ศาลยุติธรรมมีระบบยื่นฟ้องอิเล็กทรอนิกส์ (e-Filing) แต่ในศาลเยาวชนและครอบครัว ระบบใหม่ที่เปิดใช้ 5 มกราคม 2569 เริ่มจากคดีรับรองบุตรที่มารดายินยอม ก่อนยื่นคดีค่าเลี้ยงดูบุตรออนไลน์ จึงต้องตรวจกับศาลก่อนว่ารับคดีประเภทนี้แล้วหรือยัง ส่วนการยื่นที่ศาลไม่เสียค่าขึ้นศาล
ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรออนไลน์ได้จริงไหม
ได้บางส่วนและกำลังขยาย ระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรมใช้มาตั้งแต่ปี 2560 โดยส่วนใหญ่รองรับคดีแพ่งในศาลที่เข้าร่วม และมีประเภทผู้ใช้ "ประชาชน" สำหรับคดีบางประเภท เช่น คดีผู้บริโภค
วันที่ 5 มกราคม 2569 สำนักงานศาลยุติธรรมเปิดระบบ e-Filing รุ่นใหม่ ซึ่งขยายไปศาลเยาวชนและครอบครัวเป็นครั้งแรก โดยเริ่มทดลองกับคดีรับรองบุตรที่มารดาให้ความยินยอม และแจ้งว่าจะขยายไปคดีประเภทอื่นต่อไป
ดังนั้นคดีค่าเลี้ยงดูบุตรจะยื่นออนไลน์ได้หรือไม่ ขึ้นกับว่า ณ วันที่คุณยื่น ศาลนั้นเปิดรับคดีประเภทนี้ในระบบแล้วหรือยัง ควรโทรถามศาลหรือตรวจประกาศของศาลก่อน
มีช่องทางไหนบ้าง และต่างกันอย่างไร
| ช่องทาง | ใช้ทำอะไร | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| e-Filing รุ่นใหม่ (เริ่ม 5 ม.ค. 2569) | ยื่นคำฟ้องหรือคำร้องขอผ่านแบบฟอร์มในระบบ (e-Form) | ยืนยันตัวตนด้วย ThaID ทุกครั้ง คดีครอบครัวเริ่มจากคดีรับรองบุตรที่มารดายินยอม |
| e-Filing รุ่นเดิม (Version 3) | คดีที่ยื่นก่อน 5 ม.ค. 2569 ใช้ต่อได้จนคดีจบ | ส่วนใหญ่ใช้กับคดีแพ่งในศาลที่เข้าร่วม |
| ระบบ CIOS | ยื่นคำร้องหรือเอกสารบางประเภท และขอไกล่เกลี่ยหรือพิจารณาทางออนไลน์ในศาลที่เปิดให้ | ต้องลงทะเบียนก่อน แต่ละศาลกำหนดเงื่อนไขเอง |
| ยื่นที่ศาลโดยตรง | ยื่นคำฟ้องเป็นหนังสือ หรือแถลงด้วยวาจาต่อศาล | ใช้ได้กับทุกคดีค่าเลี้ยงดู และขอคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่ได้ |
ใครใช้ระบบได้ ต้องลงทะเบียนอะไรบ้าง
ระบบรุ่นใหม่กำหนดให้ผู้ใช้ทุกคนยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชัน ThaID ก่อนเข้าใช้งานทุกครั้ง ผู้ที่จะยื่นเองจึงควรติดตั้งและยืนยันตัวตนในแอปให้เรียบร้อยก่อน
ขั้นตอนที่ควรเตรียมโดยทั่วไปมีดังนี้
- ติดตั้งแอป ThaID และยืนยันตัวตนให้ใช้งานได้
- เข้าระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรม เลือกประเภทผู้ใช้ให้ถูก (ประชาชนหรือทนายความ)
- กรอกข้อมูลส่วนตัว อีเมล และเบอร์โทรศัพท์สำหรับรับแจ้งเตือน
- เลือกศาลและประเภทคดี แล้วกรอกแบบฟอร์มคำฟ้องในระบบ
- แนบเอกสารประกอบ ตรวจทาน และชำระค่าธรรมเนียม (ถ้ามี) ในเวลาราชการ
ระบบใหม่ให้กรอกข้อมูลได้ตลอด 24 ชั่วโมง แต่การชำระเงินทำได้เฉพาะวันเวลาราชการ 8.30 ถึง 16.30 น. ถ้ากรอกนอกเวลา ให้บันทึกร่างไว้แล้วกลับมาชำระในเวลาราชการ
ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
ไม่ว่าจะยื่นออนไลน์หรือที่ศาล เอกสารชุดเดียวกันนี้คือหัวใจของคดีค่าเลี้ยงดู ควรทำไฟล์ให้อ่านชัดทุกหน้า
- สูติบัตรของบุตร และบัตรประจำตัวประชาชนของคุณ
- ทะเบียนสมรส ทะเบียนหย่าและบันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่า หรือหลักฐานการรับรองบุตร
- หลักฐานค่าใช้จ่ายของลูก เช่น ค่าเทอม ค่ารักษาพยาบาล ค่าเดินทาง
- ข้อมูลรายได้ อาชีพ และทรัพย์สินของอีกฝ่ายเท่าที่ทราบ
- ที่อยู่ปัจจุบันของอีกฝ่ายที่ส่งหมายได้จริง
- ข้อความที่ทวงถามหรือที่อีกฝ่ายรับว่าจะจ่าย
ถ้าพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและพ่อยังไม่ได้รับรองบุตร คดีต้องมีคำขอให้ศาลพิพากษาว่าเด็กเป็นบุตรด้วย ซึ่งซับซ้อนกว่าคดีค่าเลี้ยงดูทั่วไป
ค่าธรรมเนียมเท่าไร
คดีเรียกค่าเลี้ยงดูได้รับยกเว้น พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 155 ให้การยื่นคำฟ้องและการดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีครอบครัวเพื่อเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือค่าเลี้ยงชีพไม่ต้องชำระค่าขึ้นศาลและค่าฤชาธรรมเนียม
ถ้าในคดีเดียวกันมีคำขออื่นที่เป็นเงิน เช่น ขอแบ่งสินสมรส คำขอส่วนนั้นอาจต้องเสียค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ ควรให้เจ้าหน้าที่ศาลหรือทนายความช่วยคำนวณก่อนยื่น
ถ้าไม่มีทนาย มีข้อจำกัดอะไรบ้าง
ยื่นเองได้ แต่ต้องรู้ว่าส่วนที่ยากไม่ใช่การกดส่งในระบบ แต่เป็นการเขียนคำขอและนำสืบให้ครบ ข้อจำกัดที่พบบ่อยได้แก่
- ระบุจำนวนเงินและเหตุผลของจำนวนไม่ชัด ทำให้ศาลกำหนดได้ต่ำกว่าที่ควร
- ลืมขอค่าเลี้ยงดูย้อนหลังหรือค่าเลี้ยงดูชั่วคราวระหว่างคดี
- ไม่รู้ว่าต้องขอให้รับรองบุตรด้วยในกรณีที่ยังไม่ได้รับรอง
- เตรียมพยานเรื่องรายได้ของอีกฝ่ายไม่พอ เมื่ออีกฝ่ายต่อสู้
กฎหมายมีทางช่วยไว้ มาตรา 157 ให้แถลงข้อหาด้วยวาจาต่อศาลได้ และมาตรา 158 ให้คู่ความที่ไม่มีทนายความขอให้ศาลแต่งตั้งทนายความให้ได้ นอกจากนี้ยังขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานช่วยเหลือทางกฎหมาย เช่น สภาทนายความ ได้ อ่านเพิ่มเรื่องการมีทนายได้ที่ ต้องมีทนายไหม ฟ้องเองได้หรือเปล่า
อย่ารอระบบออนไลน์จนเสียเวลา ถ้าศาลที่คุณจะยื่นยังไม่เปิดรับคดีค่าเลี้ยงดูทางออนไลน์ ให้ไปยื่นที่ศาลโดยตรง ซึ่งไม่เสียค่าขึ้นศาลอยู่แล้ว และเจ้าหน้าที่ช่วยแนะนำการเขียนคำฟ้องได้
คำถามที่พบบ่อย
ยื่นออนไลน์แล้ว ยังต้องไปศาลไหม
โดยทั่วไปยังต้องไปตามนัด โดยเฉพาะวันไกล่เกลี่ยซึ่งศาลต้องการให้คู่ความมาด้วยตนเอง ศาลบางแห่งเปิดให้ขอไกล่เกลี่ยหรือพิจารณาทางออนไลน์ผ่านระบบ CIOS โดยต้องยื่นคำขอล่วงหน้าตามที่ศาลกำหนด
ใช้ ThaID ไม่เป็น ทำอย่างไรดี
ยื่นคำฟ้องที่ศาลโดยตรงได้เสมอ และไม่เสียค่าขึ้นศาลในคดีค่าเลี้ยงดู ถ้าอยากใช้ระบบออนไลน์ในครั้งต่อไป ให้ขอให้คนใกล้ตัวช่วยตั้งค่าแอปและยืนยันตัวตนก่อน
ฟ้องค่าเลี้ยงดูพร้อมหย่าออนไลน์ในคราวเดียวได้ไหม
ขึ้นกับว่าระบบของศาลนั้นรับคดีหย่าแล้วหรือยัง ณ วันที่ยื่น เพราะระยะแรกของระบบใหม่ในศาลเยาวชนและครอบครัวเริ่มจากคดีรับรองบุตร อ่านภาพรวมเรื่องหย่าออนไลน์ได้ที่ ฟ้องหย่าออนไลน์ มีจริงหรือไม่
ต้องยื่นฟ้องที่ศาลไหน
คดีค่าเลี้ยงดูบุตรเป็นคดีครอบครัว ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ ซึ่งมักพิจารณาจากภูมิลำเนาของจำเลยหรือสถานที่ที่มูลคดีเกิด ดูหลักเลือกศาลได้ที่ ยื่นศาลไหน ภูมิลำเนาใคร
ยื่นแล้วจะรู้ความคืบหน้าอย่างไร
ระบบใหม่มีการแจ้งเตือนคำสั่งศาลและวันนัดผ่านช่องทางที่ลงทะเบียนไว้ จึงควรใช้อีเมลและเบอร์โทรศัพท์ที่ใช้ประจำ และตรวจข้อความจากระบบสม่ำเสมอ
ควรเริ่มอย่างไร
เตรียมเอกสารให้ครบเป็นไฟล์ที่อ่านชัดก่อน แล้วโทรถามศาลเยาวชนและครอบครัวที่จะยื่นว่ารับคดีค่าเลี้ยงดูทางออนไลน์แล้วหรือยัง ถ้ายัง ให้ยื่นที่ศาลโดยตรงได้ทันที
ถ้าคดีมีประเด็นซับซ้อน เช่น ยังไม่ได้รับรองบุตร อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ หรือคุณต้องการเงินระหว่างคดี การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวก่อนยื่นช่วยให้คำขอครบตั้งแต่ครั้งแรก
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ