อายัดเงินเดือนค่าเลี้ยงดูบุตรทำได้เมื่อมีคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลให้จ่ายแล้ว ศาลสั่งให้นายจ้างหรือหน่วยงานต้นสังกัดนำเงินเท่าค่าเลี้ยงดูรายเดือนมาวางศาลแทนได้ และหนี้ค่าเลี้ยงดูยังบังคับเอากับเงินเดือนหรือบำนาญได้มากกว่าหนี้ทั่วไป ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร
อายัดเงินเดือนค่าเลี้ยงดูบุตรคืออะไร ต้องมีอะไรก่อน
การอายัดคือการสั่งให้ผู้ที่ต้องจ่ายเงินให้ลูกหนี้ เช่น นายจ้าง ส่งเงินนั้นมาให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีแทน แทนที่จะจ่ายเข้ามือลูกหนี้
เงื่อนไขสำคัญคือต้องมีคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลให้จ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูก่อน ซึ่งรวมถึงคำพิพากษาตามสัญญาประนีประนอมยอมความในศาล
บันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่าที่อำเภอยังไม่ใช่คำพิพากษา ถ้าอีกฝ่ายไม่จ่ายตามบันทึก ต้องนำไปฟ้องให้ศาลพิพากษาก่อน รายละเอียดเรื่องการฟ้องย้อนหลังดูได้ที่ ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรย้อนหลังได้ไหม และถ้าไม่จ่ายบังคับคดีอย่างไร
หนี้ค่าเลี้ยงดูบุตร อายัดได้มากกว่าหนี้ทั่วไปไหม
ได้มากกว่า ตามหลักทั่วไป ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 302 ยกเว้นรายได้บางประเภทไม่ให้ถูกบังคับคดี แต่หนี้ค่าอุปการะเลี้ยงดูมีกฎหมายพิเศษที่เปิดให้ศาลกำหนดจำนวนเองได้
พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 154 กำหนดว่า ในการบังคับคดีเพื่อชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือค่าเลี้ยงชีพ สิทธิเรียกร้องเป็นเงินของลูกหนี้ เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง และบำนาญ อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีเป็นจำนวนตามที่ศาลเห็นสมควร โดยคำนึงถึงฐานะทางครอบครัวของลูกหนี้และผู้ที่ลูกหนี้ต้องอุปการะ
| ประเภทรายได้ | หนี้ทั่วไป (ป.วิ.พ. มาตรา 302) | หนี้ค่าเลี้ยงดูบุตร |
|---|---|---|
| เงินเดือนและบำนาญของข้าราชการ | ได้รับยกเว้นไม่ถูกบังคับคดี | ศาลกำหนดจำนวนที่ให้บังคับได้ตามมาตรา 154 |
| เงินเดือนและค่าจ้างของลูกจ้างเอกชน | ยกเว้นรวมกันไม่เกินเดือนละ 20,000 บาท หรือตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร | ศาลกำหนดจำนวนที่ให้บังคับได้ตามมาตรา 154 |
| เบี้ยเลี้ยงชีพหรือรายได้เป็นคราวเพื่อการเลี้ยงชีพ | ยกเว้นไม่เกินเดือนละ 20,000 บาท หรือตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร | ศาลกำหนดจำนวนที่ให้บังคับได้ตามมาตรา 154 |
ความหมายในทางปฏิบัติคือ ลูกหนี้ที่มีเงินเดือนไม่สูง หรือเป็นข้าราชการ อ้างข้อยกเว้นแบบหนี้บัตรเครดิตมาปฏิเสธการอายัดค่าเลี้ยงดูบุตรทั้งหมดไม่ได้ แต่ศาลจะไม่กำหนดจนลูกหนี้และครอบครัวใหม่ของเขาอยู่ไม่ได้เช่นกัน
ข้าราชการกับพนักงานเอกชน อายัดต่างกันไหม
หลักเดียวกัน ต่างกันที่ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินซึ่งศาลจะส่งคำสั่งไปถึง ส่วนจำนวนที่อายัดได้ยังอยู่ที่ศาลเห็นสมควรตามมาตรา 154
- ข้าราชการและพนักงานรัฐ คำสั่งส่งไปยังหน่วยงานต้นสังกัดหรือส่วนที่ทำหน้าที่จ่ายเงินเดือน ซึ่งจะหักและนำส่งตามคำสั่ง
- พนักงานบริษัทเอกชน คำสั่งส่งไปยังนายจ้าง ฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายบัญชีจะหักจากเงินเดือนแต่ละงวด
- ผู้รับบำนาญ คำสั่งส่งไปยังหน่วยงานที่จ่ายบำนาญ
- โบนัส ค่าล่วงเวลา หรือเงินอื่นที่นายจ้างค้างจ่าย เป็นสิทธิเรียกร้องเป็นเงินของลูกหนี้ที่ขอให้อายัดได้ แต่จำนวนที่อายัดได้ขึ้นกับประเภทเงินและคำสั่งของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดี
ถ้าลูกหนี้ประกอบอาชีพอิสระหรือมีรายได้ไม่แน่นอน การอายัดเงินเดือนอาจใช้ไม่ได้ผล ต้องมองหาทรัพย์สินอื่น เช่น บัญชีเงินฝาก หรือทรัพย์ที่ยึดได้ผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดี
ขั้นตอนอายัดเงินเดือนค่าเลี้ยงดูบุตร
มีสองช่องทางที่ใช้ร่วมกันได้ คือ ขอให้ศาลสั่งตามมาตรา 162 ของพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ และบังคับคดีผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 162 ให้ศาลมีอำนาจสั่งอายัดเงินเท่าจำนวนค่าเลี้ยงดูรายเดือน เมื่อลูกหนี้มีรายได้ประจำ และให้ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินนำเงินมาวางศาลแทนลูกหนี้ ขั้นตอนโดยทั่วไปมีดังนี้
- ตรวจคำพิพากษาหรือคำสั่งว่ากำหนดค่าเลี้ยงดูเดือนละเท่าใด และเริ่มค้างตั้งแต่งวดใด
- รวบรวมข้อมูลนายจ้างหรือหน่วยงานต้นสังกัดของลูกหนี้ ทั้งชื่อ ที่อยู่ และตำแหน่งงาน
- ยื่นคำร้องต่อศาลที่มีคำพิพากษา ขอให้สั่งอายัดเงินรายเดือนตามมาตรา 162 หรือขอออกหมายบังคับคดีเพื่อบังคับผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดี
- ถ้าใช้ช่องทางเจ้าพนักงานบังคับคดี ให้ยื่นคำขอที่สำนักงานบังคับคดี พร้อมเอกสาร และวางค่าใช้จ่ายตามที่กำหนด
- คำสั่งอายัดถูกส่งถึงนายจ้างหรือหน่วยงาน ซึ่งหักเงินและนำส่งศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีตามคำสั่ง
- ผู้มีสิทธิรับเงินยื่นขอรับเงินตามขั้นตอนของศาลหรือสำนักงานบังคับคดี และเก็บหลักฐานการรับเงินทุกงวด
เก็บตารางรายเดือนว่าได้รับเงินจากการอายัดเท่าใด งวดใดขาด และลูกหนี้เปลี่ยนงานเมื่อใด เพราะเมื่อเขาย้ายงาน คำสั่งเดิมจะไปไม่ถึงนายจ้างใหม่ ต้องยื่นขอให้อายัดใหม่โดยเร็ว
ถ้าลูกหนี้จงใจไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง มาตรา 162 ยังให้ศาลเรียกตัวมาสอบถามและตักเตือน และถ้ายังไม่ปฏิบัติโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลออกหมายจับและกักขังได้ภายในกรอบที่กฎหมายกำหนด
คำถามที่พบบ่อย
อีกฝ่ายลาออกหรือเปลี่ยนงานเพื่อหนีการอายัด ทำอย่างไร
ยื่นคำร้องขอให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีส่งคำสั่งอายัดไปยังนายจ้างใหม่ เมื่อรู้ว่าเขาทำงานที่ใด หากมีพฤติการณ์จงใจหลบเลี่ยง ให้แจ้งศาลประกอบด้วย เพราะเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลใช้พิจารณามาตรการตามมาตรา 162
อายัดบัญชีเงินฝากแทนเงินเดือนได้ไหม
ได้ เงินฝากในบัญชีธนาคารเป็นสิทธิเรียกร้องเป็นเงินของลูกหนี้ที่บังคับคดีได้ผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดี และยังยึดทรัพย์สินอื่น เช่น ที่ดินหรือรถยนต์ได้ด้วย การมีเลขบัญชีหรือข้อมูลทรัพย์สินของลูกหนี้จะช่วยให้บังคับคดีได้เร็วขึ้น
ถ้าอีกฝ่ายมีครอบครัวใหม่ต้องเลี้ยงดู ศาลจะอายัดน้อยลงไหม
อาจน้อยลง เพราะมาตรา 154 ให้ศาลคำนึงถึงฐานะทางครอบครัวของลูกหนี้ และจำนวนบุพการีและผู้สืบสันดานที่อยู่ในความอุปการะของลูกหนี้ แต่ไม่ได้แปลว่าหน้าที่ต่อบุตรเดิมหมดไป ศาลจะชั่งความจำเป็นของทุกฝ่าย
ตกลงกับอีกฝ่ายให้งดอายัด แล้วยกเลิกค่าเลี้ยงดูไปเลยได้ไหม
ตกลงวิธีจ่ายกันได้ แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1598/41 ห้ามสละหรือโอนสิทธิที่จะได้รับค่าอุปการะเลี้ยงดู ข้อตกลงที่มีผลเป็นการยกเลิกสิทธิของบุตรจึงมีปัญหา หากต้องการลดจำนวน ควรขอให้ศาลพิจารณา ดูแนวทางได้ที่ รวมคำพิพากษาศาลฎีกาใหม่ ฟ้องคดีขอลดค่าเลี้ยงดูบุตร
ลูกหนี้ทำงานอยู่ต่างประเทศ อายัดเงินเดือนได้ไหม
คำสั่งศาลไทยบังคับได้กับนายจ้าง รายได้ และทรัพย์สินที่อยู่ในประเทศไทย ถ้านายจ้างและเงินเดือนอยู่ต่างประเทศ ต้องพิจารณากฎหมายของประเทศนั้น จึงควรสำรวจก่อนว่าเขามีบัญชีหรือทรัพย์สินในไทยหรือไม่
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากตรวจว่ามีคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลแล้วหรือยัง ถ้ามีแล้ว ให้ทำตารางยอดค้างรายเดือน และรวบรวมข้อมูลนายจ้าง หน่วยงานต้นสังกัด บัญชี และทรัพย์สินของอีกฝ่ายเท่าที่หาได้โดยชอบด้วยกฎหมาย
ถ้ายังมีแค่บันทึกท้ายทะเบียนหย่า หรือยังไม่เคยฟ้อง ต้องเริ่มจากฟ้องให้ได้คำพิพากษาก่อน ทนายความด้านครอบครัวจะช่วยเลือกว่าควรขออายัดตามมาตรา 162 บังคับผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดี หรือใช้ทั้งสองทาง ส่วนจำนวนค่าเลี้ยงดูที่เหมาะสมดูได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตรต่อเดือนเท่าไร ศาลคิดจากอะไร จ่ายถึงอายุเท่าไร
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ