ้องแบ่งสินสมรสเป็นฟ้องซ้ำหรือไม่
อุทธรณ์หรือฟ้องใหม่ เลือกอย่างไร
ให้เลือกจาก สาเหตุที่แพ้ ถ้าศาลชั้นต้นตีความกฎหมายหรือชั่งพยานในสำนวนผิด อุทธรณ์คือทางหลัก ถ้าแพ้เพราะเหตุที่เลือกไม่ตรงกับความจริง หรือเพิ่งมีเหตุใหม่ การเตรียมฟ้องใหม่อาจได้ผลกว่า
- อุทธรณ์ เหมาะเมื่อพยานในสำนวนแน่นพอ แต่ศาลรับฟังไม่ตรงกับเรา
- ฟ้องใหม่ เหมาะเมื่อมีเหตุหย่าอื่นที่พิสูจน์ได้ชัดกว่า หรือเกิดข้อเท็จจริงใหม่
- เจรจาจดทะเบียนหย่า เหมาะเมื่ออีกฝ่ายเริ่มเปิดใจหลังคดีจบ
กรณีอ้างการแยกกันอยู่แล้วแพ้ มักเป็นเพราะข้อเท็จจริงไม่ใช่การสมัครใจแยกกันอยู่ของทั้งสองฝ่าย อ่านจุดที่พลาดบ่อยได้ที่ ฟ้องหย่า แยกกันอยู่เกิน 3 ปี ต้องพิสูจน์อะไร
เตรียมคดีรอบใหม่อย่างไรให้รัดกุมขึ้น
- ขอคัดคำพิพากษาฉบับเต็ม แล้วจดเหตุผลที่ศาลไม่เชื่อทีละข้อ
- ตรวจว่าเหตุหย่าข้อใดยังอยู่ในอายุความ และข้อใดเกิดใหม่หลังคดีเดิม
- เลือกเหตุหย่าที่ตรงกับข้อเท็จจริงที่สุด แทนการใส่หลายเหตุโดยไม่มีหลักฐานรองรับ
- เก็บหลักฐานต่อเนื่องเป็นลำดับเวลา เช่น ที่อยู่ที่แยกกัน ข้อความ และพยานบุคคลที่เห็นเหตุการณ์จริง
- คิดเรื่องลูกและทรัพย์สินไว้ด้วย ว่าจะขอในคดีหย่ารอบใหม่หรือแยกดำเนินการ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลยกฟ้องหย่าแล้ว ยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ไหม
ยังเป็น การยกฟ้องหมายความว่าศาลไม่ให้หย่าในคดีนั้น ความเป็นคู่สมรสจึงยังอยู่ครบ ทั้งเรื่องสินสมรสและหน้าที่ต่อกัน จนกว่าจะจดทะเบียนหย่าหรือมีคำพิพากษาให้หย่าในคดีใหม่
แพ้คดีหย่า ต้องจ่ายค่าทนายของอีกฝ่ายไหม
ศาลอาจสั่งให้ฝ่ายแพ้รับผิดค่าฤชาธรรมเนียมแทนอีกฝ่าย ซึ่งรวมค่าทนายความตามจำนวนที่ศาลกำหนด ไม่ใช่ตามที่อีกฝ่ายจ่ายทนายจริง ควรดูท้ายคำพิพากษาว่าศาลสั่งไว้อย่างไร
แพ้คดีหย่า แต่ยังขอค่าเลี้ยงดูลูกได้ไหม
ได้ หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบุตรเป็นของพ่อแม่ไม่ว่าจะหย่ากันหรือไม่ จึงฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรได้โดยไม่ต้องหย่า
ถ้าอีกฝ่ายยอมจดทะเบียนหย่าหลังคดีจบ ทำได้ไหม
ทำได้ การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมไม่ขึ้นกับผลคดีเดิม ทั้งสองฝ่ายไปจดทะเบียนที่สำนักทะเบียนพร้อมพยานสองคนได้ และควรทำข้อตกลงเรื่องลูกและทรัพย์สินให้ครบไปพร้อมกัน
ควรเริ่มอย่างไร
นับวันจากวันอ่านคำพิพากษาทันที และขอคัดคำพิพากษาให้เร็วที่สุด เพราะเวลาอุทธรณ์ 1 เดือนผ่านไปเร็วกว่าที่คิด
จากนั้นให้ทนายความด้านครอบครัวอ่านคำพิพากษาและสำนวนเดิม เพื่อบอกว่าโอกาสในการอุทธรณ์มีมากน้อยเพียงใด หรือควรเก็บแรงไว้เตรียมฟ้องใหม่ด้วยเหตุที่ชัดกว่า การตัดสินใจจากเหตุผลในคำพิพากษาช่วยไม่ให้เสียเวลาซ้ำสอง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ