แอบอัดเสียงคู่สมรส ใช้เป็นหลักฐานฟ้องหย่าได้ไหม ศาลรับฟังแค่ไหน

เสียงที่เราแอบอัดไว้ขณะคุยกับคู่สมรสเอง มักนำมาใช้ประกอบคดีหย่าได้ ศาลจะชั่งน้ำหนักว่าไฟล์ครบถ้วน ระบุตัวผู้พูดได้ และสอดคล้องกับหลักฐานอื่นหรือไม่ ส่วนการดักฟังบทสนทนาของคนอื่น หรือนำคลิปไปเผยแพร่ มีความเสี่ยงทางอาญาสูง

แอบอัดเสียงคู่สมรส ศาลรับฟังได้ไหม

โดยทั่วไปศาลรับฟังได้ ถ้าเกี่ยวกับข้อเท็จจริงที่ต้องพิสูจน์ในคดี และยื่นตามขั้นตอนบัญชีระบุพยาน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 87

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 มาตรา 11 ห้ามปฏิเสธการรับฟังข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐาน เพียงเพราะเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ คลิปเสียงจึงไม่ถูกตัดทิ้งเพราะเป็นไฟล์ดิจิทัล

แต่การรับฟังได้กับการเชื่อได้เป็นคนละเรื่อง ศาลยังดูความน่าเชื่อถือของวิธีบันทึกและเก็บรักษาไฟล์ และดูว่าคลิปนั้นสอดคล้องกับพยานอื่นในคดีหรือไม่

ในคดีครอบครัว คลิปเสียงมักใช้แสดงพฤติการณ์ เช่น คำด่าที่ดูหมิ่นเหยียดหยามซ้ำ ๆ คำขู่ทำร้าย หรือการยอมรับว่ามีความสัมพันธ์กับบุคคลอื่น ซึ่งเกี่ยวกับเหตุหย่าในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516

การอัดเสียงแบบไหนเสี่ยงผิดกฎหมาย

ความเสี่ยงขึ้นกับว่าเราเป็นคู่สนทนาเองหรือไม่ และได้ข้อมูลมาด้วยวิธีใด ตารางนี้ช่วยแยกระดับความเสี่ยงคร่าว ๆ

ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 5 และมาตรา 7 เอาผิดการเข้าถึงระบบหรือข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่มีมาตรการป้องกันโดยมิชอบ ส่วนมาตรา 8 เอาผิดการดักรับข้อมูลคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นระหว่างการส่ง มีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

แม้ได้หลักฐานมา แต่ถ้าตัวเราถูกแจ้งความกลับ คดีหย่าจะยืดเยื้อ และศาลอาจมองพฤติการณ์ของเราในแง่ลบ

เอาคลิปเสียงไปโพสต์หรือส่งต่อ ผิดอะไรบ้าง

การส่งคลิปให้ทนายหรือยื่นต่อศาลเป็นการใช้เพื่อคดี แต่การโพสต์หรือส่งต่อให้คนอื่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และเป็นจุดที่คนพลาดบ่อยที่สุด

• หมิ่นประมาท การใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สามอาจผิดประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ถ้าเผยแพร่ทางสื่อหรือโซเชียลมีเดีย อาจเข้ามาตรา 328 ซึ่งโทษสูงขึ้น
• ข้อมูลส่วนบุคคล พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4 ยกเว้นการใช้ข้อมูลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัวเท่านั้น เมื่อเผยแพร่ต่อสาธารณะ ข้อยกเว้นนี้อาจใช้ไม่ได้
• ผลต่อคดี การประจานทำให้อีกฝ่ายมีข้อต่อสู้ และอาจกระทบการพิจารณาเรื่องอำนาจปกครองบุตร ถ้าศาลเห็นว่าเราไม่คำนึงถึงลูก

อ่านประเด็นหมิ่นประมาทเพิ่มเติมได้ที่ ด่าว่าเป็นคนเจ้าชู้ ผิดหมิ่นประมาทหรือไม่

ห้ามตัดต่อหรือเลือกตัดเฉพาะช่วงที่เป็นประโยชน์กับเราแล้วทิ้งไฟล์ต้นฉบับ ถ้าอีกฝ่ายโต้แย้งว่าคลิปถูกตัดต่อ และเราไม่มีไฟล์เต็มให้ตรวจ คลิปที่ดีที่สุดอาจกลายเป็นหลักฐานที่ศาลไม่ให้น้ำหนัก

ทำอย่างไรให้คลิปเสียงน่าเชื่อถือในศาล

หลักคือ เก็บต้นฉบับให้ครบ และอธิบายได้ว่าบันทึกเมื่อไร ที่ไหน ใครพูด และเก็บรักษามาอย่างไร

1. เก็บไฟล์ต้นฉบับในอุปกรณ์ที่บันทึก และสำรองไว้มากกว่าหนึ่งแห่ง โดยไม่แปลงไฟล์หรือแก้ไข
2. จดวันเวลา สถานที่ และเหตุการณ์ก่อนหลังของแต่ละคลิปทันทีหลังบันทึก
3. ถอดข้อความเป็นเอกสาร ระบุนาทีที่พูดแต่ละช่วง เพื่อให้ศาลและทนายตรวจได้ง่าย
4. เตรียมพยานที่ยืนยันเสียงของผู้พูดได้ หรือหลักฐานอื่นที่สอดคล้อง เช่น แชต ใบรับรองแพทย์ หรือบันทึกประจำวันตำรวจ
5. ยื่นคลิปพร้อมบัญชีระบุพยานตามกำหนดเวลา และเตรียมอุปกรณ์ที่เปิดฟังได้ในศาล

อย่ายั่วยุให้อีกฝ่ายพูดหรือทำสิ่งที่ต้องการให้ติดอยู่ในคลิป เพราะเมื่อฟังทั้งไฟล์ ศาลจะเห็นบริบททั้งหมด และอาจทำให้น้ำหนักหลักฐานลดลง

ควรเริ่มอย่างไร

หยุดการบันทึกที่เสี่ยงทันที เช่น การวางเครื่องอัดหรือติดตั้งแอปในโทรศัพท์ของอีกฝ่าย แล้วรวบรวมไฟล์ที่มีอยู่พร้อมบันทึกวันเวลาให้เป็นระบบ

นำไฟล์ต้นฉบับไปให้ทนายความด้านครอบครัวประเมิน ว่าคลิปใดใช้ได้ คลิปใดเสี่ยง และควรหาหลักฐานอื่นใดเสริม ดูวิธีเก็บหลักฐานที่ไม่ผิดกฎหมายเพิ่มได้ที่ ฟ้องชู้ต้องมีหลักฐานอะไรบ้าง และวิธีเก็บที่ไม่ผิดกฎหมาย