ฟ้องชู้ตามกฎหมายใหม่ยังใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1) และมาตรา 1523 เหมือนเดิม แต่ถ้อยคำถูกแก้เป็น "คู่สมรส" ตั้งแต่กฎหมายสมรสเท่าเทียมใช้บังคับในเดือนมกราคม 2568 คู่สมรสทุกเพศจึงฟ้องได้ และฟ้องชู้ได้ไม่ว่าชู้จะเป็นเพศใด
"กฎหมายใหม่" ที่พูดถึงกันคือฉบับไหน
คือ พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 หรือที่เรียกกันว่ากฎหมายสมรสเท่าเทียม ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2567 และใช้บังคับเมื่อพ้น 120 วันนับแต่วันประกาศ
สำนักทะเบียนทั่วประเทศเริ่มรับจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายใหม่ตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 2568 กฎหมายฉบับนี้แก้บรรพ 5 เรื่องครอบครัวหลายมาตรา รวมถึงเหตุหย่าและค่าทดแทนเรื่องชู้
ฟ้องชู้ตามกฎหมายใหม่ เปลี่ยนอะไรบ้าง
สิ่งที่เปลี่ยนคือ ถ้อยคำที่ระบุเพศ ส่วนโครงสร้างของสิทธิยังเหมือนเดิม
| ประเด็น | ถ้อยคำเดิม | ถ้อยคำปัจจุบัน |
|---|---|---|
| เหตุหย่า มาตรา 1516 (1) | สามีหรือภริยาอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยาหรือสามี | คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส |
| ผู้มีสิทธิเรียกค่าทดแทน มาตรา 1523 | สามีหรือภริยา | คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง |
| ผู้ถูกเรียกค่าทดแทน มาตรา 1523 วรรคสอง | ผู้ซึ่งล่วงเกินภริยาหรือสามีไปในทำนองชู้สาว | ผู้ซึ่งล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งไปในทำนองชู้ |
ผลในทางปฏิบัติคือ ไม่ต้องตีความอีกต่อไปว่าคำว่าสามี ภริยา หรือชู้สาว ครอบคลุมความสัมพันธ์ของคนเพศเดียวกันหรือไม่ ตัวบทใช้คำกลาง ๆ ที่ใช้กับทุกคู่
อะไรที่ยังเหมือนเดิม
หลักสำคัญหลายข้อ ไม่ได้เปลี่ยน และเป็นจุดที่คนมักพลาดมากกว่าเรื่องถ้อยคำ
- ต้องเป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนแล้ว ตามมาตรา 1457 การสมรสมีได้เฉพาะเมื่อจดทะเบียน
- อายุความหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ความจริง ตามมาตรา 1529
- ถ้ายินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจ เรียกค่าทดแทนไม่ได้ ตามมาตรา 1523 วรรคสาม
- ศาลกำหนดค่าทดแทนตามควรแก่พฤติการณ์ จ่ายครั้งเดียวหรือแบ่งงวดก็ได้ ตามมาตรา 1525
- ฟ้องชู้ได้โดยไม่ต้องหย่า ตามมาตรา 1523 วรรคสอง
ใครฟ้องใครได้บ้าง หลังกฎหมายสมรสเท่าเทียม
ตอบสั้น ๆ คือ คู่สมรสทุกเพศฟ้องผู้อื่นทุกเพศได้ ถ้าพฤติการณ์เข้าเงื่อนไขของมาตรา 1523
- สามีฟ้องชายหรือหญิงที่มีความสัมพันธ์ทำนองชู้กับภรรยา
- ภรรยาฟ้องหญิงหรือชายที่มีความสัมพันธ์ทำนองชู้กับสามี
- คู่สมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนแล้ว ฟ้องผู้ที่ล่วงเกินคู่สมรสของตนได้เช่นเดียวกัน
- เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าด้วยเหตุตามมาตรา 1516 (1) เรียกค่าทดแทนจากคู่สมรสและผู้ที่เป็นเหตุแห่งการหย่าได้ด้วย
สำหรับกรณีที่คู่สมรสไปมีความสัมพันธ์กับคนเพศเดียวกัน อ่านต่อได้ที่ ถ้าคู่สมรสของคุณไปมีความสัมพันธ์กับบุคคลเพศเดียวกัน คุณฟ้องได้หรือไม่
ฟ้องชู้เพศเดียวกัน ต้องพิสูจน์อะไร
ต้องพิสูจน์เหมือนคดีชู้ทั่วไป คือ เราเป็นคู่สมรสตามกฎหมาย และอีกฝ่ายมีพฤติการณ์ตามมาตรา 1523 วรรคสองอย่างใดอย่างหนึ่ง
ทางแรกคือ ล่วงเกินคู่สมรสของเราไปในทำนองชู้ ทางที่สองคือ แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ทำนองชู้กับคู่สมรสของเรา เช่น ควงกันในที่สาธารณะ หรือโพสต์ให้คนรู้จักเห็นว่าเป็นคนรักกัน
ความสนิทสนมแบบเพื่อนเพศเดียวกันยังไม่พอ ภาพ ข้อความ และพยานต้องแสดงความสัมพันธ์ที่เกินเพื่อนให้ศาลเห็นได้ ดูวิธีเก็บหลักฐานที่ไม่ผิดกฎหมายได้ที่ ฟ้องชู้ต้องมีหลักฐานอะไรบ้าง และวิธีเก็บที่ไม่ผิดกฎหมาย
ฟ้องชู้อย่างเดียว หรือฟ้องหย่าไปพร้อมกัน ต้องเลือกอย่างไร
ขึ้นกับว่า ยังอยากรักษาการสมรสไว้หรือไม่ เพราะมาตรา 1523 แยกสองวรรคออกจากกันชัดเจน
- จดวันที่รู้ความจริงครั้งแรก เพื่อคำนวณอายุความหนึ่งปี
- ตัดสินใจว่าจะรักษาการสมรสไว้ หรือจะยุติการสมรส
- ถ้ารักษาไว้ ฟ้องเฉพาะชู้ตามวรรคสอง
- ถ้าจะยุติ ฟ้องหย่าด้วยเหตุตามมาตรา 1516 (1) และเรียกค่าทดแทนจากทั้งคู่สมรสและชู้ตามวรรคหนึ่งในคดีเดียว
- ถ้าเจรจากันได้ ทำสัญญาประนีประนอมยอมความเป็นหนังสือ หรือให้ศาลพิพากษาตามยอม
กฎหมายใหม่ไม่ได้ขยายอายุความ สิทธิฟ้องชู้ยังหมดไปเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ความจริง ไม่ว่าชู้จะเป็นเพศใด อย่ารอจนใกล้ครบปีแล้วค่อยเริ่มรวบรวมหลักฐาน
วิธีนับอายุความโดยละเอียดดูได้ที่ ฟ้องชู้อายุความกี่ปี นับจากวันไหน
คำถามที่พบบ่อย
คู่รักเพศเดียวกันที่อยู่ด้วยกันแต่ไม่ได้จดทะเบียน ฟ้องชู้ได้ไหม
ไม่ได้ สิทธิตามมาตรา 1523 เป็นของคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสแล้วเท่านั้น หลักนี้ใช้กับทุกคู่ไม่ว่าเพศใด การจดทะเบียนภายหลังก็ไม่ทำให้มีสิทธิย้อนไปถึงเหตุการณ์ก่อนจดทะเบียน
ความสัมพันธ์เกิดขึ้นก่อนกฎหมายใหม่ใช้บังคับ ฟ้องได้ไหม
สำหรับคู่สมรสชายหญิง สิทธิฟ้องชู้มีอยู่แล้วก่อนการแก้ไข ส่วนกรณีที่ต้องอาศัยถ้อยคำใหม่ ควรให้ทนายตรวจข้อเท็จจริงและช่วงเวลาที่เกิดเหตุเป็นรายกรณี และอย่าลืมว่าอายุความหนึ่งปียังนับตามเดิม
ฟ้องชู้ได้กี่บาท กฎหมายใหม่กำหนดอัตราไหม
ไม่ได้กำหนด มาตรา 1525 ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์ เช่น ความเปิดเผย ระยะเวลา และผลกระทบต่อครอบครัว ดูปัจจัยเพิ่มเติมได้ที่ ฟ้องชู้ได้กี่บาท ทำไมค่าทดแทนไม่มีราคาตายตัว
ชู้อ้างว่าไม่รู้ว่าเรามีคู่สมรส ใช้เป็นข้อต่อสู้ได้ไหม
ข้ออ้างนี้มักถูกยกขึ้นต่อสู้ และศาลจะพิจารณาจากพยานหลักฐานทั้งหมดว่าน่าเชื่อเพียงใด หลักฐานว่าชู้รู้จักเรา เคยเห็นครอบครัวเรา หรือคู่สมรสเปิดเผยสถานะไว้ จึงมีประโยชน์มาก
ควรเริ่มอย่างไร
ตรวจก่อนว่าทะเบียนสมรสของเรามีอยู่จริงและยังไม่สิ้นสุด จดวันที่รู้ความจริง แล้วรวบรวมหลักฐานที่ได้มาโดยชอบ สำรองไว้หลายที่
จากนั้นปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อเลือกระหว่างฟ้องชู้อย่างเดียวกับฟ้องหย่าพร้อมค่าทดแทน การตัดสินใจตั้งแต่ต้นช่วยให้ไม่เสียสิทธิเรื่องลูกและทรัพย์สินระหว่างทาง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ