ฟ้องหย่าวิกลจริต ต้องพิสูจน์อะไรบ้าง และใครเป็นผู้แทนของจำเลย

ฟ้องหย่าเพราะคู่สมรสวิกลจริตได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (7) แต่ต้องครบสามเงื่อนไข คือวิกลจริตตลอดมาเกินสามปี ความวิกลจริตยากจะหายได้ และรุนแรงถึงขนาดทนอยู่ร่วมกันต่อไปไม่ได้ เมื่อหย่าแล้ว ฝ่ายที่ฟ้องอาจต้องจ่ายค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1527

เหตุหย่าเพราะวิกลจริต ตามมาตรา 1516 (7) มีเงื่อนไขอะไร

มาตรา 1516 (7) ให้ฟ้องหย่าได้เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่ง วิกลจริตตลอดมาเกินสามปี และต้องมีครบทั้งสามข้อนี้

1. วิกลจริตตลอดมาเกินสามปี คือเป็นต่อเนื่องเกินสามปี ไม่ใช่ป่วยเป็นพัก ๆ แล้วหายสนิท
2. ยากจะหายได้ ตามความเห็นทางการแพทย์
3. ถึงขนาดที่จะทนอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสต่อไปไม่ได้ เมื่อพิจารณาจากผลต่อชีวิตคู่จริง

การป่วยด้วยโรคทางจิตเวชที่ยังรักษาและควบคุมอาการได้ จึงมักยังไม่เข้าเหตุนี้ กฎหมายตั้งใจให้เหตุนี้ใช้กับกรณีที่หนักและยาวนานจริง ดูเหตุหย่าข้ออื่นเทียบได้ที่ เหตุฟ้องหย่า มาตรา 1516 ครบทั้ง 12 กรณี

ฟ้องหย่าวิกลจริต ต้องพิสูจน์อะไร ใช้หลักฐานอะไร

ภาระพิสูจน์อยู่ที่ผู้ฟ้อง และ หลักฐานทางการแพทย์เป็นแกนของคดี ตารางนี้สรุปว่าแต่ละเงื่อนไขควรพิสูจน์ด้วยอะไร

เงื่อนไข	ต้องแสดงให้ศาลเห็น	หลักฐานที่มักใช้
ตลอดมาเกินสามปี	อาการเป็นต่อเนื่องเกินสามปีจนถึงวันฟ้อง	เวชระเบียน ประวัติการรักษาตามลำดับเวลา ใบนัดแพทย์
ยากจะหายได้	ความเห็นแพทย์ว่าโอกาสหายต่ำ	ความเห็นหรือคำเบิกความของจิตแพทย์ผู้รักษา
ทนอยู่ร่วมกันไม่ได้	ผลต่อความปลอดภัยและชีวิตประจำวันของครอบครัว	พยานญาติ บันทึกเหตุการณ์ บันทึกตำรวจถ้ามี

ข้อดีของเหตุนี้คือ ไม่อยู่ในกลุ่มที่มีอายุความหนึ่งปี ตามมาตรา 1529 ซึ่งใช้กับมาตรา 1516 (1) (2) (3) และ (6) แต่ต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าอาการต่อเนื่องจนถึงวันที่ฟ้อง

การขอเวชระเบียนของคู่สมรสต้องเป็นไปตามระเบียบของสถานพยาบาล ถ้าขอเองไม่ได้ ทนายจะขอให้ศาลเรียกเอกสารหรือเรียกแพทย์มาเบิกความแทน

จำเลยวิกลจริต ใครเป็นผู้แทนในคดี

คำตอบขึ้นกับว่า ศาลเคยสั่งให้คู่สมรสเป็นคนไร้ความสามารถแล้วหรือไม่ ตามมาตรา 28 คู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้ที่ดูแลอยู่ หรือพนักงานอัยการ ร้องขอให้ศาลสั่งให้บุคคลวิกลจริตเป็นคนไร้ความสามารถได้ แล้วบุคคลนั้นจะอยู่ในความอนุบาล

ถ้าเป็นคนไร้ความสามารถแล้ว ผู้อนุบาล จะดำเนินคดีแทน ปัญหาคือมาตรา 1463 ให้คู่สมรสเป็นผู้อนุบาลโดยหลัก ผู้ฟ้องหย่าจึงอาจเป็นผู้อนุบาลของจำเลยเสียเอง ซึ่งมีส่วนได้เสียขัดกัน

• มาตรา 1463 เปิดให้ผู้มีส่วนได้เสียหรือพนักงานอัยการร้องขอให้ศาลตั้งผู้อื่นเป็นผู้อนุบาลได้เมื่อมีเหตุสำคัญ
• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 56 ให้ศาลตั้งผู้แทนเฉพาะคดีได้ ถ้าไม่มีผู้แทนหรือผู้แทนทำหน้าที่ไม่ได้
• ศาลตรวจความสามารถของคู่ความได้เอง และสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องก่อนวินิจฉัยประเด็นแห่งคดี

ถ้ายังไม่เคยมีคำสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ ทนายจะประเมินว่าควรร้องขอเรื่องนี้ก่อนหรือไม่ เพื่อให้ กระบวนพิจารณาไม่ถูกโต้แย้งภายหลัง และให้ฝ่ายที่ป่วยได้รับการคุ้มครองอย่างเหมาะสม

หย่าเพราะวิกลจริตแล้ว ต้องจ่ายค่าเลี้ยงชีพไหม

ต้องเตรียมใจไว้ มาตรา 1527 กำหนดว่า ถ้าหย่าขาดจากกันเพราะเหตุวิกลจริตตามมาตรา 1516 (7) หรือเหตุโรคติดต่ออย่างร้ายแรงตามมาตรา 1516 (9) คู่สมรสอีกฝ่ายต้องออกค่าเลี้ยงชีพให้แก่ฝ่ายที่วิกลจริต โดยคำนวณอนุโลมตามมาตรา 1526

มาตรา 1526 ให้ศาลกำหนดค่าเลี้ยงชีพโดยคำนึงถึงความสามารถของผู้ให้และฐานะของผู้รับ และสิทธิรับค่าเลี้ยงชีพหมดไปเมื่อผู้รับสมรสใหม่ตามมาตรา 1528 อ่านความต่างระหว่างค่าเลี้ยงชีพกับค่าเลี้ยงดูบุตรได้ที่ ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า ใครเรียกได้

เหตุหย่าข้อนี้ต่างจากเหตุอื่นตรงที่ฝ่ายที่ฟ้องอาจเป็นฝ่ายต้องจ่ายเงินให้อีกฝ่ายหลังหย่า ก่อนยื่นฟ้องจึงควรประเมินภาระค่าเลี้ยงชีพ การแบ่งสินสมรส และค่ารักษาของฝ่ายที่ป่วยให้ครบ แล้วจึงตัดสินใจ

ระหว่างยังไม่หย่า มีหน้าที่อะไรต่อคู่สมรสที่ป่วย

ระหว่างสมรส คู่สมรสยังมีหน้าที่ ช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกัน การหยุดดูแลหรือทิ้งผู้ป่วยไว้ อาจกระทบทั้งคดีหย่าและความรับผิดอื่น อ่านเพิ่มที่ หน้าที่ระหว่างสามีภริยาในการอุปการะเลี้ยงดู กรณีคู่สมรสวิกลจริต

ถ้ายังไม่ครบสามปี หรือหลักฐานทางการแพทย์ยังไม่ชัด ควรปรึกษาว่ามีเหตุหย่าข้ออื่นที่ตรงกับข้อเท็จจริงมากกว่าหรือไม่ ส่วนการจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม ต้องอาศัยความยินยอมที่แท้จริงของทั้งสองฝ่าย จึงไม่เหมาะกับกรณีที่อีกฝ่ายไม่อยู่ในสภาพจะเข้าใจผลของการหย่า

คำถามที่พบบ่อย

ป่วยซึมเศร้าหรือไบโพลาร์ ถือว่าวิกลจริตไหม

ชื่อโรคอย่างเดียวไม่ได้ตอบคำถามนี้ ศาลดูความรุนแรง ความต่อเนื่อง และโอกาสหายตามหลักฐานทางการแพทย์ รวมถึงผลต่อการอยู่ร่วมกัน ผู้ป่วยที่รักษาแล้วควบคุมอาการได้ มักไม่เข้าเงื่อนไขตามมาตรา 1516 (7)

ต้องให้ศาลสั่งเป็นคนไร้ความสามารถก่อนฟ้องหย่าไหม

ไม่ใช่เงื่อนไขของเหตุหย่า แต่มีผลต่อการที่จำเลยจะมีผู้แทนในคดีอย่างถูกต้อง ทนายจะประเมินว่ากรณีของคุณควรทำก่อนหรือไม่ เพื่อไม่ให้คำพิพากษาถูกโต้แย้งภายหลัง

อาการดีขึ้นบ้างในช่วงสามปี ยังนับว่าตลอดมาไหม

กฎหมายใช้คำว่าตลอดมาเกินสามปี ถ้ามีช่วงที่หายเป็นปกติ อาจถูกโต้แย้งว่าไม่ต่อเนื่อง ความเห็นของแพทย์ผู้รักษาเรื่องลักษณะของโรคจึงสำคัญมาก

หย่าแล้ว สินสมรสและลูกจะเป็นอย่างไร

สินสมรสแบ่งตามหลักทั่วไปตามมาตรา 1533 ส่วนอำนาจปกครองบุตร ศาลจะกำหนดโดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ ซึ่งความสามารถในการดูแลลูกของแต่ละฝ่ายเป็นปัจจัยหนึ่ง

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจาก รวบรวมประวัติการรักษาตามลำดับเวลา และขอคำอธิบายจากแพทย์ผู้รักษาเรื่องลักษณะของโรคและโอกาสหาย ข้อมูลนี้บอกได้ว่าเหตุหย่าข้อนี้ใช้ได้หรือไม่

คดีนี้มีทั้งเรื่องผู้แทนของจำเลย ค่าเลี้ยงชีพ และการดูแลผู้ป่วยหลังหย่า การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวก่อนยื่นฟ้องช่วยให้ตัดสินใจได้รอบด้านและเป็นธรรมกับทุกฝ่าย