รับสารภาพแล้วยังอุทธรณ์ขอลดโทษได้ไหม สิ่งที่อุทธรณ์ได้และอุทธรณ์ไม่ได้

หลายคนรับสารภาพในศาลชั้นต้นเพราะหวังว่าจะได้รอลงอาญา แต่เมื่อฟังคำพิพากษากลับต้องโทษจำคุกจริง หรือได้โทษหนักกว่าที่คาด คำถามที่ตามมาคือรับไปแล้วยังสู้ต่อได้หรือไม่ บทความนี้แยกให้เห็นว่าหลังรับสารภาพ อุทธรณ์เรื่องใดได้ เรื่องใดไปต่อได้ยาก และควรเริ่มอย่างไรภายในเวลาหนึ่งเดือน

รับสารภาพแล้วอุทธรณ์ได้ไหม

ได้ การรับสารภาพไม่ได้ตัดสิทธิ์อุทธรณ์ไปทั้งหมด ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 193 วางหลักว่าคำพิพากษาของศาลชั้นต้นอุทธรณ์ได้ทั้งในข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย เว้นแต่มีกฎหมายห้ามไว้ คนที่รับสารภาพจึงยังอุทธรณ์ขอให้ลงโทษเบาลง หรือขอรอการลงโทษได้ ถ้าคดีไม่ติดข้อห้าม

อุทธรณ์ขอความเมตตา คือการยอมรับข้อเท็จจริงตามที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัย แล้วขอให้ศาลอุทธรณ์ใช้ดุลพินิจกำหนดโทษใหม่ให้เบาลง โดยยกเหตุส่วนตัวของจำเลยและพฤติการณ์หลังเกิดเหตุขึ้นอ้าง อุทธรณ์แบบนี้ไม่ได้ขัดกับการรับสารภาพ จึงเป็นทางที่เหมาะกับคนที่รับสารภาพมากที่สุด ภาพรวมทุกขั้นตอนอยู่ใน คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญา

สิ่งที่อุทธรณ์ได้หลังรับสารภาพ

• ขอให้ลงโทษเบาลง โดยอ้างเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 78 เช่น รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย หรือมีคุณความดีมาแต่ก่อน ดูรายละเอียดได้ที่ เหตุบรรเทาโทษตามมาตรา 78
• ขอรอการกำหนดโทษหรือรอการลงโทษ ตาม ป.อ. มาตรา 56 ถ้าโทษจำคุกที่ศาลจะลงไม่เกิน 5 ปี และประวัติของจำเลยเข้าเกณฑ์
• ขอให้ลงโทษสถานเบากว่าจำคุก เช่น กักขังแทนจำคุกตามมาตรา 23 หรือยกโทษจำคุกเหลือแต่ปรับตามมาตรา 55 เมื่อเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
• โต้แย้งการปรับบทและการคำนวณโทษในคำพิพากษา เช่น การนับว่าเป็นกรรมเดียวหรือหลายกรรม การหักวันที่ถูกคุมขังก่อนพิพากษาตามมาตรา 22 ซึ่งเป็นเรื่องที่คนรับสารภาพมักไม่ได้ตรวจ และควรให้ทนายดูว่าประเด็นใดยกขึ้นอุทธรณ์ได้ ดูได้ที่ ขอหักวันที่ถูกคุมขังและขอไม่ให้นับโทษต่อ

สิ่งที่อุทธรณ์ไม่ได้หรือไปต่อได้ยาก

เรื่องที่ไปต่อได้ยากที่สุดคือการกลับมาอ้างในชั้นอุทธรณ์ว่าจำเลยไม่ได้กระทำผิด เพราะคำรับสารภาพในศาลชั้นต้นเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลใช้ตัดสินคดีแล้ว อุทธรณ์ที่ขัดกับคำรับของตัวเองมักไม่ได้รับการพิจารณาในทางที่เป็นประโยชน์ และอาจทำให้ศาลมองว่าจำเลยไม่ได้สำนึกผิดจริง ซึ่งย้อนกลับมากระทบคำขอลดโทษด้วย

ถ้าจำเลยรับสารภาพเพราะไม่เข้าใจข้อหา ถูกทำให้เข้าใจผิด หรือคำฟ้องไม่ตรงกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง เป็นเรื่องเฉพาะคดีที่ต้องให้ทนายตรวจสำนวนโดยเร็ว เพราะทางแก้ขึ้นกับข้อเท็จจริงและเวลาที่เหลือ

อีกกรณีที่อุทธรณ์ขอลดโทษไม่ได้เลยคือคดีที่ติดข้อห้ามตามมาตรา 193 ทวิ และจำเลยไม่เข้าข้อยกเว้น ดังตารางด้านล่าง

ข้อห้ามตามมาตรา 193 ทวิ กับคนที่รับสารภาพ

มาตรา 193 ทวิ ห้ามอุทธรณ์ปัญหาข้อเท็จจริงในคดีที่อัตราโทษสูงสุดตามกฎหมายจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และการขอลดโทษหรือขอรอการลงโทษถือเป็นปัญหาข้อเท็จจริงตามแนวคำพิพากษา เกณฑ์นี้ดูจากอัตราโทษที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่โทษที่ศาลลงจริง อ่านละเอียดที่ ข้อห้ามอุทธรณ์ตามมาตรา 193 ทวิ

ผลคำพิพากษาในคดีที่โทษสูงสุดไม่เกิน 3 ปี	จำเลยอุทธรณ์ขอลดโทษได้ไหม
จำคุก หรือกักขังแทนจำคุก	ได้
จำคุกแต่รอการลงโทษ	ได้
มีความผิดแต่รอการกำหนดโทษ	ได้
ปรับเกิน 1,000 บาท	ได้
ปรับไม่เกิน 1,000 บาท	ไม่ได้ เว้นแต่ได้รับอนุญาตหรือรับรองตามมาตรา 193 ตรี

ถ้าความผิดมีโทษสูงสุดเกิน 3 ปี เช่น ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ตาม ป.อ. มาตรา 335 ข้อห้ามนี้ไม่ใช้บังคับ จำเลยอุทธรณ์ขอลดโทษได้ตามหลักทั่วไป

รับสารภาพลดโทษกึ่งหนึ่ง จริงหรือไม่

ไม่จริงเสมอไป ตัวบทมาตรา 78 ไม่ได้เขียนคำว่ารับสารภาพไว้ แต่ศาลมักถือว่าการรับสารภาพเป็นการให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ซึ่งเป็นเหตุบรรเทาโทษข้อหนึ่ง ผลคือศาลลดได้ไม่เกินกึ่งหนึ่ง และจะลดเท่าใดหรือไม่ลดก็ได้ ไม่มีสิทธิ์ได้ลดกึ่งหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ก่อนอุทธรณ์ ให้อ่านคำพิพากษาว่าศาลชั้นต้นลดโทษให้แล้วเท่าใด ถ้าลดเต็มกึ่งหนึ่งแล้ว การขอลดเพิ่มตามมาตรา 78 จะไม่มีช่องเหลือ อุทธรณ์ควรหันไปโต้แย้งว่าโทษที่ศาลกำหนดก่อนลดสูงเกินไป หรือขอรอการลงโทษแทน ถ้าศาลลดให้เพียงหนึ่งในสามหรือไม่ลด ก็ยังขอให้ลดเพิ่มได้โดยยกเหตุอื่นประกอบ

ขั้นตอนเมื่อรับสารภาพแล้วต้องการอุทธรณ์ขอลดโทษ

1. ขอคัดคำพิพากษาทันที และนับวันครบกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา
2. ตรวจอัตราโทษสูงสุดของความผิด ว่าติดมาตรา 193 ทวิ หรือไม่ และจำเลยเข้าข้อยกเว้นข้อใด
3. ตรวจตัวเลขในคำพิพากษา โทษก่อนลด สัดส่วนที่ลด การนับกรรม และการหักวันคุมขัง
4. รวบรวมเหตุและหลักฐาน เช่น หลักฐานการชดใช้ หนังสือรับรองความประพฤติ ใบรับรองแพทย์ ภาระครอบครัว
5. ยื่นอุทธรณ์ที่ศาลชั้นต้น ภายในหนึ่งเดือนตามมาตรา 198 ถ้าจำเลยต้องโทษจำคุกและไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลขณะยื่น ถ้าอยู่ในเรือนจำ ยื่นผ่านพัศดีได้ตามมาตรา 199
6. ยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวระหว่างอุทธรณ์ ถ้าจำเลยถูกคุมขังและต้องการออกมาเตรียมคดี

ตัวอย่างสมมติ: รับสารภาพแล้วไม่ได้รอลงอาญา

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นาย ค. รับสารภาพในคดีลักทรัพย์ตาม ป.อ. มาตรา 334 ศาลชั้นต้นกำหนดโทษจำคุก 1 ปี ลดหนึ่งในสามเพราะรับสารภาพ เหลือ 8 เดือนโดยไม่รอ เพราะเห็นว่ายังไม่ได้คืนทรัพย์ แม้มาตรา 334 มีโทษสูงสุดไม่เกิน 3 ปีและติดข้อห้ามมาตรา 193 ทวิ แต่นาย ค. ถูกพิพากษาให้จำคุก จึงยังอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้

หลังฟังคำพิพากษา ครอบครัวชดใช้ราคาทรัพย์ให้ผู้เสียหายครบ อุทธรณ์ของนาย ค. จึงไม่โต้แย้งว่าไม่ได้ทำ แต่ขอให้ลดโทษเพิ่มและรอการลงโทษ โดยแนบหลักฐานการชดใช้และหนังสือรับรองจากนายจ้าง ศาลอุทธรณ์อาจรอการลงโทษ ลดโทษบางส่วน หรือพิพากษายืนก็ได้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของคนที่รับสารภาพแล้วอุทธรณ์

• เขียนอุทธรณ์ปฏิเสธข้อหาทั้งที่รับสารภาพไปแล้ว ทำให้คำขอลดโทษในฉบับเดียวกันดูไม่จริงใจ ถ้ามีเหตุที่รับสารภาพโดยไม่เข้าใจจริง ต้องให้ทนายประเมินแยกต่างหาก
• คิดว่าการรับสารภาพจะทำให้ได้รอลงอาญาเสมอ การรับสารภาพเป็นเพียงเหตุหนึ่งที่ศาลชั่ง ศาลยังดูสภาพความผิด ความเสียหาย และประวัติของจำเลยประกอบ
• อุทธรณ์โดยไม่มีข้อเท็จจริงใหม่ ถ้าข้อเท็จจริงเหมือนตอนที่ศาลชั้นต้นตัดสินทุกประการ ศาลอุทธรณ์มีเหตุให้เปลี่ยนดุลพินิจน้อย การชดใช้หรือหลักฐานที่เพิ่งได้มาหลังคำพิพากษาช่วยได้มาก
• ไม่ตรวจว่าโจทก์อุทธรณ์ด้วยหรือไม่ ถ้าโจทก์อุทธรณ์ขอเพิ่มโทษ ความเสี่ยงเปลี่ยนไปทันที
• รอให้ญาติรวบรวมเอกสารจนเกือบครบหนึ่งเดือน การขอขยายเวลาต้องยื่นก่อนครบกำหนดและต้องมีพฤติการณ์พิเศษ ไม่ใช่ขอได้ทุกกรณี

ถ้าคุณรับสารภาพไปแล้วและยังไม่พอใจผลคำพิพากษา ให้ตั้งเป้าอุทธรณ์ที่ตรงกับคำรับของตัวเอง คือขอให้ลงโทษเบาลงหรือรอการลงโทษ แล้วรีบเก็บหลักฐานให้ทันกำหนดหนึ่งเดือน การให้ทนายอ่านคำพิพากษาช่วยให้เห็นช่องที่ยังเหลือ หากต้องการคำปรึกษา ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

รับสารภาพแล้ว ศาลอุทธรณ์จะเพิ่มโทษได้ไหม

ไม่ได้ ถ้าจำเลยอุทธรณ์ฝ่ายเดียว ป.วิ.อ. มาตรา 212 ห้ามศาลอุทธรณ์เพิ่มโทษจำเลย เว้นแต่โจทก์อุทธรณ์ขอให้เพิ่มโทษด้วย จึงควรตรวจว่าโจทก์ยื่นอุทธรณ์หรือไม่ก่อนตัดสินใจ

รับสารภาพแล้วอุทธรณ์ขอรอลงอาญาได้ไหม

ได้ ถ้าโทษจำคุกที่ศาลจะลงไม่เกิน 5 ปี และประวัติของจำเลยเข้าเงื่อนไข ป.อ. มาตรา 56 เช่น ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน ศาลอุทธรณ์จะชั่งปัจจัยเรื่องอายุ ความประพฤติ และการบรรเทาผลร้ายประกอบ

ติดคุกอยู่ จะยื่นอุทธรณ์อย่างไร

ยื่นผ่านพัศดีได้ภายในกำหนดหนึ่งเดือนตาม ป.วิ.อ. มาตรา 199 ถ้าอุทธรณ์ส่งถึงศาลช้าโดยไม่ใช่ความผิดของผู้ยื่น ให้ถือว่ายื่นทันเวลา ญาติหรือทนายช่วยรวบรวมเอกสารประกอบได้

ยื่นอุทธรณ์แล้วเปลี่ยนใจ ถอนได้ไหม

ได้ ถ้ายังไม่ถึงวันที่ศาลอุทธรณ์อ่านคำพิพากษา ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 202 ก่อนส่งสำนวนให้ยื่นคำร้องที่ศาลชั้นต้น หลังส่งสำนวนแล้วยื่นต่อศาลอุทธรณ์หรือยื่นผ่านศาลชั้นต้น

ศาลชั้นต้นลดโทษให้กึ่งหนึ่งแล้ว ยังขอลดอีกได้ไหม

ขอลดเพิ่มตามมาตรา 78 ไม่ได้ เพราะเพดานคือกึ่งหนึ่ง แต่ยังโต้แย้งว่าโทษที่ศาลกำหนดก่อนลดสูงเกินไป ขอรอการลงโทษ หรือตรวจการคำนวณโทษ เช่น การหักวันคุมขัง ได้ตามข้อเท็จจริงของคดี