หย่าแล้วอีกฝ่ายยังโทรตาม ไปดักที่ทำงาน หรือโพสต์ด่า แจ้งความได้ ตามลักษณะการกระทำ เช่น ข่มเหงรังแกให้เดือดร้อนรำคาญตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 397 ขู่ให้กลัว บุกรุก หรือหมิ่นประมาทออนไลน์ และถ้ามีความรุนแรง ขอมาตรการคุ้มครองได้
สิ่งที่ทำให้เรื่องเดินได้จริง คือหลักฐานที่ต่อเนื่อง และการเลือกฐานความผิดให้ตรงกับสิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ใช่การเล่าความรู้สึกว่ารำคาญเพียงอย่างเดียว
อดีตสามีตามรังควาน ผิดกฎหมายข้อไหนได้บ้าง
คำว่า "รังควาน" ไม่ได้เป็นชื่อความผิดเดียว ตำรวจจะดู พฤติกรรมที่เกิดขึ้นจริง แล้วเทียบกับฐานความผิดที่ใกล้ที่สุด ตารางนี้สรุปฐานที่พบบ่อย โทษที่ระบุเป็นโทษสูงสุด
| พฤติกรรม | ฐานที่อาจใช้ (ประมวลกฎหมายอาญา) | โทษสูงสุดโดยสังเขป |
|---|---|---|
| โทรตามไม่หยุด ส่งข้อความซ้ำ ๆ ไปดักรอให้อับอายหรือเดือดร้อน | มาตรา 397 ข่มเหง รังแก ข่มขู่ หรือทำให้อับอายเดือดร้อนรำคาญ | ปรับไม่เกิน 10,000 บาท ถ้าทำในที่สาธารณะหรือต่อหน้าธารกำนัล จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ขู่ว่าจะทำร้ายให้กลัว | มาตรา 392 | จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ขู่เพื่อบังคับให้ทำหรือไม่ทำ เช่น บังคับให้กลับมาคืนดี หรือให้ถอนคดี | มาตรา 309 วรรคหนึ่ง | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| เข้ามาในบ้านหรือที่ทำงาน หรือไล่แล้วไม่ยอมออก | มาตรา 364 และถ้าทำกลางคืน ใช้กำลัง มีอาวุธ หรือมาสองคนขึ้นไป อาจเป็นมาตรา 365 | มาตรา 364 จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท มาตรา 365 จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท |
| โพสต์ใส่ความให้เสียชื่อเสียง | มาตรา 328 หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา | จำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท |
| ด่าทอดูหมิ่นต่อหน้า หรือโพสต์ดูหมิ่น | มาตรา 393 | จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| คุกคามในเชิงเพศ เช่น ส่งภาพหรือข้อความลามก ตามดูในเชิงเพศ | มาตรา 284/1 ที่เพิ่มโดยประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2568 | จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท ถ้าทำซ้ำจนใช้ชีวิตตามปกติไม่ได้ จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท |
| ทำร้ายร่างกายจนบาดเจ็บ | มาตรา 295 | จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
มาตรา 397 ถูกแก้ไขโดยกฎหมายฉบับที่ 30 ซึ่งใช้บังคับตั้งแต่ปลายเดือนธันวาคม 2568 และย้ายเรื่องคุกคามทางเพศไปไว้ที่มาตรา 284/1 การรังควานที่ไม่ใช่เรื่องเพศจึงยังอยู่ในมาตรา 397
ต้องเก็บหลักฐานอะไรบ้าง ก่อนไปแจ้งความ
หลักฐานที่ดีคือหลักฐานที่ แสดงให้เห็นว่าเกิดซ้ำ ตำรวจและศาลจะเห็นภาพชัดขึ้นมากเมื่อเห็นเหตุการณ์เรียงตามวันเวลา
- สมุดหรือไฟล์บันทึกเหตุการณ์ ระบุวัน เวลา สถานที่ สิ่งที่เกิดขึ้น และใครอยู่ด้วย
- ภาพหน้าจอแชท ข้อความ และโพสต์ ให้เห็นชื่อบัญชี ลิงก์ และวันเวลา
- ประวัติการโทรเข้า และข้อความเสียงที่เขาฝากไว้
- ภาพจากกล้องวงจรปิดของบ้านหรือที่ทำงาน ควรขอสำเนาโดยเร็ว เพราะบางระบบบันทึกทับภายในไม่กี่วัน
- ชื่อและเบอร์ของพยาน เช่น เพื่อนร่วมงาน หรือเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย
- ใบรับรองแพทย์และภาพบาดแผล ถ้ามีการทำร้าย
เก็บเฉพาะสิ่งที่ส่งมาถึงเรา หรือเกิดขึ้นต่อหน้าเรา อย่าเข้าบัญชีหรือโทรศัพท์ของอีกฝ่ายเพื่อหาหลักฐาน หลักการเก็บหลักฐานที่ไม่ทำให้ตัวเองผิดกฎหมาย อ่านได้ที่ ฟ้องชู้ต้องมีหลักฐานอะไรบ้าง และวิธีเก็บที่ไม่ผิดกฎหมาย
แจ้งความอย่างไร ให้เรื่องเดินต่อได้จริง
ข้อสำคัญคือบอกตำรวจให้ชัดว่า ต้องการร้องทุกข์ให้ดำเนินคดี หรือเพียงลงบันทึกประจำวันไว้เป็นหลักฐาน เพราะผลทางกฎหมายไม่เหมือนกัน
- เรียงหลักฐานตามวันเวลา และพิมพ์สรุปเหตุการณ์สั้น ๆ หนึ่งหน้า
- ไปสถานีตำรวจท้องที่ที่เกิดเหตุ พร้อมบัตรประชาชนและหลักฐานทั้งหมด
- เล่าพฤติกรรมเป็นข้อ ๆ เช่น โทรกี่ครั้ง ไปที่ทำงานกี่วัน ขู่ว่าอะไร
- แจ้งว่าต้องการร้องทุกข์ฐานใด และขอสำเนาบันทึกหรือเลขคดีกลับมา
- ถ้ายังเกิดซ้ำ ให้กลับไปแจ้งเพิ่มทุกครั้ง พร้อมหลักฐานใหม่
ความผิดบางฐานเป็นความผิดอันยอมความได้ เช่น บุกรุกตามมาตรา 364 และหมิ่นประมาท ต้องร้องทุกข์ ภายในสามเดือน นับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 ไม่อย่างนั้นคดีขาดอายุความ
ขอมาตรการคุ้มครองได้ไหม ถ้าอีกฝ่ายไม่หยุด
ได้ และมีมากกว่าหนึ่งช่องทาง ขึ้นกับว่าการกระทำ เป็นความรุนแรง เป็นเรื่องเพศ หรือเป็นการละเมิดทางแพ่ง
- พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 นับคู่สมรสเดิมเป็นบุคคลในครอบครัวด้วย ถ้าอดีตสามีทำร้ายร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพ เจ้าหน้าที่ออกมาตรการบรรเทาทุกข์ชั่วคราว เช่น ห้ามเข้าที่พำนัก แล้วเสนอศาลภายใน 48 ชั่วโมง และศาลสั่งมาตรการระหว่างคดีได้
- ถ้าเป็นการคุกคามทางเพศ ศาลสั่งห้ามหรือจำกัดการกระทำของจำเลยได้ไม่เกิน 2 ปี ตามมาตรา 284/3 ใหม่ ผู้ฝ่าฝืนมีโทษ
- ฟ้องแพ่งฐานละเมิด แล้วขอวิธีการคุ้มครองชั่วคราว ให้ศาลห้ามจำเลยกระทำซ้ำหรือกระทำต่อไป ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254 (2)
พระราชบัญญัติส่งเสริมการพัฒนาและคุ้มครองสถาบันครอบครัว พ.ศ. 2562 ถูกเลื่อนการใช้บังคับ ขณะที่เขียน จึงยังใช้กฎหมายปี 2550 อยู่ ควรสอบถามเจ้าหน้าที่ว่ามีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ ปรึกษาเบื้องต้นได้ที่ สายด่วน 1300 ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
ถ้ารู้สึกว่ากำลังไม่ปลอดภัย เช่น เขามาดักรอหน้าบ้านหรือพกอาวุธ ให้โทร 191 ก่อน แล้วค่อยรวบรวมหลักฐาน อย่าออกไปเจรจาตามลำพัง
ถ้ามีลูกด้วยกัน ยังต้องให้เขาพบลูกไหม
พ่อแม่มีสิทธิติดต่อกับลูกตามควรแก่พฤติการณ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584/1 แต่ สิทธิพบลูกไม่ใช่ใบอนุญาตให้รังควานแม่ของลูก
ถ้าเขาใช้การรับส่งลูกเป็นโอกาสคุกคาม ให้กำหนดจุดรับส่งที่มีคนเห็น เช่น หน้าโรงเรียน และเก็บบันทึกทุกครั้ง ถ้าพฤติการณ์เปลี่ยนไป ศาลสั่งเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองหรือวางเงื่อนไขใหม่ได้โดยดูความผาสุกของลูกเป็นสำคัญ ดูแนวทางที่ อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า ร่วมกันหรือคนเดียว ศาลชี้จากอะไร
คำถามที่พบบ่อย
เขาแค่โทรมาบ่อย ไม่ได้ขู่ ผิดไหม
อาจเข้ามาตรา 397 ถ้าการโทรถี่จนเป็นการรังแกหรือทำให้เดือดร้อนรำคาญ ให้บอกเขาเป็นข้อความครั้งเดียวว่าไม่ต้องการให้ติดต่อ แล้วเก็บประวัติการโทรหลังจากนั้น เพราะช่วยแสดงว่าเขารู้แล้วแต่ยังทำต่อ
เขาใช้บัญชีปลอมโพสต์ด่า แจ้งความได้ไหม
แจ้งได้ ให้เก็บลิงก์ โพสต์ และหลักฐานที่ชี้ว่าเป็นเขา เช่น ข้อมูลที่มีแต่เขารู้ ตำรวจมีช่องทางขอข้อมูลจากผู้ให้บริการได้ แต่อาจใช้เวลา จึงควรรีบแจ้งก่อนโพสต์ถูกลบ
แจ้งความแล้ว เขาจะติดคุกเลยไหม
ไม่แน่เสมอไป หลายฐานมีโทษปรับหรือจำคุกระยะสั้น และศาลใช้ดุลพินิจตามพฤติการณ์ แต่การแจ้งความเป็นหลักฐานสำคัญหากต้องขอมาตรการคุ้มครองหรือฟ้องคดีอื่นต่อไป
ถ้าเขาคุกคามทางโซเชียลกับคนรอบตัวเรา ทำอย่างไร
ให้คนที่ได้รับข้อความเก็บหลักฐานไว้ด้วย เพราะเขาเป็นพยานที่ดี ถ้าข้อความใส่ความเราให้เสียชื่อเสียงต่อบุคคลที่สาม อาจเข้าฐานหมิ่นประมาท ซึ่งต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือน
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มวันนี้ด้วย บันทึกเหตุการณ์ย้อนหลัง เท่าที่จำได้ แล้วจดต่อทุกครั้งที่เกิดขึ้น บอกเพื่อนร่วมงานหรือฝ่ายรักษาความปลอดภัยให้รู้ไว้ และอย่าตอบโต้ด้วยถ้อยคำรุนแรง เพราะอาจกลายเป็นหลักฐานย้อนกลับมาที่เรา
ถ้าเรื่องเกี่ยวพันกับลูก ค่าเลี้ยงดู หรือข้อตกลงหย่า ทนายความด้านครอบครัวช่วยเลือกได้ว่าควรแจ้งความฐานใด ขอมาตรการคุ้มครองทางใด และจะปรับเงื่อนไขเรื่องลูกอย่างไรให้ปลอดภัยขึ้น
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ