การจดทะเบียนรับรองบุตรทำให้ลูกเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อ ลูกได้สิทธิรับมรดกและเรียกค่าเลี้ยงดูจากพ่อได้ชัดเจน แต่อีกด้าน พ่อจะมีอำนาจปกครองร่วมกับแม่ การตัดสินใจเรื่องสำคัญของลูกจึงอาจต้องใช้ความยินยอมของทั้งสองฝ่าย
จดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว ผลทางกฎหมายมีอะไรบ้าง
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1547 เมื่อพ่อจดทะเบียนว่าเด็กเป็นบุตร เด็กจะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อ และมาตรา 1557 ให้ผลนี้มีผลย้อนไปนับแต่วันที่เด็กเกิด แต่จะอ้างให้เสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกที่กระทำการโดยสุจริตในระหว่างนั้นไม่ได้
ผลที่ตามมาจึงไม่ได้มีแค่ชื่อในทะเบียน แต่เปลี่ยนความสัมพันธ์ทางกฎหมายระหว่างพ่อกับลูกทั้งหมด ทั้งสิทธิ หน้าที่ และอำนาจในการตัดสินใจ
| เรื่อง | ผลหลังรับรองบุตร | กฎหมายที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|
| มรดกของพ่อ | ลูกเป็นผู้สืบสันดาน ซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมลำดับแรก | มาตรา 1627 และ 1629 (1) |
| ค่าเลี้ยงดู | พ่อมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูลูกในฐานะบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย | มาตรา 1564 |
| อำนาจปกครอง | ลูกอยู่ใต้อำนาจปกครองของพ่อและแม่ | มาตรา 1566 |
| หน้าที่ของลูก | ลูกมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูพ่อเมื่อพ่อต้องการ | มาตรา 1563 |
| มรดกของลูก | ถ้าลูกเสียชีวิตก่อน พ่ออยู่ในฐานะบิดามารดา ซึ่งเป็นทายาทลำดับที่สอง | มาตรา 1629 (2) |
ข้อดีของการรับรองบุตรมีอะไรบ้าง
ข้อดีส่วนใหญ่ตกอยู่กับความมั่นคงของลูกในระยะยาว โดยเฉพาะเมื่อพ่อมีทรัพย์สินหรือรายได้ที่ลูกควรได้รับประโยชน์
- ลูกเป็นทายาทโดยธรรมของพ่อ ไม่ต้องพิสูจน์ความเป็นพ่อลูกใหม่เมื่อพ่อเสียชีวิต
- แม่เรียกค่าเลี้ยงดูจากพ่อได้โดยตรง โดยไม่ต้องฟ้องให้ศาลพิพากษาว่าเป็นบุตรก่อน
- สถานะความเป็นพ่อลูกชัดเจน ใช้ประกอบเอกสารกับประเทศของพ่อได้ในกรณีพ่อเป็นชาวต่างชาติ
- พ่อมีส่วนรับผิดชอบทางกฎหมายต่อลูก ไม่ได้เป็นเพียงความสมัครใจ
ข้อเสียหรือสิ่งที่แม่ต้องคิดก่อนให้ความยินยอม
ข้อที่แม่หลายคนไม่ทันคิดคืออำนาจปกครองจะไม่ได้อยู่กับแม่คนเดียวอีกต่อไป มาตรา 1566 ให้บุตรผู้เยาว์อยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา และให้อำนาจปกครองอยู่กับฝ่ายเดียวเฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น ศาลสั่ง
ผลในทางปฏิบัติที่ควรคิดล่วงหน้า ได้แก่
- การขอหนังสือเดินทางและการพาลูกเดินทางไปต่างประเทศ มักต้องมีความยินยอมของทั้งพ่อและแม่
- การกำหนดที่อยู่ของลูก ซึ่งมาตรา 1567 ให้เป็นสิทธิของผู้ใช้อำนาจปกครอง
- ถ้าตกลงกันไม่ได้ในเรื่องสำคัญ อาจต้องให้ศาลชี้ขาด
- ในอนาคต ลูกมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูพ่อตามมาตรา 1563 และพ่อเป็นทายาทของลูกได้
ข้อเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าไม่ควรรับรองบุตร แต่ควรคุยกันให้ชัดก่อนว่าใครดูแลลูกเป็นหลัก ค่าเลี้ยงดูเท่าไร และพ่อจะพบลูกอย่างไร
ถ้าคุณกังวลว่าพ่อจะใช้อำนาจปกครองร่วมไปขัดขวางการเลี้ยงดูลูก ให้ตกลงเรื่องที่อยู่ของลูก การเดินทาง และค่าเลี้ยงดูเป็นหนังสือก่อนไปจดทะเบียน และถ้าจำเป็นต้องให้อำนาจปกครองอยู่กับคุณคนเดียว ให้ปรึกษาทนายความเรื่องการขอคำสั่งศาล
ก่อนให้ความยินยอม แม่ควรเช็กอะไรบ้าง
มาตรา 1548 กำหนดว่าพ่อจะจดทะเบียนได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมของเด็กและแม่ ความยินยอมของคุณจึงเป็นจุดตัดสินใจจริง ไม่ใช่พิธีการ รายการที่ควรเช็กมีดังนี้
- ข้อมูลของพ่อในเอกสารตรงกับตัวจริง และเอกสารต่างประเทศ (ถ้ามี) แปลและรับรองแล้ว
- คุยเรื่องค่าเลี้ยงดูและบันทึกเป็นหนังสือว่าจ่ายเท่าไร เมื่อไร
- ตกลงเรื่องที่อยู่ของลูก การพบลูก และการเดินทางไปต่างประเทศ
- ถามนายทะเบียนให้อธิบายผลของการจดทะเบียนก่อนลงลายมือชื่อ
- ถ้ายังไม่พร้อม คุณไม่ให้ความยินยอมได้ ซึ่งทำให้พ่อต้องไปขอคำพิพากษาของศาล
ถ้าคุณหรือเด็กไม่ได้มาให้ความยินยอมต่อหน้านายทะเบียน นายทะเบียนจะแจ้งไปให้ทราบ และถ้าไม่ตอบภายใน 60 วัน (180 วันถ้าอยู่นอกประเทศไทย) กฎหมายให้สันนิษฐานว่าไม่ให้ความยินยอม
คำถามที่พบบ่อย
ไม่รับรองบุตร ลูกเรียกค่าเลี้ยงดูจากพ่อได้ไหม
ยังเรียกได้ แต่ต้องฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าเด็กเป็นบุตรของพ่อพร้อมกับขอค่าเลี้ยงดูในคดีเดียวกัน ซึ่งต้องพิสูจน์ความเป็นพ่อลูก ดูภาพรวมสิทธิของลูกนอกสมรสได้ที่ บุตรนอกกฎหมาย มีสิทธิอะไรบ้าง
รับรองบุตรแล้ว พ่อจะเอาลูกไปอยู่ด้วยได้ไหม
เมื่อพ่อแม่ใช้อำนาจปกครองร่วมกัน ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ควรตัดสินเรื่องที่อยู่ของลูกโดยลำพัง ถ้าตกลงกันไม่ได้ ศาลจะชี้ขาดโดยยึดประโยชน์ของเด็ก อ่านหลักที่ศาลใช้ได้ที่ อำนาจปกครองบุตร ร่วมกันหรือคนเดียว
พ่อไม่ส่งเสีย ไม่ดูแล ถอนอำนาจปกครองได้ไหม
ถ้าเข้าเหตุตามมาตรา 1582 เช่น ใช้อำนาจปกครองโดยมิชอบหรือประพฤติชั่วร้าย ศาลถอนอำนาจปกครองบางส่วนหรือทั้งหมดได้ ส่วนการไม่จ่ายค่าเลี้ยงดู ฟ้องเรียกได้ตามจำนวนที่เหมาะสม ดูวิธีคิดที่ ค่าเลี้ยงดูบุตรต่อเดือนเท่าไร
ลูกยังเล็กมาก จดที่อำเภอได้ไหม
กฎหมายต้องการความยินยอมของเด็กด้วย ถ้าเด็กยังไม่อาจให้ความยินยอมได้ การจดทะเบียนต้องมีคำพิพากษาของศาล ตั้งแต่ 5 มกราคม 2569 ศาลยุติธรรมเริ่มทดลองรับคดีรับรองบุตรที่มารดายินยอมผ่านระบบยื่นฟ้องอิเล็กทรอนิกส์
รับรองบุตรกับรับบุตรบุญธรรมต่างกันอย่างไร
รับรองบุตรคือพ่อทางสายเลือดทำให้ลูกเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของตน ส่วนรับบุตรบุญธรรมเป็นการสร้างความสัมพันธ์ทางกฎหมายกับเด็กที่ไม่ใช่ลูกของตน เงื่อนไขและขั้นตอนต่างกัน
ควรเริ่มอย่างไร
ก่อนนัดวันจดทะเบียน ให้นั่งคุยกับพ่อของลูกเรื่องการเลี้ยงดู ค่าใช้จ่าย และการเดินทางให้จบ แล้วเขียนเป็นข้อตกลงที่ทั้งสองฝ่ายลงชื่อ
ถ้ามีเรื่องที่ยังตกลงไม่ได้ หรือพ่อเป็นชาวต่างชาติที่อาจย้ายประเทศ การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวก่อนให้ความยินยอม ช่วยให้คุณเห็นทางเลือกครบ ทั้งการรับรองที่อำเภอและการให้ศาลกำหนดเงื่อนไข
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ