อุทธรณ์คดีอาญาใช้เวลากี่เดือน ขั้นตอนหลังยื่นจนถึงวันฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์

เมื่อยื่นอุทธรณ์เสร็จ ความกังวลไม่ได้จบลง คำถามต่อมาของแทบทุกครอบครัวคือ อุทธรณ์คดีอาญาใช้เวลากี่เดือน โดยเฉพาะเมื่อจำเลยยังอยู่ในเรือนจำหรือต้องวางแผนชีวิตรอ บทความนี้จะไม่เดาตัวเลข แต่จะเรียงให้เห็นว่าหลังยื่นมีขั้นตอนอะไร ช่วงไหนมีกำหนดเวลาตามกฎหมาย และอะไรทำให้ช้าลง

อุทธรณ์คดีอาญาใช้เวลากี่เดือน

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ตอบได้ทุกคดี ช่วงที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) กำหนดเวลาไว้ชัดเจนมีเพียงบางช่วง เช่น การยื่นอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือน และการยื่นคำแก้อุทธรณ์ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับสำเนา ส่วนช่วงที่ศาลอุทธรณ์พิจารณาสำนวนจนทำคำพิพากษาเสร็จ ขึ้นกับลักษณะของคดีและปัจจัยอื่นอีกหลายอย่าง ใครที่บอกตัวเลขแน่นอนโดยยังไม่ได้ดูคดีของคุณ ควรฟังอย่างระมัดระวัง

ขั้นตอนหลังยื่นอุทธรณ์ คือลำดับงานตั้งแต่ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์ ส่งสำเนาให้อีกฝ่ายแก้ ส่งสำนวนขึ้นไปยังศาลอุทธรณ์ จนถึงวันที่คู่ความฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ การเข้าใจลำดับนี้ช่วยให้รู้ว่าคดีของคุณอยู่ตรงไหน และควรเตรียมอะไรในแต่ละช่วง ภาพรวมการอุทธรณ์ทั้งหมดอยู่ใน คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญา

ขั้นตอนหลังยื่นอุทธรณ์ ทีละขั้น

1. ยื่นอุทธรณ์ที่ศาลชั้นต้น ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่อ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษา (มาตรา 198) จำเลยที่ต้องรับโทษจำคุกตามคำพิพากษา (ไม่ได้รอการลงโทษ) และไม่ได้ถูกคุมขังต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในขณะยื่น ส่วนจำเลยที่อยู่ในเรือนจำยื่นต่อพัศดีได้ (มาตรา 199)
2. ศาลชั้นต้นตรวจรับอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นเป็นผู้ตรวจว่าจะรับและส่งอุทธรณ์ขึ้นไปหรือไม่ ถ้าไม่รับ ผู้อุทธรณ์ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งได้ที่ศาลชั้นต้นภายใน 15 วันนับแต่วันฟังคำสั่ง และคำสั่งของศาลอุทธรณ์ในเรื่องนี้เป็นที่สุด (มาตรา 198 ทวิ)
3. ส่งสำเนาให้อีกฝ่ายแก้อุทธรณ์ ศาลส่งสำเนาอุทธรณ์ให้คู่ความอีกฝ่าย ซึ่งยื่นคำแก้อุทธรณ์ได้ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับสำเนา (มาตรา 200)
4. อีกฝ่ายอาจอุทธรณ์ของตนเอง มาตรา 197 ให้คู่ความอีกฝ่ายอุทธรณ์ได้ด้วยแม้มีฝ่ายหนึ่งยื่นไปแล้ว ถ้ามีอุทธรณ์สองฉบับ ก็ต้องมีการส่งสำเนาและแก้อุทธรณ์ของทั้งสองฝ่าย
5. ส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นส่งสำนวนคดีไปยังศาลอุทธรณ์ที่มีเขตอำนาจเหนือศาลชั้นต้นนั้น
6. ศาลอุทธรณ์พิจารณาและทำคำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ตรวจสำนวน อุทธรณ์ และคำแก้อุทธรณ์ แล้วทำคำพิพากษา
7. นัดฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ คู่ความจะได้รับแจ้งวันนัดฟังคำพิพากษา ให้ตรวจหมายนัดให้ชัดว่านัดที่ศาลใด วันเวลาใด
8. หลังฟังคำพิพากษา ถ้าจะฎีกาต่อ ต้องยื่นที่ศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่อ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ (มาตรา 216)

ตารางกำหนดเวลาในแต่ละช่วง

จะเห็นว่าช่วงที่คาดเดายากที่สุดคือช่วงที่สำนวนอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล ซึ่งผู้อุทธรณ์ไม่ได้ควบคุม แต่ช่วงก่อนหน้านั้นผู้อุทธรณ์ช่วยให้เรื่องเดินไปได้ราบรื่นขึ้น ด้วยการยื่นให้ครบถ้วนตั้งแต่ครั้งแรก ถ้ายังอยู่ในช่วงนับวันยื่น ดู อุทธรณ์คดีอาญาภายในกี่วัน และขอขยายเวลาได้เมื่อไร

ปัจจัยที่อาจทำให้คดีอุทธรณ์ช้าลง

คดีอุทธรณ์ที่ดูคล้ายกันอาจใช้เวลาต่างกันมาก ปัจจัยที่มักมีผล ได้แก่

• ทั้งสองฝ่ายอุทธรณ์ มีอุทธรณ์และคำแก้อุทธรณ์หลายฉบับที่ต้องส่งสำเนาและรอกำหนดเวลา
• จำเลยหลายคน ต้องส่งเอกสารให้ทุกคน และแต่ละคนอาจยื่นเรื่องในเวลาต่างกัน
• ส่งเอกสารถึงคู่ความไม่ได้ เช่น ย้ายที่อยู่โดยไม่แจ้งศาลหรือทนาย ทำให้ขั้นตอนส่งสำเนาสะดุด
• สำนวนใหญ่ คดีที่มีพยานหลักฐานและเอกสารจำนวนมากย่อมใช้เวลาตรวจมากกว่า
• คำร้องระหว่างทาง เช่น คำขอขยายเวลา คำร้องอุทธรณ์คำสั่งไม่รับอุทธรณ์ หรือคำร้องขอปล่อยชั่วคราวที่ต้องส่งให้ศาลสูงสั่ง
• ปริมาณงานของศาล ซึ่งต่างกันไปตามช่วงเวลาและศาลที่มีเขตอำนาจ

ปัจจัยส่วนใหญ่อยู่นอกการควบคุมของผู้อุทธรณ์ แต่สองข้อที่ควบคุมได้คือ การยื่นเอกสารให้ครบตั้งแต่แรก และการแจ้งที่อยู่ที่ติดต่อได้จริงไว้กับทนายและศาล

ระหว่างรอคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ควรทำอะไร

ดูแลเรื่องการปล่อยชั่วคราว

ถ้ายังไม่ได้ประกันตัว ยังยื่นคำร้องได้ ป.วิ.อ. มาตรา 106 ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นหลังศาลอ่านคำพิพากษา และเมื่อส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์แล้ว จะยื่นที่ศาลชั้นต้น หรือยื่นตรงต่อศาลอุทธรณ์ก็ได้ ถ้าได้ประกันตัวแล้ว ต้องทำตามเงื่อนไขที่ศาลกำหนดอย่างเคร่งครัด เพราะการผิดเงื่อนไขกระทบทั้งการปล่อยชั่วคราวและภาพของจำเลยต่อศาล ดูรายละเอียดที่ ประกันตัวระหว่างอุทธรณ์คดีอาญา

ทำต่อในสิ่งที่เป็นเหตุบรรเทาโทษ

ช่วงรอเป็นช่วงที่ทำให้เหตุผลในอุทธรณ์เป็นจริงมากขึ้นได้ เช่น ชดใช้ผู้เสียหายต่อเนื่องตามที่ตกลง เข้ารับการบำบัดหรือการอบรม และรักษางานไว้ ถ้ามีข้อเท็จจริงใหม่ที่เป็นประโยชน์ ควรปรึกษาทนายว่าจะนำเสนอต่อศาลอย่างไรและเมื่อไร

คิดเรื่องถอนอุทธรณ์ให้รอบคอบ

บางคนเปลี่ยนใจระหว่างรอ มาตรา 202 ให้ถอนอุทธรณ์ได้ก่อนศาลอุทธรณ์อ่านคำพิพากษา ก่อนส่งสำนวนให้ยื่นที่ศาลชั้นต้น หลังส่งสำนวนแล้วยื่นที่ศาลอุทธรณ์หรือยื่นผ่านศาลชั้นต้นได้ แต่ควรปรึกษาทนายก่อน เพราะเมื่อถอนแล้วโอกาสให้ศาลอุทธรณ์ทบทวนโทษก็หมดไป

ตัวอย่างสมมติ: ครอบครัวที่ติดตามคดีระหว่างรอ

นาย ฉ. (ตัวอย่างสมมติ) ถูกพิพากษาจำคุกและไม่ได้ประกันตัว เขายื่นอุทธรณ์ผ่านพัศดีภายในกำหนด ต่อมาอัยการยื่นคำแก้อุทธรณ์ และศาลชั้นต้นส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์ ครอบครัวของนาย ฉ. รวบรวมหลักทรัพย์ได้เพิ่ม ทนายจึงยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวอีกครั้ง ซึ่งในช่วงนี้ยื่นตรงต่อศาลอุทธรณ์ได้

ระหว่างนั้นครอบครัวแจ้งที่อยู่ใหม่ให้ทนายทราบทันทีที่ย้ายบ้าน และนัดคุยกับทนายเป็นระยะเพื่อเตรียมตัวสำหรับวันฟังคำพิพากษา ไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร พวกเขารู้ล่วงหน้าแล้วว่าถ้าจะฎีกาต่อ มีเวลาหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์

ฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์แล้ว ต้องทำอะไรต่อ

ถ้าศาลอุทธรณ์ลดโทษหรือรอการลงโทษ ให้อ่านคำพิพากษาให้ละเอียดว่ามีเงื่อนไขคุมความประพฤติตามประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 56 หรือไม่ เช่น การรายงานตัว การทำกิจกรรมบริการสังคม หรือการชดใช้ผู้เสียหาย และต้องปฏิบัติตามให้ครบ เพราะการรอการลงโทษไม่ใช่การยกฟ้อง

ถ้าศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือไม่ได้ลดโทษตามที่ขอ ให้ตรวจทันทีว่าคดีฎีกาได้หรือไม่ เพราะคดีอาญาทั่วไปมีข้อห้ามฎีกาในข้อเท็จจริงตามมาตรา 218 ถึง 220 และการขอลดโทษถือเป็นปัญหาข้อเท็จจริง อ่านต่อที่ ฎีกาขอลดโทษคดีอาญาได้ไหม

ถ้าคุณกำลังรอคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และไม่แน่ใจว่าคดีอยู่ขั้นใด หรือควรเตรียมอะไรสำหรับวันนัด ติดต่อสำนักงานเพื่อให้ทนายช่วยตรวจสถานะคดีได้