หลังหย่า นอกจากนามสกุลและบัตรประชาชน ควรรีบแก้เอกสารที่กำหนดว่าเงินจะไปถึงใคร เช่น ผู้รับประโยชน์ประกันชีวิต ผู้มีสิทธิรับเงินกรณีตายของประกันสังคม ผู้รับประโยชน์กองทุน บัญชีร่วม และบัตรเสริม เพราะเอกสารเหล่านี้ไม่ได้เปลี่ยนเองตามใบหย่า
ทำไมใบหย่าไม่ได้เปลี่ยนชื่อผู้รับเงินให้อัตโนมัติ
เพราะการหย่าเปลี่ยนสถานะการสมรส แต่ไม่ได้แก้สัญญาที่เราทำไว้กับบริษัทประกัน ธนาคาร กองทุน หรือหน่วยงานรัฐ เอกสารแต่ละฉบับมีเงื่อนไขของตัวเอง และส่วนใหญ่ต้องให้เจ้าของสิทธิแจ้งเปลี่ยนเอง
ตัวอย่างที่พบบ่อยคือกรมธรรม์ที่ระบุผู้รับประโยชน์เป็นอดีตคู่สมรสตั้งแต่วันแต่งงาน ถ้าไม่แก้ไข เมื่อเกิดเหตุ เงินอาจจ่ายไปตามชื่อที่ระบุไว้ ไม่ใช่ตามความตั้งใจใหม่ของเรา
เรื่องนามสกุล คำนำหน้า และบัตรประชาชน แยกอธิบายไว้แล้วที่ หย่าแล้วต้องเปลี่ยนนามสกุลไหม คำนำหน้า บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน บทความนี้เน้นเรื่องการเงินและสิทธิ
หย่าแล้ว ต้องเปลี่ยนเอกสารอะไรบ้าง เช็กลิสต์ฉบับการเงิน
| รายการ | ทำไมต้องแก้ | ติดต่อที่ไหน |
|---|---|---|
| ผู้รับประโยชน์ประกันชีวิต | เงินจ่ายตามชื่อในกรมธรรม์ | บริษัทประกันหรือตัวแทน |
| ผู้มีสิทธิรับเงินสงเคราะห์กรณีตาย (ประกันสังคม) | ถ้าเคยทำหนังสือระบุชื่ออดีตคู่สมรสไว้ | สำนักงานประกันสังคม |
| ผู้รับประโยชน์กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือกองทุนของหน่วยงาน | กองทุนจ่ายตามแบบที่สมาชิกระบุไว้ | ฝ่ายบุคคลหรือบริษัทจัดการกองทุน |
| บัญชีเงินฝากร่วม | การเบิกถอนเป็นไปตามเงื่อนไขที่ตั้งไว้กับธนาคาร | ธนาคาร โดยมักต้องไปทั้งสองฝ่าย |
| บัตรเครดิตเสริม | ยอดใช้จ่ายของบัตรเสริมผูกกับบัตรหลัก | ผู้ออกบัตร |
| สินเชื่อกู้ร่วม และสัญญาค้ำประกัน | การหย่าไม่ได้ปลดความรับผิดต่อเจ้าหนี้ | ธนาคารหรือเจ้าหนี้ |
| ข้อมูลคู่สมรสในระบบนายจ้าง | เช่น สวัสดิการครอบครัว และข้อมูลลดหย่อน | ฝ่ายบุคคล |
| พินัยกรรม | อาจยังมีข้อความยกทรัพย์ให้อดีตคู่สมรส | ทนายความ หรือทำพินัยกรรมฉบับใหม่ |
เปลี่ยนผู้รับประโยชน์ประกันชีวิตหลังหย่า ทำได้ไหม
โดยหลักทำได้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 891 ให้ผู้เอาประกันมีสิทธิโอนประโยชน์ตามสัญญาให้ผู้อื่นได้ แม้จะระบุผู้รับประโยชน์ไว้แล้ว
ข้อยกเว้นคือ ถ้าได้ส่งมอบกรมธรรม์ให้ผู้รับประโยชน์แล้ว และผู้รับประโยชน์บอกกล่าวเป็นหนังสือต่อผู้รับประกันภัยว่าจะถือเอาประโยชน์ ผู้เอาประกันจะเปลี่ยนไม่ได้อีก ก่อนยื่นแก้ จึงควรตรวจว่ากรมธรรม์อยู่กับใคร และเคยมีหนังสือแบบนั้นหรือไม่
- รวบรวมกรมธรรม์ทุกฉบับ รวมถึงประกันกลุ่มจากที่ทำงาน และประกันที่แนบกับสินเชื่อ
- ตรวจชื่อผู้รับประโยชน์ปัจจุบัน และสัดส่วนที่ระบุไว้
- ตรวจว่าข้อตกลงหย่ากำหนดเรื่องกรมธรรม์ไว้หรือไม่ เช่น ตกลงให้ลูกเป็นผู้รับประโยชน์
- ยื่นแบบคำขอเปลี่ยนแปลงผู้รับประโยชน์ตามแบบของบริษัท พร้อมสำเนาบัตรและใบสำคัญการหย่า
- เก็บหนังสือยืนยันการเปลี่ยนจากบริษัทไว้กับเอกสารสำคัญ
คำถามว่าเงินประกันชีวิตเป็นสินสมรสหรือไม่ เป็นอีกประเด็นหนึ่ง ดูได้ที่ สิทธิที่จะได้รับเงินประกันชีวิตถือเป็นสินสมรสหรือไม่
ถ้าข้อตกลงหย่าระบุว่าจะให้ลูกเป็นผู้รับประโยชน์ในกรมธรรม์ ให้ไปแก้กับบริษัทประกันทันทีหลังจดทะเบียนหย่า อย่าคิดว่าข้อความในบันทึกการหย่าพอแล้ว เพราะบริษัทประกันจ่ายตามข้อมูลในกรมธรรม์ และการตามแก้หลังเกิดเหตุมักกลายเป็นคดี
ประกันสังคมหลังหย่า ต้องแก้อะไร
สิ่งที่ควรตรวจคือผู้มีสิทธิรับเงินสงเคราะห์กรณีตาย ข้อมูลของสำนักงานประกันสังคมระบุว่าเงินนี้จ่ายให้บุคคลที่ผู้ประกันตนทำหนังสือระบุไว้ ถ้าไม่ได้ระบุ จึงแบ่งเท่ากันระหว่างสามีหรือภริยา บิดามารดา หรือบุตรของผู้ประกันตน
- ถ้าเคยทำหนังสือระบุอดีตคู่สมรสเป็นผู้มีสิทธิ ควรสอบถามสายด่วน 1506 ถึงวิธีเปลี่ยนแปลงหนังสือระบุ
- ค่าทำศพ 50,000 บาท จ่ายให้ผู้จัดการศพตามหลักเกณฑ์ ไม่ได้จ่ายตามสถานะคู่สมรสเพียงอย่างเดียว
- ถ้ามีลูกอายุไม่ถึง 6 ปี ตรวจด้วยว่าใครควรเป็นผู้ใช้สิทธิเงินสงเคราะห์บุตรหลังหย่า
- ถ้าเปลี่ยนชื่อสกุล แจ้งปรับข้อมูลผู้ประกันตนให้ตรงกับบัตรประชาชน
บัญชีร่วม บัตรเสริม และหนี้ร่วม จัดการอย่างไร
สามเรื่องนี้ผูกกับสัญญาที่ทำกับสถาบันการเงิน ไม่ได้จบด้วยการแบ่งสินสมรสระหว่างคู่หย่า
- บัญชีร่วม: แบ่งเงินตามที่ตกลงในบันทึกการหย่า แล้วปิดบัญชีหรือเปลี่ยนเงื่อนไขการเบิกถอนกับธนาคาร
- บัตรเสริม: ผู้ถือบัตรหลักควรแจ้งยกเลิกบัตรเสริมของอดีตคู่สมรสทันที และเก็บหลักฐานวันที่แจ้ง
- สินเชื่อกู้ร่วม: ข้อตกลงหย่าว่าใครผ่อนผูกพันเฉพาะคู่หย่า เจ้าหนี้ยังเรียกจากผู้กู้ร่วมได้ตามสัญญา จนกว่าจะรีไฟแนนซ์หรือถอนชื่อ
- สัญญาค้ำประกัน: ถ้าเคยค้ำประกันหนี้ให้อดีตคู่สมรส การหย่าไม่ได้ทำให้สัญญาค้ำประกันสิ้นสุดเอง ควรตรวจกับเจ้าหนี้ว่ามีทางปลดได้หรือไม่
หนี้ที่เกิดระหว่างสมรสหลังหย่าใครต้องจ่าย อธิบายไว้ใน หนี้ระหว่างสมรส หย่าแล้วใครจ่าย บัตรเครดิต และสินเชื่อบ้าน
กองทุน เงินกู้เพื่อการศึกษา และพินัยกรรม
กลุ่มนี้มักถูกลืมเพราะไม่ได้ใช้ทุกเดือน แต่มีผลมากเมื่อเกิดเหตุ
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพหรือกองทุนของหน่วยงาน: ขอแบบเปลี่ยนผู้รับประโยชน์จากฝ่ายบุคคล ตามข้อบังคับของกองทุนนั้น
- กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.): ถ้าเปลี่ยนชื่อสกุล ที่อยู่ หรือที่ทำงาน ควรปรับข้อมูลผู้กู้ตามช่องทางของกองทุน และถ้าอดีตคู่สมรสเป็นผู้ค้ำประกันสัญญาใด ให้ตรวจเงื่อนไขกับกองทุนโดยตรง
- พินัยกรรม: ถ้าเคยทำพินัยกรรมยกทรัพย์ให้อดีตคู่สมรส ควรทบทวนกับทนายความ และทำพินัยกรรมฉบับใหม่ตามแบบที่กฎหมายกำหนดถ้าต้องการเปลี่ยน
- หนังสือมอบอำนาจที่ยังมีผล: เช่น มอบอำนาจให้อดีตคู่สมรสทำธุรกรรมแทน ควรแจ้งยกเลิกต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
หย่าโดยคำพิพากษา ต้องรอเมื่อไรจึงเริ่มแก้เอกสารได้
การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด และควรนำไปบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนก่อน เพราะหน่วยงานส่วนใหญ่ขอดูใบสำคัญการหย่าหรือหลักฐานการบันทึก ส่วนการหย่าโดยความยินยอมมีผลเมื่อจดทะเบียน จึงเริ่มแก้ได้ทันที
อดีตคู่สมรสไม่ยอมไปปิดบัญชีร่วม ทำอย่างไร
ขึ้นกับเงื่อนไขการเบิกถอนที่ตั้งไว้กับธนาคาร ถ้าต้องลงชื่อทั้งสองฝ่าย และอีกฝ่ายไม่ร่วมมือ ทางที่เหลือคือใช้ข้อตกลงหย่าหรือคำพิพากษาเป็นฐานในการบังคับ ควรให้ทนายตรวจข้อความในบันทึกการหย่าก่อน
ลูกเป็นผู้เยาว์ ระบุเป็นผู้รับประโยชน์ประกันได้ไหม
ระบุได้ แต่ถ้าเกิดเหตุขณะลูกยังเป็นผู้เยาว์ เงินมักต้องจัดการผ่านผู้ใช้อำนาจปกครอง ซึ่งอาจเป็นอดีตคู่สมรส ถ้ากังวลเรื่องนี้ ควรปรึกษาทนายความถึงวิธีจัดการทรัพย์สินเพื่อลูก เช่น การทำพินัยกรรมกำหนดผู้จัดการทรัพย์สิน
ต้องแจ้งนายจ้างไหมว่าหย่าแล้ว
ควรแจ้ง ถ้ามีสวัสดิการที่ผูกกับคู่สมรส เช่น ประกันสุขภาพครอบครัว หรือข้อมูลที่ใช้คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย การไม่แจ้งอาจทำให้ต้องคืนสิทธิประโยชน์หรือยื่นภาษีไม่ตรงความจริงในภายหลัง
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากทำรายการทรัพย์สินและสัญญาทั้งหมด แล้วเรียงลำดับตามความเสี่ยง โดยเริ่มจากเรื่องที่ถ้าเกิดเหตุพรุ่งนี้เงินจะไปผิดคน คือประกันชีวิต ประกันสังคม และกองทุน ตามด้วยบัญชีร่วม บัตรเสริม และหนี้ร่วม
พกใบสำคัญการหย่า บันทึกข้อตกลง และบัตรประชาชนฉบับใหม่ไปทุกครั้ง ถ้าข้อตกลงหย่ายังมีเรื่องโอนทรัพย์ค้างอยู่ หรืออีกฝ่ายไม่ร่วมมือ ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อจัดลำดับงานให้ไม่ต้องแก้เอกสารซ้ำหลายรอบ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ