จดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมต้องมีพยาน เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1514 กำหนดให้การหย่าโดยความยินยอมทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน พยานเป็นญาติ ลูกที่บรรลุนิติภาวะ หรือเพื่อนก็ได้ และควรไปลงลายมือชื่อที่สำนักทะเบียนพร้อมคู่หย่า
จดทะเบียนหย่าต้องมีพยานไหม
ต้องมี มาตรา 1514 วรรคสอง กำหนดว่าการหย่าโดยความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ และมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน คู่มือของกรมการปกครองจึงระบุพยานบุคคล 2 คนเป็นหลักฐานที่ต้องมีในวันจดทะเบียน
สำหรับคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสไว้ การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์เมื่อได้จดทะเบียนการหย่าตามมาตรา 1515 หนังสือหย่าที่มีพยานครบจึงเป็นเพียงขั้นแรก ยังต้องนำไปจดทะเบียนด้วย
ส่วนการหย่าโดยคำพิพากษาของศาล หลักฐานหลักคือคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ถ้าจะไปบันทึกการหย่าตามคำพิพากษา ควรถามสำนักทะเบียนล่วงหน้าว่าต้องพาพยานไปด้วยหรือไม่
ใครเป็นพยานในการจดทะเบียนหย่าได้บ้าง
คู่มือของกรมการปกครองกำหนดคุณสมบัติพยานไว้ไม่ซับซ้อน หลักคือเป็นผู้บรรลุนิติภาวะที่รู้และเข้าใจสิ่งที่ตนลงชื่อ
- บรรลุนิติภาวะแล้ว คือ อายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือบรรลุนิติภาวะด้วยการสมรสที่ถูกต้องตามกฎหมาย
- ไม่เป็นคนไร้ความสามารถ หรือคนเสมือนไร้ความสามารถตามคำสั่งศาล
- ไม่เป็นคนหูหนวก เป็นใบ้ หรือตาบอดทั้งสองข้าง
- ไปลงลายมือชื่อได้จริง และนำบัตรประจำตัวประชาชนไปแสดง
ไม่จำเป็นต้องเป็นคนเดียวกับพยานตอนจดทะเบียนสมรส และไม่จำเป็นต้องมีภูมิลำเนาในเขตเดียวกับสำนักทะเบียนที่ไปจด
ลูก ญาติ หรือเพื่อน เป็นพยานหย่าได้ไหม
เป็นได้ ตามคุณสมบัติในคู่มือของกรมการปกครองไม่มีข้อห้ามเรื่องความเป็นญาติ สิ่งที่ต้องดูคืออายุและความสามารถของพยาน
| ผู้ที่จะเป็นพยาน | เป็นได้ไหม | ข้อควรคิด |
|---|---|---|
| ลูกที่อายุครบ 20 ปีแล้ว | ได้ | บางครอบครัวไม่อยากให้ลูกอยู่ในเหตุการณ์ ควรถามความสมัครใจของลูกก่อน |
| ลูกที่อายุยังไม่ถึง 20 ปีและยังไม่บรรลุนิติภาวะ | ไม่ได้ | ต้องหาผู้ใหญ่คนอื่นแทน |
| พ่อแม่ พี่น้อง หรือญาติของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง | ได้ | ถ้าอีกฝ่ายรู้สึกไม่สบายใจ อาจให้แต่ละฝ่ายพาพยานมาคนละคน |
| เพื่อน เพื่อนร่วมงาน หรือเพื่อนบ้าน | ได้ | เลือกคนที่ไม่เป็นฝ่ายใดในความขัดแย้ง |
| ชาวต่างชาติที่บรรลุนิติภาวะ | ควรถามก่อน | ต้องใช้หนังสือเดินทาง และอาจต้องเข้าใจภาษาไทยหรือมีล่าม |
เคล็ดลับในทางปฏิบัติคือให้แต่ละฝ่ายพาพยานมาคนละหนึ่งคน ทั้งสองฝ่ายจะรู้สึกว่ากระบวนการเป็นกลาง และถ้ามีข้อโต้แย้งภายหลัง ก็มีพยานที่จำเหตุการณ์ได้ทั้งสองฝั่ง
พยานต้องไปอำเภอด้วยไหม
ควรไป คู่มือของกรมการปกครองระบุว่าคู่หย่าและพยานต้องลงลายมือชื่อให้ครบ ในเอกสารการจดทะเบียน ซึ่งทำต่อหน้านายทะเบียนในวันนั้น
บางคนให้พยานเซ็นหนังสือหย่าไว้ล่วงหน้าที่บ้าน แล้วคิดว่าไม่ต้องพาพยานไป วิธีนี้เสี่ยงที่สำนักทะเบียนจะไม่รับ และต้องนัดทุกคนใหม่
- นัดพยาน 2 คนให้ว่างในวันและช่วงเวลาเดียวกับคู่หย่า
- บอกพยานให้นำบัตรประจำตัวประชาชนตัวจริงไปด้วย
- ส่งร่างหนังสือหย่าให้พยานอ่านล่วงหน้า ถ้าคู่หย่าทั้งสองฝ่ายไม่ขัดข้อง
- โทรถามสำนักทะเบียนว่าพยานต้องอยู่จนจบขั้นตอนหรือไม่ และใช้เวลาประมาณเท่าไร
- เผื่อพยานสำรองไว้หนึ่งคน เผื่อมีคนติดธุระกะทันหัน
หนังสือหย่าที่เซ็นกันเองพร้อมพยานครบสองคน แต่ยังไม่ได้ไปจดทะเบียน ยังไม่ทำให้การสมรสที่จดทะเบียนไว้สิ้นสุด อย่าเพิ่งจดทะเบียนสมรสใหม่ โอนทรัพย์ หรือทำธุรกรรมโดยถือว่าหย่าแล้ว
ถ้าไม่มีพยาน หรือพยานไม่ครบ ทำอย่างไร
จดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมไม่ได้จนกว่าจะมีพยานครบสองคน ทางแก้ส่วนใหญ่จึงเป็นเรื่องการหาคนและนัดเวลาให้ตรงกัน
ถ้าเคยทำหนังสือหย่าที่มีพยานเพียงคนเดียว ความสมบูรณ์ของหนังสือนั้นเป็นประเด็นทางกฎหมายที่ควรตรวจก่อนใช้ ดูหลักที่เกี่ยวข้องได้ที่ หนังสือหย่ามีพยานเพียงคนเดียว ถือเป็นหนังสือหย่าที่สมบูรณ์ตามกฎหมายหรือไม่
ถ้าปัญหาไม่ใช่การหาพยาน แต่เป็นเพราะอีกฝ่ายไม่ยอมไปจดทะเบียน การหย่าโดยความยินยอมยังไม่เกิดขึ้น ควรปรึกษาทนายความถึงทางเลือกอื่น เช่น การฟ้องหย่าโดยอาศัยเหตุตามกฎหมาย และอ่านหลักเรื่องความสมบูรณ์ของการหย่าที่ การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์เมื่อใด: หลักกฎหมายที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิด
คำถามที่พบบ่อย
พยานต้องรู้เรื่องในครอบครัว หรือรู้ข้อตกลงทั้งหมดไหม
กฎหมายไม่ได้กำหนดให้พยานต้องรู้เรื่องชีวิตคู่ บทบาทหลักของพยานคือยืนยันการทำหนังสือหย่าของคู่หย่า แต่พยานควรเข้าใจว่าตนลงชื่อในเอกสารอะไร เพราะหากมีข้อพิพาท อาจถูกเรียกไปให้ถ้อยคำ
พยานต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
โดยทั่วไปใช้บัตรประจำตัวประชาชนตัวจริงของพยาน ถ้าพยานเป็นชาวต่างชาติใช้หนังสือเดินทาง ควรถามสำนักทะเบียนล่วงหน้าว่าต้องมีสำเนาหรือเอกสารอื่นเพิ่มหรือไม่
ให้เจ้าหน้าที่หรือคนที่อยู่ในสำนักทะเบียนเป็นพยานแทนได้ไหม
ไม่ควรวางแผนแบบนั้น เพราะไม่มีหลักประกันว่าจะมีผู้พร้อมเป็นพยานในวันนั้น ทางที่ปลอดภัยคือพาพยานของตนเองไปครบสองคน และถามแนวปฏิบัติของสำนักทะเบียนก่อนหากหาพยานยากจริง
หย่าที่สถานทูตไทยในต่างประเทศ ต้องมีพยานไหม
ต้องมี เพราะเป็นการหย่าโดยความยินยอมตามกฎหมายไทยเช่นกัน แนวปฏิบัติที่สถานทูตไทยบางแห่งเผยแพร่ระบุให้ไปมากกว่าหนึ่งครั้ง และต้องมีพยาน 2 คนในวันจดทะเบียน จึงควรอ่านเงื่อนไขของสถานทูตนั้นก่อนนัด
คู่สมรสเพศเดียวกัน ใช้หลักเรื่องพยานเหมือนกันไหม
เหมือนกัน หลังพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 บทบัญญัติเรื่องการหย่าใช้คำว่าคู่สมรส จึงใช้หลักเรื่องหนังสือหย่าและพยานสองคนแบบเดียวกันกับคู่สมรสทุกเพศ
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากเลือกพยานสองคนที่บรรลุนิติภาวะและว่างในวันเดียวกับคู่หย่า แล้วร่างหนังสือหย่าให้ครบเรื่องบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สิน ก่อนโทรยืนยันกับสำนักทะเบียน เอกสารอื่นที่ต้องใช้ดูได้ที่ จดทะเบียนหย่า ใช้เอกสารอะไรบ้าง พยาน ค่าธรรมเนียม ขั้นตอน
ถ้าข้อตกลงมีที่ดิน หนี้ร่วม หรือบุตรเล็ก การให้ทนายความด้านครอบครัวตรวจร่างก่อนวันนัด ช่วยให้พยานไม่ต้องเสียเวลามาซ้ำ และลดโอกาสที่ข้อตกลงจะกลายเป็นข้อพิพาท ดูรายการที่ควรเขียนได้ที่ หย่าโดยความยินยอม ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ