คดียักยอกทรัพย์ ยอมความในชั้นอุทธรณ์ได้หรือไม่ และถ้าตกลงกันไม่ได้ควรทำอย่างไร

คดียักยอกทรัพย์จำนวนมากเกิดระหว่างคนที่เคยไว้ใจกัน เช่น ลูกจ้างกับนายจ้าง หุ้นส่วน หรือญาติที่ฝากเงินฝากของกันไว้ เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษแล้ว หลายครอบครัวเพิ่งเริ่มคิดเรื่องการคืนเงินและเจรจากับผู้เสียหายอย่างจริงจัง บทความนี้ตอบว่ายังยอมความได้ทันหรือไม่ ต้องทำเอกสารอย่างไรให้ศาลสั่งได้ และถ้าผู้เสียหายไม่ยอม ยังเหลือทางใดในชั้นอุทธรณ์

ยักยอกทรัพย์ ยอมความได้ตามกฎหมาย: หลักที่ต้องรู้

การยอมความในคดียักยอกทรัพย์ คือการที่ผู้เสียหายกับผู้ถูกกล่าวหาตกลงระงับข้อพิพาทกัน โดยผู้เสียหายสละสิทธิดำเนินคดีอาญาต่อ ซึ่งทำได้เพราะประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 356 กำหนดว่าความผิดในหมวดยักยอกเป็นความผิดอันยอมความได้ คำว่าความผิดอันยอมความได้ หมายถึงความผิดที่กฎหมายให้ผู้เสียหายเป็นผู้ตัดสินใจว่าจะเอาเรื่องต่อหรือไม่

ผลของการยอมความอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 39(2) คือ ในคดีความผิดต่อส่วนตัว เมื่อถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้อง หรือยอมความกันโดยถูกต้องตามกฎหมาย สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไป ส่วนมาตรา 35 วรรคสอง ให้ถอนฟ้องหรือยอมความได้ในเวลาใดก็ได้ก่อนคดีถึงที่สุด ดังนั้นแม้ศาลชั้นต้นตัดสินแล้ว และคดีอยู่ระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกา การยอมความก็ยังมีผลทำให้คดีจบได้

ยักยอกตามมาตรา 352 มีอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าเป็นทรัพย์ที่ตกมาอยู่ในความครอบครองเพราะผู้อื่นส่งมอบโดยสำคัญผิด หรือเป็นทรัพย์สินหายที่เก็บได้ กฎหมายให้รับโทษเพียงกึ่งหนึ่ง

ยักยอกทรัพย์นายจ้าง กับ ลักทรัพย์นายจ้าง ผลต่างกันมาก

ก่อนวางแผนยอมความ ต้องตรวจคำพิพากษาให้แน่ว่าศาลลงโทษฐานใด เพราะเรื่องเงินหรือของของนายจ้างที่หายไป บางคดีถูกฟ้องฐานยักยอก แต่บางคดีถูกฟ้องฐานลักทรัพย์ของนายจ้าง ซึ่งเป็นเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 335 ทั้งนี้ขึ้นกับรายละเอียดของข้อเท็จจริงในแต่ละคดี และผลทางกฎหมายต่างกันชัดเจน

ประเด็น	ยักยอก (ป.อ. ม.352)	ลักทรัพย์นายจ้าง (ป.อ. ม.335)
อัตราโทษ	จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	จำคุก 1–5 ปี และปรับ 20,000–100,000 บาท
ยอมความได้หรือไม่	ได้ ทั้งหมวด (ม.356)	ไม่ได้
ผลของการคืนเงินและผู้เสียหายพอใจ	ถ้าถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความก่อนคดีถึงที่สุด คดีระงับ	คดีดำเนินต่อ การคืนเงินเป็นเพียงเหตุประกอบการลดโทษหรือรอการลงโทษ
ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง (ป.วิ.อ. ม.193 ทวิ)	เข้าเกณฑ์ แต่จำเลยที่ถูกจำคุก ถูกจำคุกแต่รอการลงโทษ หรือถูกปรับเกิน 1,000 บาท ยังอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้	ไม่เข้าเกณฑ์

ถ้าคดีของคุณเป็นลักทรัพย์นายจ้าง แนวทางจะเปลี่ยนไปเป็นการขอลดโทษล้วน ๆ อ่านต่อได้ที่ คดีลักทรัพย์ อุทธรณ์ขอลดโทษหรือรอการลงโทษได้ไหม ส่วนเกณฑ์ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีโทษเบา อธิบายไว้ใน ข้อห้ามตามมาตรา 193 ทวิ และทางออกตามมาตรา 193 ตรี

ถอนคำร้องทุกข์ชั้นอุทธรณ์ทำอย่างไร

การถอนคำร้องทุกข์ในชั้นอุทธรณ์ทำได้ และควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรที่ศาลนำไปสั่งได้ทันที รูปแบบขึ้นกับว่าใครเป็นโจทก์ ถ้าพนักงานอัยการเป็นโจทก์ ผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์หรือทำหนังสือยอมความ ถ้าผู้เสียหายฟ้องเอง ผู้เสียหายยื่นคำร้องขอถอนฟ้องหรือหนังสือยอมความ ข้อควรรู้คือถ้าเป็นการถอนฟ้องแล้วจำเลยคัดค้าน ศาลต้องยกคำร้องนั้น (ม.35 วรรคสอง) ซึ่งจำเลยที่ต้องการให้คดีจบย่อมไม่คัดค้าน

1. ตกลงจำนวนเงินและวิธีชำระกับผู้เสียหาย โดยมีทนายช่วยร่างหรือตรวจข้อความ
2. ทำบันทึกข้อตกลงที่ระบุเลขคดีดำและคดีแดง ชื่อศาล จำนวนเงิน และข้อความชัดเจนว่าผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความในคดีอาญา
3. ถ้าผู้เสียหายเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล ผู้ลงนามต้องเป็นผู้มีอำนาจกระทำการแทน หรือได้รับมอบอำนาจเป็นหนังสือ พร้อมเอกสารแสดงอำนาจ
4. ชำระเงินด้วยวิธีที่มีหลักฐาน เช่น โอนผ่านธนาคาร และเก็บหลักฐานทุกงวด
5. ยื่นหนังสือถอนคำร้องทุกข์หรือหนังสือยอมความต่อศาล และติดตามจนศาลมีคำสั่ง
6. ระหว่างนั้นอย่าปล่อยให้กำหนดอุทธรณ์ผ่านไป ถ้ายังไม่ได้ยื่นอุทธรณ์ ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (ป.วิ.อ. ม.198)

ตกลงผ่อนชำระ ควรถอนเมื่อไร

เป็นจุดที่ต้องตกลงกันให้ชัดตั้งแต่ต้น ผู้เสียหายมักอยากรอให้ได้เงินครบก่อนถอน ส่วนฝ่ายจำเลยกังวลว่าคดีจะถึงที่สุดก่อนผ่อนครบ ทางที่ใช้กันคือกำหนดงวดใหญ่ไว้ช่วงแรก แล้วระบุในข้อตกลงว่าผู้เสียหายจะถอนคำร้องทุกข์เมื่อได้รับเงินถึงจำนวนที่ตกลง ส่วนที่เหลือผ่อนตามสัญญา ข้อตกลงแบบนี้ควรให้ทนายร่าง เพราะเกี่ยวทั้งเรื่องคดีอาญาและสิทธิทางแพ่งของทั้งสองฝ่าย

ถ้าตกลงกันไม่ได้ ควรทำอย่างไร

ผู้เสียหายไม่มีหน้าที่ต้องยอมความ ถ้าเจรจาไม่สำเร็จ ทางที่เหลือคืออุทธรณ์ขอลดโทษหรือขอรอการลงโทษ และใช้การชดใช้ที่ทำได้เป็นเหตุผลประกอบ การคืนเงินแม้ไม่ครบ ศาลอาจถือว่าเป็นการรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย ซึ่งเป็นเหตุบรรเทาโทษตาม ป.อ. มาตรา 78 ที่ศาลลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งถ้าเห็นสมควร

ในเรื่องรอการลงโทษ ป.อ. มาตรา 56 เปิดให้ศาลรอการลงโทษได้เมื่อศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และจำเลยเข้าเงื่อนไขเรื่องประวัติการรับโทษจำคุก ปัจจัยที่ศาลคำนึงถึงรวมถึงการรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย และศาลยังกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้เสียหายตามที่ตกลงกันได้ แผนผ่อนชำระที่ทำได้จริงจึงเป็นเครื่องมือสำคัญ แม้ผู้เสียหายจะไม่ยอมถอนคำร้องทุกข์ก็ตาม หลักทั่วไปเรื่องนี้อธิบายไว้ใน ชดใช้ค่าเสียหายหรือตกลงกับผู้เสียหายระหว่างอุทธรณ์ ช่วยลดโทษได้แค่ไหน

หลักฐานที่ควรแนบเมื่อเจรจาไม่สำเร็จ

• หลักฐานการโอนเงินคืนทุกงวด แม้จะเป็นจำนวนน้อย
• หนังสือที่ส่งถึงผู้เสียหายเพื่อเสนอชดใช้ แสดงว่าคุณพยายามจริง
• แผนผ่อนชำระที่สอดคล้องกับรายได้ พร้อมหลักฐานรายได้หรืองานใหม่
• หนังสือรับรองความประพฤติจากนายจ้างปัจจุบันหรือผู้นำชุมชน
• หลักฐานภาระครอบครัว เช่น บุตรที่ยังเล็กหรือบุพการีที่ต้องดูแล

อย่าให้การคืนเงินดูเหมือนซื้อคดี

การเจรจาต้องสุภาพและไม่กดดัน ห้ามเสนอเงินแลกกับการให้ผู้เสียหายเปลี่ยนคำให้การ ห้ามไปหาผู้เสียหายที่บ้านหรือที่ทำงานซ้ำ ๆ และห้ามให้คนอื่นไปข่มขู่ ถ้าผู้เสียหายปฏิเสธ ให้บันทึกว่าคุณได้เสนออะไรไปแล้ว แล้วนำข้อเท็จจริงนั้นไปเสนอศาลแทน ศาลให้น้ำหนักกับความจริงใจมากกว่าตัวเลข

ตัวอย่างสมมติ: พนักงานเก็บเงินที่ยักยอกเงินร้าน

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางสาว ข. เป็นพนักงานเก็บเงินของร้านค้า ถูกฟ้องว่าเบียดบังเงินที่รับจากลูกค้าไปใช้ส่วนตัวหลายครั้ง ศาลชั้นต้นพิพากษาว่ามีความผิดฐานยักยอกและลงโทษจำคุกโดยไม่รอการลงโทษ นางสาว ข. ยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนด แล้วให้ทนายติดต่อเจ้าของร้าน เสนอคืนเงินก้อนแรกทันทีและผ่อนส่วนที่เหลือ

ถ้าเจ้าของร้านตกลง และลงนามถอนคำร้องทุกข์ในนามร้านหรือบริษัทโดยผู้มีอำนาจ คดีอาญาจะระงับตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39(2) แม้อยู่ระหว่างอุทธรณ์ แต่ถ้าเจ้าของร้านรับเงินแล้วยังไม่ยอมถอน นางสาว ข. ยังยื่นหลักฐานการคืนเงิน แผนผ่อนชำระ และหนังสือรับรองจากนายจ้างใหม่ประกอบอุทธรณ์ ขอให้ศาลลงโทษสถานเบาหรือรอการลงโทษได้ ผลจะเป็นอย่างไรยังเป็นดุลพินิจของศาลอุทธรณ์ แต่เธอได้ใช้ทั้งสองทางที่กฎหมายเปิดไว้แล้ว

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในคดียักยอก

• ไม่ตรวจว่าศาลลงโทษฐานใด ถ้าเป็นลักทรัพย์นายจ้าง การยอมความจะไม่ทำให้คดีจบ
• จ่ายเงินแล้วไม่มีหนังสือถอนคำร้องทุกข์ หรือหนังสือเขียนเพียงว่าได้รับเงินแล้ว ศาลจึงไม่มีอะไรให้สั่ง
• ผู้ลงนามแทนบริษัทไม่มีอำนาจ ทำให้เอกสารใช้ไม่ได้และต้องทำใหม่ ในขณะที่เวลาเดินไปเรื่อย ๆ
• รอเจรจาจนไม่ได้ยื่นอุทธรณ์ ถ้าคดีถึงที่สุดไปแล้ว การยอมความหลังจากนั้นจะไม่มีผลต่อคำพิพากษาตามมาตรา 35 วรรคสอง
• คิดว่าอุทธรณ์ฝ่ายเดียวแล้วปลอดภัยเสมอ ป.วิ.อ. มาตรา 212 ห้ามเพิ่มโทษเฉพาะเมื่อโจทก์ไม่ได้อุทธรณ์ขอเพิ่มโทษ

ภาพรวมทุกขั้นตอนตั้งแต่ฟังคำพิพากษาจนศาลอุทธรณ์ตัดสิน สรุปไว้ใน คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญาฉบับสมบูรณ์

คดียักยอกเป็นคดีที่ยังมีทางออกแม้ศาลชั้นต้นตัดสินแล้ว แต่ทางออกนั้นต้องอาศัยเอกสารที่ถูกต้องและจังหวะเวลาที่ทัน ถ้าคุณอยู่ในอายุอุทธรณ์ ควรนำคำพิพากษาไปให้ทนายตรวจก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน หรือติดต่อสำนักงานเพื่อวางแผนการเจรจาและการอุทธรณ์ไปพร้อมกัน

คำถามที่พบบ่อย

ยักยอกทรัพย์ยอมความได้ไหม

ได้ ป.อ. มาตรา 356 กำหนดให้ความผิดในหมวดยักยอกทั้งหมดเป็นความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้อง หรือยอมความก่อนคดีถึงที่สุด สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับ

ศาลชั้นต้นตัดสินแล้ว และส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์แล้ว ยังถอนคำร้องทุกข์ได้ไหม

ได้ ตราบใดที่คดียังไม่ถึงที่สุด ป.วิ.อ. มาตรา 35 วรรคสอง ให้ยอมความได้ทุกเวลาก่อนคดีถึงที่สุด ไม่ว่าสำนวนจะอยู่ที่ศาลใด ควรให้ทนายยื่นเอกสารให้ถูกช่องทางและติดตามคำสั่งศาล

บริษัทเป็นผู้เสียหาย ใครต้องเซ็นยอมความ

ต้องเป็นผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท หรือผู้ที่ได้รับมอบอำนาจเป็นหนังสืออย่างถูกต้อง พร้อมแนบเอกสารแสดงอำนาจ ถ้าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ เอกสารอาจใช้ไม่ได้และต้องเริ่มใหม่

คืนเงินไม่ครบ ศาลจะรอการลงโทษให้ไหม

ไม่แน่นอน การคืนเงินบางส่วนเป็นเหตุที่ศาลอาจนำมาพิจารณา แต่ศาลดูปัจจัยอื่นประกอบด้วย เช่น ประวัติ พฤติการณ์ จำนวนความเสียหาย และความจริงจังของแผนชดใช้ การรอการลงโทษเป็นดุลพินิจของศาลเสมอ

ยอมความแล้วแต่ยังผ่อนเงินไม่ครบ ผู้เสียหายฟ้องคดีอาญาใหม่ได้ไหม

โดยหลักไม่ได้ เพราะเมื่อยอมความโดยถูกต้องแล้ว สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39(2) ส่วนเงินที่ยังค้างเป็นเรื่องตามข้อตกลง ซึ่งควรให้ทนายช่วยร่างให้ชัดตั้งแต่ต้น