ขอลดค่าเลี้ยงดูบุตร ตกงานหรือมีลูกใหม่ ศาลลดให้ไหม

ขอลดค่าเลี้ยงดูบุตรได้ เมื่อรายได้ ฐานะ หรือพฤติการณ์ของผู้จ่ายเปลี่ยนไปจากเดิมจริง ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1598/39 แต่ต้องยื่นขอต่อศาลและพิสูจน์ด้วยหลักฐาน ระหว่างรอศาลสั่ง ต้องจ่ายตามจำนวนเดิมต่อไป ห้ามหยุดหรือลดเอง

ศาลลดค่าเลี้ยงดูบุตรให้ได้เมื่อไร

ศาลลดให้ได้เมื่อผู้มีส่วนได้เสียแสดงว่าพฤติการณ์ รายได้ หรือฐานะของคู่กรณีเปลี่ยนแปลงไป ตามมาตรา 1598/39 ซึ่งให้ศาลสั่งลด เพิ่ม งด หรือกลับให้ค่าอุปการะเลี้ยงดูอีกได้

หลักที่ศาลใช้ประเมินยังเป็นหลักเดียวกับตอนกำหนดครั้งแรก คือมาตรา 1598/38 ที่ให้คำนึงถึงความสามารถของผู้มีหน้าที่ต้องให้ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งกรณี

ข้อสำคัญคือ การเปลี่ยนแปลงต้องเกิดขึ้นหลังจากวันที่ตกลงหรือศาลกำหนดจำนวนเดิม และต้องมีผลต่อความสามารถจ่ายจริง ไม่ใช่ความรู้สึกว่าจ่ายมากเกินไป

ตกงาน มีลูกใหม่ หรือภาระเพิ่ม ศาลลดให้ไหม

คำตอบขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ตารางนี้สรุปเหตุที่พบบ่อยและสิ่งที่ศาลมักพิจารณา

เรื่องมีลูกใหม่ ศาลมักไม่ลดให้อัตโนมัติ เพราะลูกคนเดิมก็ยังมีสิทธิได้รับการเลี้ยงดูเหมือนเดิม ศาลจะชั่งภาระทั้งหมดแล้วหาจุดที่เป็นธรรมกับเด็กทุกคน

ขอลดค่าเลี้ยงดูต้องใช้หลักฐานอะไรบ้าง

หลักฐานที่ดีต้องแสดงให้เห็นทั้งสภาพเดิมและสภาพใหม่ เพื่อให้ศาลเทียบได้ว่าเปลี่ยนไปมากแค่ไหน

• คำพิพากษา หรือบันทึกข้อตกลงหย่าที่กำหนดจำนวนเงินเดิม
• หลักฐานรายได้ช่วงที่กำหนดจำนวนเดิม เทียบกับรายได้ปัจจุบัน เช่น สลิปเงินเดือน รายการเดินบัญชี และแบบแสดงรายการภาษี
• หลักฐานเหตุที่ทำให้รายได้ลดหรือภาระเพิ่ม เช่น หนังสือเลิกจ้าง ใบรับรองแพทย์ หรือสูติบัตรของบุตรคนใหม่
• หลักฐานการจ่ายค่าเลี้ยงดูที่ผ่านมาครบถ้วน
• ข้อเสนอจำนวนเงินใหม่พร้อมเหตุผลที่คำนวณได้

ขั้นตอนขอลดค่าเลี้ยงดูบุตร

ลำดับที่เหมาะสมคือคุยก่อน ไกล่เกลี่ยต่อ แล้วจึงยื่นศาล เพราะคดีครอบครัวที่ตกลงกันได้มักจบเร็วกว่าและรักษาความสัมพันธ์เรื่องลูกได้ดีกว่า

1. แจ้งอีกฝ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรว่าสถานการณ์เปลี่ยนอย่างไร และเสนอจำนวนใหม่
2. ถ้าตกลงกันได้ ทำข้อตกลงเป็นหนังสือ และถ้าจำนวนเดิมมาจากคำพิพากษา ควรให้ศาลรับรองข้อตกลงใหม่ด้วย
3. ถ้ายังตกลงไม่ได้ ยื่นขอไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี
4. ถ้าไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ ยื่นคำร้องหรือคำฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ขอให้แก้ไขค่าอุปการะเลี้ยงดูตามมาตรา 1598/39
5. ระหว่างรอ จ่ายตามจำนวนเดิมต่อเนื่อง และเก็บหลักฐานทุกงวด

ถ้าจำนวนเดิมมาจากคำพิพากษา มักยื่นคำร้องในคดีเดิม ถ้ามาจากบันทึกท้ายทะเบียนหย่า มักต้องยื่นเป็นคดีใหม่ ทนายจะช่วยดูว่ากรณีของคุณเข้าแบบไหน รายละเอียดวิธีการแก้ไขอ่านเพิ่มได้ที่ วิธีการขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงค่าอุปการะเลี้ยงดู

ทำไมห้ามหยุดจ่ายหรือลดเองก่อนศาลสั่ง

เพราะจนกว่าศาลจะสั่งใหม่ จำนวนเดิมยังผูกพันอยู่ทุกบาท เงินที่ไม่ได้จ่ายจะกลายเป็นยอดค้าง ซึ่งค่าอุปการะเลี้ยงดูที่ค้างเป็นงวดเรียกย้อนหลังได้ภายในอายุความ 5 ปี ตามมาตรา 193/33 (4)

ถ้าจำนวนเดิมมาจากคำพิพากษา อีกฝ่ายยังขอให้ศาลใช้มาตรการตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ พ.ศ. 2553 มาตรา 162 ได้ เช่น อายัดเงินเดือน ดูภาพรวมเรื่องนี้ได้ที่ ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรย้อนหลังได้ไหม และถ้าไม่จ่ายบังคับคดีอย่างไร

ถ้าจ่ายเต็มจำนวนไม่ไหวจริง ให้จ่ายเท่าที่ทำได้พร้อมแจ้งเหตุผลเป็นหนังสือ แล้วรีบยื่นขอศาลลด อย่าเงียบหายไปทั้งก้อน ประวัติว่าพยายามจ่ายและรีบใช้ช่องทางศาล ช่วยให้คำขอลดมีน้ำหนักมากกว่าการหยุดจ่ายแล้วค่อยมาขอทีหลัง

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากทำตารางเทียบรายได้และภาระ "ตอนที่กำหนดจำนวนเดิม" กับ "ตอนนี้" พร้อมแนบหลักฐานทุกบรรทัด ตารางนี้ช่วยให้รู้ว่าเหตุผลของคุณหนักแน่นพอหรือไม่

จากนั้นปรึกษาทนายความด้านครอบครัวเพื่อเลือกว่าจะเจรจา ไกล่เกลี่ย หรือยื่นศาล และจะยื่นในคดีเดิมหรือคดีใหม่ ระหว่างนั้นจ่ายเท่าที่ทำได้อย่างมีหลักฐาน เพื่อรักษาทั้งสิทธิของลูกและความน่าเชื่อถือของคุณเอง