หย่าร้างระหว่างปีภาษี ลดหย่อนคู่สมรสได้ไหม ใครหักลดหย่อนลูก

ปีที่หย่ายังหักลดหย่อนคู่สมรสได้ กรมสรรพากรตอบไว้ว่าผู้ที่หย่าระหว่างปีหักลดหย่อนคู่สมรสได้ ถ้าเป็นคู่สมรสตามกฎหมายและอีกฝ่ายไม่มีเงินได้ ส่วนลดหย่อนบุตร ฝ่ายที่อุปการะเลี้ยงดูบุตรจริงเป็นผู้ใช้สิทธิ ไม่ได้ดูจากบันทึกหย่าอย่างเดียว

หย่าระหว่างปีภาษี ยังลดหย่อนคู่สมรสได้ไหม

ได้ ในคำถามคำตอบเรื่องค่าลดหย่อนของกรมสรรพากร ระบุว่า กรณีจดทะเบียนสมรสระหว่างปี คู่สมรสตายระหว่างปี หรือหย่าระหว่างปี หักลดหย่อนคู่สมรสได้ โดยมีเงื่อนไขหลักสองข้อ

• เป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย
• คู่สมรสฝ่ายนั้นไม่มีเงินได้ ซึ่งค่าลดหย่อนกรณีนี้คือ 60,000 บาท

ปีภาษีของบุคคลธรรมดาคือปีปฏิทิน ส่วนวันที่การหย่ามีผล ขึ้นกับวิธีหย่า การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนการหย่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1515 ส่วนการหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด ตามมาตรา 1531

รายการลดหย่อนที่เกี่ยวกับคู่สมรส ใช้ได้ทุกรายการไหม

ไม่ทุกรายการ กรมสรรพากรใช้ เงื่อนไขต่างกันระหว่างค่าลดหย่อนคู่สมรสกับเบี้ยประกันของคู่สมรส ซึ่งคนที่หย่ากลางปีมักไม่ทันสังเกต

คำตอบเหล่านี้มาจากเอกสารของกรมสรรพากรที่ปรับปรุงล่าสุดในปี 2564 ก่อนยื่นแบบปีใด ควรตรวจคู่มือของปีภาษีนั้นอีกครั้ง

หย่าแล้ว ใครใช้สิทธิลดหย่อนบุตร

ฝ่ายที่ อุปการะเลี้ยงดูบุตรตามความเป็นจริง เป็นผู้ใช้สิทธิ กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือไว้ว่า แม้บันทึกหลังการหย่าจะให้บุตรอยู่กับอีกฝ่าย แต่ถ้าอีกฝ่ายส่งเงินค่าเลี้ยงดูจริง ก็ถือว่าบุตรอยู่ในความอุปการะของทั้งพ่อและแม่ และต่างฝ่ายหักลดหย่อนได้ (หนังสือ กค 0706(กม.06)/148 ปี 2550 และ กค 0811/10092 ปี 2544)

จำนวนเงินในข้อหารือเก่าใช้อัตราสมัยนั้น ปัจจุบันกรมสรรพากรกำหนดค่าลดหย่อนบุตรดังนี้

• บุตรคนละ 30,000 บาท
• บุตรคนที่สองเป็นต้นไปที่เกิดในหรือหลังปี พ.ศ. 2561 คนละ 60,000 บาท
• บุตรต้องไม่มีเงินได้ในปีนั้นตั้งแต่ 30,000 บาทขึ้นไป ไม่รวมเงินได้ที่ได้รับยกเว้น
• บุตรที่เกิดหรือมีสิทธิในปีใด หักได้เต็มจำนวนของปีนั้น

หลักฐานที่ใช้แสดงการอุปการะ คือหลักฐานการโอนเงินค่าเลี้ยงดู หรือเอกสารรับเงินที่ระบุว่าบุตรเป็นผู้รับประโยชน์

เก็บหลักฐานการโอนค่าเลี้ยงดูบุตรทุกเดือนไว้ในชื่อที่ระบุชัดว่าเป็นค่าเลี้ยงดูบุตร เพราะเป็นทั้งหลักฐานใช้สิทธิลดหย่อนภาษี และหลักฐานในคดีครอบครัวหากมีข้อพิพาทภายหลัง

ค่าเลี้ยงดูบุตรที่ได้รับ ต้องเสียภาษีไหม

ประมวลรัษฎากร มาตรา 42 (27) ยกเว้นภาษีเงินได้ที่ได้รับจากการอุปการะเลี้ยงดูหรือการให้โดยเสน่หาจากบุพการี ผู้สืบสันดาน หรือคู่สมรส เฉพาะส่วนที่ไม่เกิน 20 ล้านบาทตลอดปีภาษี ตามที่กรมสรรพากรอ้างไว้ในหนังสือตอบข้อหารือ

ค่าเลี้ยงดูที่พ่อหรือแม่จ่ายเพื่อลูก จึงเป็นเงินที่ลูกได้รับจากบุพการี ส่วนค่าเลี้ยงชีพที่อดีตคู่สมรสจ่ายให้กันหลังหย่า ผู้จ่ายไม่ได้อยู่ในฐานะคู่สมรสแล้ว จึงไม่ควรสรุปเอาเองว่าเข้าข้อยกเว้นเดียวกัน ควรหารือกรมสรรพากรจากข้อเท็จจริงของตน โดยเฉพาะเมื่อจำนวนเงินสูง

เงินหรือทรัพย์ที่ได้ตามข้อตกลงหย่า ต้องเสียภาษีไหม

การแบ่งสินสมรสคือการแบ่งส่วนที่เป็นของแต่ละฝ่ายอยู่แล้ว คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.100/2543 ข้อ 10 (8) ระบุว่า การแบ่งสินสมรสที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ซึ่งมีราคาของแต่ละฝ่ายเท่ากัน ไม่ถือเป็นการขาย และไม่ต้องเสียภาษีเงินได้

แต่ข้อหารือหลายฉบับแสดงว่าการโอนที่ไม่ใช่การแบ่งเท่ากัน หรือการโอนอสังหาริมทรัพย์ภายใน 5 ปีนับแต่ได้มา อาจถูกพิจารณาเป็นการขายที่มีภาษีหัก ณ ที่จ่ายหรือภาษีธุรกิจเฉพาะได้ ข้อหารือยังระบุว่าคู่กรณีตกลงกันได้ว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ชำระภาษีอากร

1. ทำรายการทรัพย์ที่จะโอน พร้อมวันที่ได้มาและราคาประเมิน
2. ตรวจว่าการแบ่งนั้นเท่ากันหรือไม่ และมีทรัพย์ใดได้มาไม่ถึง 5 ปี
3. สอบถามสำนักงานที่ดินเรื่องภาษีและค่าธรรมเนียมก่อนวันโอน
4. เขียนในข้อตกลงหย่าให้ชัดว่าใครรับผิดค่าภาษีและค่าธรรมเนียม

อ่านเรื่องที่ควรใส่ในข้อตกลงได้ที่ หย่าโดยความยินยอม ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ และวิธีแบ่งทรัพย์ได้ที่ แบ่งสินสมรสหลังหย่า ตกลงกันเองหรือฟ้องศาล

ควรเริ่มอย่างไร

จดวันที่การหย่ามีผลให้ชัด แล้วไล่ตรวจรายการลดหย่อนทุกรายการที่ผูกกับคู่สมรส ทั้งค่าลดหย่อนคู่สมรส เบี้ยประกัน และค่าลดหย่อนบิดามารดาของคู่สมรส จากนั้นตกลงกับอีกฝ่ายเรื่องการอุปการะลูกให้มีหลักฐานชัด

ถ้าการหย่ามีการโอนบ้านหรือที่ดิน ควรให้ทนายความร่างข้อตกลงเรื่องภาระภาษีไว้ก่อนวันโอน และสอบถามกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเมื่อจำนวนเงินสูง ดูหลักเรื่องภาษีระหว่างสามีภริยาเพิ่มเติมได้ที่ ข้อสันนิษฐานภาษีเงินได้ส่วนบุคคลระหว่างสามีภรรยา