ได้ ค่าเลี้ยงชีพตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1526 ใช้คำว่าคู่สมรส ไม่ได้จำกัดว่าผู้รับต้องเป็นภรรยา สามีที่ยากจนลงเพราะการหย่า ซึ่งเป็นความผิดของภรรยาฝ่ายเดียว เรียกจากภรรยาได้ แต่ต้องขอไว้ในคดีหย่าเท่านั้น
ผู้ชายขอค่าเลี้ยงชีพจากภรรยาได้จริงไหม
ได้จริง ตัวบทมาตรา 1526 เขียนถึงคู่สมรสฝ่ายหนึ่งกับอีกฝ่ายหนึ่ง ไม่ได้เขียนว่าสามีต้องจ่ายภรรยา และหลังพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 บทบัญญัติเรื่องครอบครัวส่วนใหญ่ก็ใช้ถ้อยคำกลางทางเพศ
ความเข้าใจผิดว่าค่าเลี้ยงชีพเป็นสิทธิของผู้หญิงเท่านั้น ทำให้ผู้ชายหลายคนไม่ได้ขอไว้ในคดี และเสียสิทธิไปโดยไม่รู้ตัว ศาลดูที่ข้อเท็จจริงของแต่ละครอบครัว ไม่ได้ดูว่าใครเป็นชายหรือหญิง
สามีต้องเข้าเงื่อนไขอะไรบ้าง จึงจะได้ค่าเลี้ยงชีพ
เงื่อนไขของมาตรา 1526 เข้มกว่าที่หลายคนคิด และต้องครบทุกข้อพร้อมกัน
- หย่าโดยคำพิพากษา คือหย่ากันในศาล ไม่ใช่จดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่เขตหรืออำเภอ
- เหตุหย่าเป็นความผิดของภรรยาฝ่ายเดียว เช่น ภรรยามีชู้ หรือทำร้ายร่างกายหรือจิตใจอย่างร้ายแรง ตามเหตุในมาตรา 1516
- การหย่าทำให้สามียากจนลง เพราะไม่มีรายได้พอจากทรัพย์สิน หรือจากการงานที่เคยทำอยู่ระหว่างสมรส
- ขอไว้ในคดีหย่า ในคำฟ้อง หรือในฟ้องแย้งถ้าเราถูกฟ้อง
มาตรา 1526 กำหนดว่าสิทธิเรียกค่าเลี้ยงชีพสิ้นสุดลง ถ้ามิได้ฟ้องหรือฟ้องแย้งในคดีหย่านั้น ถ้าภรรยาเป็นฝ่ายฟ้องหย่าเรา และเราคิดว่าภรรยาเป็นฝ่ายผิด ต้องให้ทนายยื่นฟ้องแย้งขอค่าเลี้ยงชีพไว้ในคำให้การ รอให้คดีจบก่อนแล้วค่อยฟ้องใหม่ไม่ได้
ศาลมีดุลพินิจเต็มที่ว่าจะให้หรือไม่ และให้เท่าไร โดยดูความสามารถของผู้ให้ และฐานะของผู้รับ แม้เข้าเงื่อนไขครบ ศาลก็ยังอาจกำหนดจำนวนน้อยหรือไม่ให้ก็ได้
ตัวอย่างสถานการณ์ที่สามีมีโอกาสได้ค่าเลี้ยงชีพ
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติ เพื่ออธิบายหลักกฎหมาย ไม่ใช่การรับรองผลคดี ผลจริงขึ้นกับพยานหลักฐานของแต่ละเรื่อง
| สถานการณ์ | เข้าเงื่อนไขไหม | เหตุผล |
|---|---|---|
| สามีลาออกมาดูแลลูกและบ้าน ภรรยามีชู้ สามีฟ้องหย่าพร้อมขอค่าเลี้ยงชีพ | มีโอกาส | ความผิดเป็นของภรรยาฝ่ายเดียว และสามีไม่มีรายได้จากงานที่เคยทำระหว่างสมรส |
| สามีทำงานประจำรายได้ดีกว่าภรรยา ภรรยามีชู้ | มักไม่เข้า | การหย่าไม่ได้ทำให้สามียากจนลง แม้ภรรยาจะเป็นฝ่ายผิด |
| ทั้งคู่ต่างมีเหตุหย่า เช่น ต่างฝ่ายต่างนอกใจ | มักไม่เข้า | ไม่ใช่ความผิดของภรรยาฝ่ายเดียว |
| ตกลงจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ | ไม่เข้ามาตรา 1526 | ไม่ใช่หย่าโดยคำพิพากษา ต้องเขียนเป็นข้อตกลงหย่าแทน |
| สามีป่วยวิกลจริตเกิน 3 ปี ภรรยาฟ้องหย่าด้วยเหตุนี้ | มาตรา 1527 | ภรรยาผู้ฟ้องต้องให้ค่าเลี้ยงชีพแก่สามีที่ป่วย |
กรณีสุดท้ายเป็นข้อที่คนไม่ค่อยรู้ มาตรา 1527 ให้คู่สมรสที่ฟ้องหย่าเพราะอีกฝ่ายวิกลจริตตามมาตรา 1516 (7) หรือเป็นโรคติดต่ออย่างร้ายแรงตามมาตรา 1516 (9) ต้องให้ค่าเลี้ยงชีพแก่ฝ่ายที่ป่วย โดยใช้หลักของมาตรา 1526 โดยอนุโลม
ต้องมีหลักฐานอะไรบ้าง
เรื่องค่าเลี้ยงชีพต้องพิสูจน์สองส่วน คือความผิดของอีกฝ่าย และความยากจนลงของเรา หลักฐานของเหตุหย่าอย่างเดียวจึงยังไม่พอ
- หลักฐานเหตุหย่าที่เป็นความผิดของภรรยา อ่านแนวทางได้ที่ เหตุฟ้องหย่า มาตรา 1516 ครบทั้ง 12 กรณี
- หลักฐานรายได้ของเราก่อนและหลังแยกกัน เช่น สลิปเงินเดือนเดิม หนังสือลาออก หรือรายการเดินบัญชี
- เหตุผลที่เราหยุดทำงาน หรือทำงานได้น้อยลง เช่น ดูแลลูก ดูแลพ่อแม่ของอีกฝ่าย หรือช่วยงานธุรกิจครอบครัวโดยไม่มีเงินเดือน
- ค่าใช้จ่ายจำเป็นรายเดือน และสภาพสุขภาพหรืออายุที่ทำให้หางานใหม่ยาก
- ข้อมูลรายได้และทรัพย์สินของภรรยาเท่าที่รู้
ผู้ชายหลายคนอายที่จะบอกว่าตนพึ่งรายได้ของภรรยา แต่ในคดีนี้ ข้อเท็จจริงเรื่องการพึ่งพารายได้ คือหัวใจของคำขอ ควรเล่าให้ทนายฟังตามจริงทั้งหมด
ค่าเลี้ยงชีพต่างจากค่าเลี้ยงดูระหว่างสมรสอย่างไร
ค่าเลี้ยงชีพเป็นเรื่องหลังหย่า ส่วนระหว่างที่ยังเป็นคู่สมรสกัน มาตรา 1461 ให้คู่สมรสช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน ซึ่งใช้ได้กับทุกเพศเช่นกัน
| เรื่อง | ค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างสมรส | ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า |
|---|---|---|
| ฐานกฎหมาย | มาตรา 1461 | มาตรา 1526 และ 1527 |
| ต้องมีใครผิดไหม | ไม่จำเป็น | ต้องเป็นความผิดของอีกฝ่ายฝ่ายเดียว ยกเว้นกรณีมาตรา 1527 |
| ขอเมื่อไร | ระหว่างยังเป็นคู่สมรส | ในคดีหย่าเท่านั้น |
| สิ้นสุดเมื่อ | การสมรสสิ้นสุด หรือศาลสั่งเปลี่ยนแปลง | ผู้รับสมรสใหม่ (มาตรา 1528) หรือศาลสั่งเปลี่ยนแปลง |
อ่านเรื่องการเรียกค่าเลี้ยงดูโดยไม่หย่าได้ที่ ไม่หย่า ฟ้องค่าเลี้ยงดูระหว่างสามีและภริยาได้หรือไม่ และภาพรวมค่าเลี้ยงชีพที่ ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า ใครเรียกได้
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าสามีเป็นฝ่ายมีชู้ ยังขอค่าเลี้ยงชีพได้ไหม
ไม่ได้ตามมาตรา 1526 เพราะกฎหมายคุ้มครองเฉพาะฝ่ายที่ไม่ได้เป็นผู้ก่อเหตุหย่า แต่สิทธิในสินสมรสยังมีอยู่ตามปกติ การแบ่งสินสมรสไม่ได้ขึ้นกับว่าใครผิด
ค่าเลี้ยงชีพจ่ายเป็นก้อนเดียวได้ไหม
หลักทั่วไปของกฎหมายเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูคือจ่ายเป็นเงินเป็นงวด แต่คู่ความตกลงกันเป็นอย่างอื่นได้ และศาลอาจกำหนดวิธีอื่นเมื่อมีเหตุพิเศษ ควรคำนวณให้ดีก่อนตกลงรับเงินก้อน
ได้ค่าเลี้ยงชีพแล้ว ภรรยาเก่าขอลดได้ไหม
ได้ เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยน เช่น รายได้ของผู้จ่ายลดลง หรือผู้รับมีรายได้ดีขึ้น ศาลเพิ่ม ลด หรืองดได้ตามมาตรา 1598/39 ซึ่งมาตรา 1526 ให้นำมาใช้โดยอนุโลม
สามีชาวต่างชาติขอค่าเลี้ยงชีพจากภรรยาไทยได้ไหม
หลักของมาตรา 1526 ไม่ได้แยกสัญชาติ แต่คดีที่มีคู่สมรสต่างชาติอาจมีประเด็นเรื่องกฎหมายที่ใช้บังคับและการบังคับคดีข้ามประเทศเพิ่มเข้ามา ควรให้ทนายตรวจตั้งแต่ก่อนยื่นฟ้อง
ตกลงไว้ในบันทึกหย่าที่อำเภอ บังคับได้ไหม
ข้อตกลงให้ค่าเลี้ยงชีพในบันทึกการหย่ามีผลเป็นสัญญาระหว่างคู่หย่า ถ้าอีกฝ่ายไม่จ่าย ต้องฟ้องตามสัญญา จึงควรเขียนจำนวน วันจ่าย ระยะเวลา และเหตุที่หยุดจ่ายให้ชัด
ควรเริ่มอย่างไร
ถ้ากำลังจะหย่า และรายได้ของเราลดลงเพราะชีวิตคู่ ตัดสินใจเรื่องค่าเลี้ยงชีพก่อนยื่นฟ้องหรือก่อนยื่นคำให้การ เพราะกฎหมายไม่ให้โอกาสครั้งที่สอง รวบรวมหลักฐานเหตุหย่าและหลักฐานรายได้ไว้คู่กัน แล้วปรึกษาทนายว่าเรื่องของเราเข้าเงื่อนไขแค่ไหน และควรขอเท่าไรให้สมเหตุสมผล
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ