รับรองบุตร พ่อเป็นชาวต่างชาติ ทำที่อำเภอได้ไหม ใช้เอกสารอะไรบ้าง

พ่อชาวต่างชาติที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับแม่ชาวไทย ทำให้ลูกเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของตนได้ด้วยการจดทะเบียนรับรองบุตรที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตแห่งใดก็ได้ โดยเด็กและแม่ต้องให้ความยินยอม ถ้าเด็กยังเล็กเกินกว่าจะให้ความยินยอมได้ ต้องมีคำพิพากษาของศาลก่อน

ทำไมลูกของพ่อชาวต่างชาติต้องจดทะเบียนรับรองบุตร

เพราะเด็กที่เกิดจากแม่ซึ่งไม่ได้สมรสกับพ่อ กฎหมายถือว่าเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของแม่ฝ่ายเดียว ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1546 ไม่ว่าพ่อจะเป็นคนไทยหรือชาวต่างชาติ

มาตรา 1547 เปิดทางให้เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อได้ 3 ทาง คือ พ่อแม่สมรสกันภายหลัง พ่อจดทะเบียนว่าเป็นบุตร หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร

การมีชื่อพ่อในสูติบัตร หรือการที่พ่อส่งเสียเลี้ยงดูมาตลอด จึงยังไม่ใช่หนึ่งในสามทางนี้ ถ้าพ่อแม่ไม่มีแผนจะจดทะเบียนสมรส การจดทะเบียนรับรองบุตรคือทางที่ตรงที่สุด

จดทะเบียนรับรองบุตรกับพ่อชาวต่างชาติ ทำที่ไหนได้บ้าง

ยื่นได้ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักทะเบียนเขตทุกแห่ง โดยไม่ต้องคำนึงว่าพ่อ แม่ หรือเด็กมีภูมิลำเนาอยู่ที่ใด ตามคู่มือของกรมการปกครอง

ถ้าพ่ออยู่ต่างประเทศ ยื่นที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยได้เช่นกัน ส่วนค่าธรรมเนียม หากจดในสำนักทะเบียนไม่เสียค่าธรรมเนียม ถ้าขอให้จดนอกสำนักทะเบียน ฉบับละ 200 บาท และคัดสำเนาฉบับละ 10 บาท

พ่อชาวต่างชาติต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง

เอกสารหลักตามคู่มือของกรมการปกครองมีไม่มาก แต่เอกสารภาษาต่างประเทศต้องผ่านการรับรองการแปลเสมอ ควรเตรียมดังนี้

• หนังสือเดินทางของพ่อ หรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว (ถ้ามี)
• บัตรประจำตัวประชาชนของแม่ หรือยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชัน ThaiD
• สูติบัตรและเอกสารประจำตัวของเด็กเท่าที่มี เพื่อให้นายทะเบียนตรวจข้อมูลให้ตรงกัน
• หนังสือให้ความยินยอม ในกรณีที่แม่หรือเด็กมาให้ความยินยอมต่อหน้าเจ้าหน้าที่ไม่ได้
• คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ในกรณีที่ต้องผ่านศาล
• พยานบุคคล 2 คน

สำนักทะเบียนแต่ละแห่งอาจขอเอกสารประกอบเพิ่ม เช่น หลักฐานที่อยู่ของพ่อ จึงควรโทรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อนนัดวันจริง

เอกสารต่างประเทศต้องแปลและรับรองอย่างไร ต้องมีล่ามไหม

เอกสารที่ออกในต่างประเทศ โดยทั่วไปต้องรับรองต้นทางและแปลเป็นภาษาไทยก่อนใช้ คือให้หน่วยงานของประเทศที่ออกเอกสารและสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยรับรอง แล้วแปลเป็นภาษาไทยและให้กรมการกงสุลรับรองคำแปล

ประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการยกเลิกการรับรองเอกสาร (อะพอสติล) ตามข้อมูลของที่ประชุมเฮกว่าด้วยกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล อนุสัญญาจะมีผลกับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนถึงวันนั้นจึงควรใช้ขั้นตอนรับรองแบบเดิม

เรื่องล่าม ถ้าพ่อไม่เข้าใจภาษาไทย สำนักทะเบียนหลายแห่งให้พาล่ามที่แปลได้จริงไปด้วย เพราะพ่อต้องเข้าใจสิ่งที่ลงลายมือชื่อในทะเบียน ควรถามล่วงหน้าว่าล่ามต้องมีเอกสารอะไร

ถ้าลูกยังเล็กเกินจะให้ความยินยอม ต้องทำอย่างไร

ต้องให้ศาลพิพากษาก่อน เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1548 กำหนดว่า พ่อจะจดทะเบียนได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมของทั้งเด็กและแม่ หากเด็กหรือแม่คัดค้าน ไม่ให้ความยินยอม หรือไม่อาจให้ความยินยอมได้ การจดทะเบียนต้องมีคำพิพากษาของศาล

ถ้าเด็กหรือแม่ไม่ได้มาให้ความยินยอมต่อหน้านายทะเบียน นายทะเบียนจะแจ้งไปยังเด็กและแม่ หากไม่ตอบภายใน 60 วัน (หรือ 180 วันถ้าอยู่นอกประเทศไทย) ให้สันนิษฐานว่าไม่ให้ความยินยอม

ขั้นตอนทางศาลโดยสรุปมีดังนี้

1. ยื่นคำร้องหรือคำฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว พร้อมหลักฐานความเป็นพ่อลูก
2. ศาลไต่สวน อาจมีการสืบเสาะข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเด็ก และอาจสั่งให้ตรวจพิสูจน์ทางพันธุกรรมเมื่อจำเป็น
3. เมื่อศาลพิพากษาและคดีถึงที่สุด ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
4. พ่อนำคำพิพากษาไปขอจดทะเบียนที่สำนักทะเบียน นายทะเบียนจะจดทะเบียนให้

ตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม 2569 ระบบยื่นฟ้องอิเล็กทรอนิกส์ของศาลยุติธรรมเริ่มทดลองรับคดีรับรองบุตรที่มารดาให้ความยินยอมในศาลเยาวชนและครอบครัว ควรตรวจกับศาลที่จะยื่นว่าเปิดรับแล้วหรือยัง อ่านการเตรียมคดีเพิ่มเติมได้ที่ เทคนิคเตรียมคดีฟ้องรับรองบุตร

หลังรับรองแล้ว สัญชาติและหนังสือเดินทางของลูกเป็นอย่างไร

ลูกที่แม่เป็นคนไทยมีสัญชาติไทยโดยการเกิดอยู่แล้วตามพระราชบัญญัติสัญชาติ มาตรา 7 (1) การรับรองบุตรจึงไม่ได้ทำให้ลูกได้หรือเสียสัญชาติไทย

ส่วนสัญชาติของประเทศพ่อ เป็นเรื่องของกฎหมายประเทศนั้น หลายประเทศใช้เอกสารรับรองบุตรประกอบการแจ้งเกิดหรือขอหนังสือเดินทาง ควรสอบถามสถานทูตของประเทศพ่อว่าต้องใช้เอกสารฉบับใด และต้องแปลหรือรับรองอย่างไร

สำหรับหนังสือเดินทางไทยของลูก ข้อมูลของสถานเอกอัครราชทูตไทยระบุว่า ถ้าพ่อแม่ไม่ได้สมรสกันและเด็กอยู่ในอำนาจปกครองของแม่ แม่ลงนามยินยอมคนเดียวพร้อมหลักฐานอำนาจปกครองจากอำเภอ เมื่อรับรองบุตรแล้ว พ่อมีอำนาจปกครองร่วมตามมาตรา 1566 จึงควรเตรียมความยินยอมของทั้งสองฝ่าย

ก่อนลงลายมือชื่อในทะเบียน ให้ตรวจชื่อ นามสกุล วันเกิด และเลขหนังสือเดินทางของพ่อให้ตรงกับเอกสารจริงทุกตัวอักษร การสะกดชื่อไม่ตรงกันเป็นต้นเหตุที่พบบ่อยของปัญหาตอนขอหนังสือเดินทางหรือแจ้งเกิดกับประเทศของพ่อ

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากถามตัวเองว่าลูกอายุพอจะให้ความยินยอมได้หรือยัง และแม่พร้อมให้ความยินยอมหรือไม่ ถ้าใช่ ให้รวบรวมเอกสารและนัดสำนักทะเบียน ถ้าไม่ใช่ ให้เตรียมเข้าทางศาลตั้งแต่ต้น

ระหว่างนั้นควรวางแผนเรื่องอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดูด้วย เพราะผลของการรับรองบุตรกระทบทั้งสองเรื่องโดยตรง ดูภาพรวมเรื่องลูกกับพ่อชาวต่างชาติได้ที่ อำนาจปกครองบุตรเมื่อหย่ากับชาวต่างชาติ และ ค่าเลี้ยงดูบุตรเมื่อพ่ออยู่ต่างประเทศ

ถ้าเอกสารของพ่อออกจากหลายประเทศ หรือแม่และเด็กอยู่คนละประเทศ การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวตั้งแต่ต้นช่วยให้เลือกเส้นทางที่ไม่ต้องย้อนกลับมาแก้เอกสารภายหลัง