หย่ากับคู่สมรสสัญชาติลาวในไทยทำได้สองทาง คือ จดทะเบียนหย่าที่อำเภอเมื่อทั้งคู่ยินยอม หรือฟ้องหย่าต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ปัญหาที่พบบ่อยคือหนังสือเดินทางหมดอายุ และในคดีฟ้อง ศาลจะพิพากษาให้หย่าได้เมื่อพิสูจน์ได้ว่ากฎหมายลาวยอมให้หย่า
เช็กก่อน คุณจดทะเบียนสมรสไว้ที่ไหน
วิธีหย่าเริ่มจาก ที่มาของการสมรส เพราะเป็นตัวกำหนดเอกสารที่ต้องใช้
| กรณี | สถานะในไทย | สิ่งที่ต้องทำ |
|---|---|---|
| จดทะเบียนสมรสที่อำเภอหรือเขตในไทย | มีทะเบียนสมรสไทย | จดทะเบียนหย่าหรือฟ้องหย่าในไทยได้ตามปกติ |
| จดทะเบียนสมรสกับทางการลาวที่ลาว | การสมรสที่ทำถูกแบบของประเทศที่ทำย่อมสมบูรณ์ | เตรียมทะเบียนสมรสลาวที่รับรองและแปลเป็นไทยแล้ว ก่อนยื่นในไทย |
| แต่งตามประเพณีโดยไม่จดทะเบียนที่ใดเลย | ไม่มีการสมรสตามกฎหมายไทย | ไม่ต้องหย่าทางทะเบียน แต่ต้องจัดการเรื่องลูกและทรัพย์ |
หลักว่าการสมรสในต่างประเทศมีผลในไทยหรือไม่ มาจากพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 20 อ่านเพิ่มที่ จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ หย่าในไทยได้ไหม
เอกสารที่มักขาด เมื่อคู่สมรสเป็นคนลาว
จุดสะดุดส่วนใหญ่อยู่ที่ เอกสารแสดงตนของคู่สมรสชาวลาว ซึ่งหลายคนเข้ามาทำงานและใช้เอกสารหลายชุดในช่วงเวลาต่างกัน
- หนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ หรือเอกสารเดินทางที่ใช้แทนได้ ถ้าหมดอายุ อาจต้องต่ออายุที่สถานเอกอัครราชทูต สปป.ลาว ก่อน
- เอกสารชุดที่ใช้ตอนจดทะเบียนสมรส เพราะชื่อและเลขเอกสารควรตรงกับข้อมูลในทะเบียน
- บัตรหรือเอกสารที่ทางการไทยออกให้แรงงาน ถ้ามี ช่วยยืนยันตัวตนและที่อยู่ในไทย
- ทะเบียนสมรสและใบสำคัญการสมรส หรือทะเบียนสมรสของลาว ที่รับรองและแปลแล้ว
- สูติบัตรของบุตร และเอกสารทรัพย์สิน
- ล่าม ถ้าคู่สมรสสื่อสารภาษาไทยได้ไม่ดีพอ
การสะกดชื่อภาษาลาว ภาษาไทย และภาษาอังกฤษในเอกสารแต่ละฉบับมักไม่ตรงกัน ควรตรวจก่อนวันนัด เพราะความต่างเล็กน้อยทำให้ต้องกลับไปแก้เอกสาร เช็กลิสต์เอกสารฝั่งอำเภออ่านได้ที่ จดทะเบียนหย่ากับชาวต่างชาติ ใช้เอกสารอะไรบ้าง
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ หรือฟ้องศาล เลือกอย่างไร
ถ้าทั้งคู่ยังติดต่อกันได้และตกลงกันได้ การจดทะเบียนหย่ามักเร็วและประหยัดกว่า ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมหรือกลับไปลาวแล้วติดต่อไม่ได้ ต้องใช้ศาล
| ประเด็น | จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ | ฟ้องหย่าต่อศาล |
|---|---|---|
| ต้องยินยอมทั้งคู่ไหม | ต้อง | ไม่ต้อง แต่ต้องมีเหตุหย่าตามกฎหมาย |
| ต้องไปพร้อมกันไหม | ต้องไปดำเนินการตามที่สำนักทะเบียนกำหนด | อีกฝ่ายไม่มาศาล คดีก็ดำเนินต่อได้ |
| ข้อกฎหมายต่างประเทศ | กฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายต้องยอมให้หย่าโดยความยินยอม | ต้องพิสูจน์ว่ากฎหมายลาวยอมให้หย่า |
| เวลาและค่าใช้จ่าย | มักน้อยกว่า | มากกว่า โดยเฉพาะถ้าต้องส่งหมายไปลาว |
พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย มาตรา 26 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์ถ้ากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ ส่วนมาตรา 27 ห้ามศาลไทยพิพากษาให้หย่า เว้นแต่กฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า และให้เหตุหย่าเป็นไปตามกฎหมายของถิ่นที่ยื่นฟ้อง
ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับกฎหมายครอบครัวของลาวระบุว่ามีทั้งการหย่าโดยความตกลงและโดยคำตัดสินของศาล แต่ในคดี ศาลไทยถือว่ากฎหมายต่างประเทศเป็นข้อเท็จจริงที่ต้องนำสืบ ทนายจึงต้องเตรียมพยานหลักฐานเรื่องกฎหมายลาวฉบับที่ใช้อยู่จริง
ถ้าคู่สมรสกลับไปอยู่ลาวแล้ว ฟ้องอย่างไร
ยังฟ้องในไทยได้ แต่ต้องเผื่อเวลาส่งหมายไปต่างประเทศ ซึ่งมักใช้เวลานานกว่าคดีในประเทศมาก
- รวบรวมที่อยู่ล่าสุดของคู่สมรสในลาวให้ละเอียดที่สุด รวมทั้งหมู่บ้าน เมือง และแขวง
- เตรียมหลักฐานเหตุหย่า เช่น การแยกกันอยู่ หรือการทิ้งร้าง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516
- ยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ แล้วดำเนินการส่งหมายตามที่ศาลกำหนด
- เตรียมคำแปลคำฟ้องและเอกสารตามที่ศาลสั่ง
รายละเอียดการส่งหมายข้ามประเทศอ่านได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร
หย่าในไทยแล้ว ต้องแจ้งทางลาวไหม
ควรตรวจสอบ โดยเฉพาะถ้าการสมรสเคยจดทะเบียนไว้กับทางการลาว เพราะทะเบียนของลาวจะไม่เปลี่ยนตามทะเบียนไทยเอง
- กฎหมายครอบครัวของลาวฉบับก่อนกำหนดให้ศาลส่งคำตัดสินหย่าไปยังนายทะเบียนครอบครัว เพื่อบันทึกการหย่า
- สำหรับการหย่าที่ทำในไทย ควรสอบถามสถานเอกอัครราชทูต สปป.ลาว ประจำประเทศไทย ว่าต้องใช้เอกสารใด และต้องรับรองอย่างไร
- เอกสารไทยที่จะส่งไปใช้ที่ลาว เช่น ใบสำคัญการหย่าหรือคำพิพากษา มักต้องแปลและผ่านการรับรองของกรมการกงสุล
- ไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการยกเลิกการรับรองเอกสาร หรือ Apostille แล้ว โดยมีผลกับไทยในปี 2570 แต่ลาวไม่ได้เป็นภาคี การรับรองเอกสารระหว่างสองประเทศจึงยังต้องใช้ขั้นตอนแบบเดิม
อย่าคิดว่าหย่าที่ไทยแล้วจะจบทุกประเทศ ถ้าคู่สมรสจะกลับไปสมรสใหม่หรือทำนิติกรรมในลาว ทะเบียนฝั่งลาวต้องตรงกับความจริงด้วย
คำถามที่พบบ่อย
หนังสือเดินทางของคู่สมรสหมดอายุ จดทะเบียนหย่าได้ไหม
ควรสอบถามสำนักทะเบียนก่อน โดยทั่วไปต้องมีเอกสารแสดงตนที่ใช้ได้ ถ้าหมดอายุ ทางที่ปลอดภัยคือให้คู่สมรสต่ออายุที่สถานเอกอัครราชทูตลาวก่อนนัดจดทะเบียน
แต่งงานกันตามประเพณีลาว ไม่เคยจดทะเบียน ต้องหย่าไหม
ตามกฎหมายไทย การสมรสมีได้เฉพาะเมื่อจดทะเบียน จึงไม่ต้องหย่าทางทะเบียน แต่ทรัพย์ที่ทำมาหาได้ร่วมกันอาจเป็นกรรมสิทธิ์รวม และเรื่องลูกยังต้องจัดการตามกฎหมาย
คู่สมรสคนลาวไม่ยอมหย่า และยังทำงานอยู่ในไทย ทำอย่างไร
ฟ้องหย่าต่อศาลได้ถ้ามีเหตุตามมาตรา 1516 การที่จำเลยอยู่ในไทยทำให้ส่งหมายง่ายกว่าและคดีเดินเร็วกว่า ควรเก็บหลักฐานเหตุหย่าและที่อยู่ปัจจุบันของเขาไว้ให้พร้อม
ลูกที่เกิดในไทย จะพาไปอยู่ลาวหรือให้อยู่ไทย ใครตัดสิน
ผู้ใช้อำนาจปกครองเป็นผู้กำหนดที่อยู่ของบุตร ควรตกลงเรื่องนี้ในบันทึกการหย่าหรือให้ศาลสั่ง เพราะลาวไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการลักพาตัวเด็ก การขอให้ส่งตัวกลับภายหลังจึงยาก
ควรเริ่มอย่างไร
รวบรวมเอกสารการสมรสและเอกสารแสดงตนของคู่สมรสชาวลาวทุกชุดที่มี แล้วตรวจวันหมดอายุและการสะกดชื่อให้ตรงกันก่อนเลือกช่องทาง
ถ้าคู่สมรสอยู่ลาวแล้ว หรือไม่ยอมหย่า ควรปรึกษาทนายความที่ทำคดีหย่ากับชาวต่างชาติ เพื่อวางแผนเรื่องการส่งหมาย การพิสูจน์กฎหมายลาว และการแจ้งผลการหย่าในลาวไปพร้อมกัน ภาพรวมทุกช่องทางอ่านได้ที่ หย่ากับชาวต่างชาติในไทย เลือกทางไหนดี
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ