ถ้าสามีจดทะเบียนสมรสกับคนอื่นทั้งที่ยังไม่หย่า การสมรสครั้งหลังเป็นโมฆะ เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1452 ห้ามสมรสขณะมีคู่สมรสอยู่ การสมรสของเรายังมีผลเต็ม เรามีสิทธิขอให้ศาลชี้ว่าการสมรสซ้อนเป็นโมฆะ ฟ้องหย่า และเรียกค่าทดแทนได้ภายในกำหนดเวลา
สามีจดทะเบียนสมรสซ้อน ผิดกฎหมายอย่างไร
มาตรา 1452 บัญญัติว่า บุคคลจะทำการสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้ และการสมรสที่ฝ่าฝืนข้อนี้เป็นโมฆะ คือไม่มีผลเป็นการสมรสตามกฎหมายมาตั้งแต่ต้น
สำนักทะเบียนตรวจประวัติการสมรสก่อนรับจดทะเบียน การสมรสซ้อนจึงมักเกิดในช่องว่าง เช่น การสมรสครั้งแรกจดที่ต่างประเทศแล้วไม่ได้บันทึกในทะเบียนไทย หรือจดครั้งหลังในต่างประเทศ
นอกจากผลทางแพ่ง การให้ข้อมูลไม่ตรงความจริงต่อนายทะเบียนอาจมีประเด็นทางอาญาด้วย ควรให้ทนายดูเอกสารที่อีกฝ่ายใช้จดทะเบียนก่อนตัดสินใจดำเนินการ
ใครมีสิทธิฟ้องให้การสมรสซ้อนเป็นโมฆะ
มาตรา 1497 ให้ ผู้มีส่วนได้เสียทุกคน กล่าวอ้าง หรือร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา 1452 เป็นโมฆะได้
- คู่สมรสเดิม ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงทั้งเรื่องสถานะและทรัพย์สิน
- คู่สมรสในการสมรสครั้งหลัง โดยเฉพาะฝ่ายที่ถูกหลอกว่าอีกฝ่ายโสด
- ผู้ที่มีส่วนได้เสียอื่น เช่น ทายาทที่สิทธิรับมรดกขึ้นกับว่าใครเป็นคู่สมรสที่ถูกต้อง
การมีคำพิพากษาไว้ทำให้หลักฐานชัดเจน ใช้แก้ไขรายการทะเบียนและยุติข้อโต้แย้งเรื่องมรดกหรือทรัพย์สินในอนาคต ดูหลักเรื่องการสมรสที่เป็นโมฆะเพิ่มเติมได้ที่ การสมรสที่เป็นโมฆะ มีอะไรบ้าง
คู่สมรสเดิมฟ้องหย่าได้ไหม
ได้ และมักเป็นเหตุที่หนักแน่น มาตรา 1516 (1) ให้ฟ้องหย่าได้เมื่ออีกฝ่าย อุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส การพาคนอื่นไปจดทะเบียนสมรสเป็นพฤติการณ์ที่แสดงการยกย่องผู้นั้นฉันคู่สมรสอย่างชัดเจน
เมื่อศาลให้หย่าเพราะเหตุนี้ มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ให้เรียกค่าทดแทนได้ทั้งจากสามีและจากผู้ที่ได้รับการยกย่อง แต่สิทธิฟ้องด้วยเหตุนี้ต้องใช้ภายใน 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ความจริง ตามมาตรา 1529
ถ้ายังไม่อยากหย่า ก็ยังขอให้ศาลชี้ว่าการสมรสครั้งหลังเป็นโมฆะได้ โดยการสมรสของเรายังคงอยู่ อ่านเหตุหย่าทั้งหมดได้ที่ เหตุฟ้องหย่า มาตรา 1516
ทรัพย์สินระหว่างนั้นเป็นของใคร
การสมรสที่เป็นโมฆะ ไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ทางทรัพย์สิน ระหว่างสามีกับคู่สมรสครั้งหลัง ตามมาตรา 1498 จึงไม่มีสินสมรสระหว่างสองคนนั้น
| ประเด็น | ผลตามกฎหมาย |
|---|---|
| การสมรสระหว่างเรากับสามี | ยังสมบูรณ์ สินสมรสของเรากับสามียังเกิดขึ้นตามปกติ |
| ทรัพย์ที่สามีกับคู่สมรสครั้งหลังต่างคนต่างมี | เป็นของแต่ละคน รวมทั้งดอกผล (มาตรา 1498) |
| ทรัพย์ที่สองคนนั้นทำมาหาได้ร่วมกัน | แบ่งคนละครึ่ง เว้นแต่ศาลเห็นควรกำหนดเป็นอย่างอื่นตามภาระครอบครัว ความสามารถในการหาเลี้ยงชีพ และฐานะของทั้งสองฝ่าย (มาตรา 1498) |
| สิทธิรับมรดกในฐานะคู่สมรส | คู่สมรสครั้งหลังไม่ได้สิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรม แม้จะสุจริต (มาตรา 1499) |
ประเด็นที่ซับซ้อนคือทรัพย์ที่สามีได้มาระหว่างนั้น ซึ่งอาจเป็นสินสมรสของเรากับสามี แต่อีกฝ่ายอ้างว่าทำมาหาได้ร่วมกัน การเก็บหลักฐานที่มาของเงินจึงสำคัญ อ่านหลักแยกสินสมรสได้ที่ สินสมรส สินส่วนตัว ต่างกันอย่างไร
รีบตรวจทรัพย์สินที่มีชื่อสามีหรือได้มาในระหว่างสมรส และเก็บสำเนาเอกสารไว้ก่อนเปิดเรื่อง เพราะเมื่อรู้ว่าจะถูกฟ้อง ทรัพย์อาจถูกโอนออก ถ้ามีความเสี่ยง ศาลเยาวชนและครอบครัวกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราวเรื่องสินสมรสได้
คู่สมรสครั้งหลังที่ถูกหลอก มีสิทธิอะไรบ้าง
ถ้าสุจริต คือไม่รู้ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรสอยู่ มาตรา 1499 คุ้มครองว่า ไม่เสียสิทธิที่ได้มาก่อนรู้ว่าการสมรสเป็นโมฆะ และเรียกค่าทดแทนได้ ถ้ายากจนลงและรายได้จากทรัพย์สินหรือการงานเดิมไม่พอเลี้ยงชีพ ยังเรียกค่าเลี้ยงชีพได้ด้วย
สิทธิเรียกค่าทดแทนและค่าเลี้ยงชีพของคู่สมรสสุจริตในกรณีนี้ ต้องใช้ภายใน 2 ปีนับแต่รู้เหตุที่ทำให้การสมรสเป็นโมฆะ ตามมาตรา 1499
ลูกที่เกิดจากการสมรสซ้อนเป็นอย่างไร
ลูกไม่ได้เสียสถานะเพราะความผิดของผู้ใหญ่ มาตรา 1538 สันนิษฐานว่าเด็กที่เกิดในระหว่างการสมรสครั้งหลังเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย ของคู่สมรสในการสมรสครั้งหลัง รวมทั้งเด็กที่เกิดภายใน 310 วันหลังคำพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะถึงที่สุด
เรื่องอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดูลูก มาตรา 1499/1 ให้พ่อแม่ทำความตกลงกันเป็นหนังสือ ถ้าตกลงไม่ได้ ศาลเป็นผู้ชี้โดยถือประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ ส่วนลูกของเรากับสามีมีสถานะและสิทธิเหมือนเดิมทุกประการ
คำถามที่พบบ่อย
สามีบอกว่าหย่ากับเราแล้วที่ต่างประเทศ แต่เราไม่เคยรู้เรื่อง ทำอย่างไร
ต้องตรวจก่อนว่าการหย่านั้นมีอยู่จริงและมีผลตามกฎหมายหรือไม่ ถ้าการหย่าไม่มีผล การสมรสครั้งหลังก็ยังเป็นการสมรสซ้อน ควรขอสำเนาเอกสารการหย่าและให้ทนายตรวจโดยเร็ว เพราะสิทธิบางอย่างนับเวลาจากวันที่รู้
รู้เรื่องมานานเกินหนึ่งปีแล้ว ยังทำอะไรได้ไหม
สิทธิฟ้องหย่าด้วยเหตุตามมาตรา 1516 (1) อาจหมดไปแล้ว แต่ยังอาจใช้เหตุอื่น เช่น แยกกันอยู่เกินสามปี และผู้มีส่วนได้เสียยังขอให้ศาลชี้ว่าการสมรสครั้งหลังเป็นโมฆะได้ตามมาตรา 1497
คู่สมรสครั้งหลังรู้อยู่แล้วว่าสามีมีภรรยา เราฟ้องเขาได้ไหม
ถ้าศาลให้หย่าเพราะสามียกย่องผู้นั้นฉันคู่สมรส เรียกค่าทดแทนจากผู้นั้นได้ตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ความรู้ของเขาเรื่องสถานะสมรสเป็นพฤติการณ์สำคัญที่ศาลนำมาประกอบ ควรเก็บหลักฐานว่าเขารู้มาตั้งแต่เมื่อไร
ถ้าสามีเสียชีวิต ใครเป็นคู่สมรสที่มีสิทธิรับมรดก
คู่สมรสที่จดทะเบียนก่อนและยังไม่ได้หย่าเป็นคู่สมรสที่ถูกต้อง ส่วนคู่สมรสครั้งหลังไม่ได้สิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1499 แต่ลูกทุกคนที่เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายมีสิทธิในฐานะผู้สืบสันดาน
ควรเริ่มอย่างไร
ขอคัดสำเนาทะเบียนสมรสของเรา และหาหลักฐานการจดทะเบียนครั้งหลัง พร้อมรายการทรัพย์สินที่ได้มาในระหว่างสมรส แล้วจดวันที่เรารู้เรื่องไว้ เพราะวันนั้นเป็นจุดเริ่มนับอายุความหนึ่งปี
จากนั้นปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อเลือกว่าจะขอให้ศาลชี้ว่าการสมรสซ้อนเป็นโมฆะ ฟ้องหย่าพร้อมเรียกค่าทดแทน หรือทำทั้งสองอย่างในคราวเดียว และวางแผนคุ้มครองทรัพย์สินไปพร้อมกัน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ