เมื่ออีกฝ่ายผิดข้อตกลงในบันทึกการหย่า เช่น ไม่โอนบ้านหรือไม่จ่ายเงินตามที่ตกลง ข้อตกลงนั้นยังผูกพันเขาอยู่ แต่ไม่ใช่คำพิพากษา คุณต้องฟ้องศาลให้บังคับตามข้อตกลงก่อน โดยสิทธิตามสัญญาแบบนี้โดยทั่วไปมีอายุความ 10 ปี
บันทึกข้อตกลงการหย่ามีผลทางกฎหมายแค่ไหน
บันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนการหย่าเป็นสัญญาที่ผูกพันคู่หย่าทั้งสองฝ่าย แม้ยังไม่ได้ไปจดทะเบียนโอนที่ดินก็ยังผูกพันกันระหว่างคู่สัญญา
สิ่งที่บันทึกนี้ทำไม่ได้คือบังคับตัวเอง ความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (เรื่องเสร็จที่ 191/2556) อธิบายในเรื่องข้อตกลงหย่าว่า หากฝ่ายใดไม่ปฏิบัติตาม อีกฝ่ายต้องฟ้องศาลให้สั่งบังคับให้ปฏิบัติตามสัญญา
ประเด็นข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่าที่ยังไม่ได้ไปจดทะเบียนที่ดิน อ่านแนวคำวินิจฉัยได้ที่ บันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่า มีผลสมบูรณ์หรือไม่ หากไม่ได้ไปจดทะเบียนที่ที่ดิน
อีกฝ่ายไม่โอนบ้าน ไม่จ่ายเงิน ต้องทำอย่างไร
ให้เดินตามลำดับที่สร้างหลักฐานไปพร้อมกัน เพราะทุกขั้นอาจต้องนำไปแสดงต่อศาล
- ขอสำเนาทะเบียนการหย่าที่เจ้าหน้าที่รับรอง ซึ่งมีข้อความข้อตกลงครบ
- รวบรวมเอกสารของทรัพย์ที่ตกลง เช่น สำเนาโฉนด หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด หรือเล่มทะเบียนรถ
- ส่งหนังสือบอกกล่าวให้ปฏิบัติตามข้อตกลงภายในเวลาที่กำหนด และเก็บหลักฐานการส่ง
- ถ้ายังคุยกันได้ ยื่นขอไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องต่อศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี ซึ่งไม่เสียค่าธรรมเนียม และถ้าตกลงกันได้ ขอให้ศาลพิพากษาตามยอมได้
- ถ้าไม่ได้ผล ฟ้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ขอให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนหรือชำระเงินตามข้อตกลง และขอให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาหากไม่ไปโอน
- เมื่อได้คำพิพากษาแล้ว นำไปดำเนินการที่หน่วยงานทะเบียน หรือยื่นบังคับคดีกับเงินที่ค้าง
คดีที่เกี่ยวกับข้อตกลงการหย่ามักอยู่ในอำนาจศาลเยาวชนและครอบครัว แต่เขตอำนาจขึ้นกับคำขอในคดี ทนายจะตรวจให้ก่อนยื่น
ถ้าอีกฝ่ายกำลังจะขายทรัพย์ที่ตกลงยกให้ ทำอะไรได้
ขอให้ศาลคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา ได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 254 โดยยื่นพร้อมคำฟ้องหรือระหว่างคดี
- ห้ามจำเลยโอน ขาย ยักย้าย หรือจำหน่ายทรัพย์สินที่พิพาทเป็นการชั่วคราว
- สั่งให้นายทะเบียนหรือเจ้าพนักงานระงับการจดทะเบียนเกี่ยวกับทรัพย์นั้นไว้ก่อน
- ยึดหรืออายัดทรัพย์สินที่พิพาทหรือทรัพย์ของจำเลยไว้ก่อน
ศาลจะพิจารณาว่ามีเหตุเพียงพอหรือไม่ และอาจกำหนดเงื่อนไขหรือหลักประกัน ถ้าทรัพย์ถูกโอนให้บุคคลภายนอกไปแล้ว การเอาคืนจะยากขึ้นมาก และอาจเหลือเพียงการเรียกค่าเสียหาย ขึ้นกับว่าผู้รับโอนสุจริตหรือไม่
ถ้ารู้ว่าอีกฝ่ายประกาศขายหรือกำลังจำนองทรัพย์ที่ตกลงยกให้ อย่ารอเจรจาต่ออีกหลายเดือน ให้ปรึกษาเรื่องคำขอคุ้มครองชั่วคราวทันที เพราะเมื่อทรัพย์ไปถึงมือคนอื่นแล้ว ทางเลือกจะเหลือน้อยลงมาก
ฟ้องบังคับตามข้อตกลงหย่าได้ภายในกี่ปี
ขึ้นกับว่าเป็นหนี้ประเภทใด สิทธิเรียกร้องที่กฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความไว้เฉพาะ มีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 นับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิได้ตามมาตรา 193/12
| สิ่งที่ตกลงไว้ | อายุความโดยทั่วไป | เริ่มนับเมื่อใด |
|---|---|---|
| โอนบ้าน ที่ดิน รถ หรือจ่ายเงินก้อน | 10 ปี (มาตรา 193/30) | วันที่ถึงกำหนดต้องโอนหรือจ่ายตามข้อตกลง |
| ค่าอุปการะเลี้ยงดูที่จ่ายเป็นงวด | 5 ปีสำหรับเงินค้างจ่าย (มาตรา 193/33 (4)) | นับแยกแต่ละงวดที่ถึงกำหนด |
| ข้อตกลงที่ไม่ได้กำหนดวันไว้ | ต้องดูข้อเท็จจริง | ควรให้ทนายตรวจ เพราะการเริ่มนับอาจเป็นข้อโต้แย้ง |
ถ้ายังไม่ได้แบ่งสินสมรสเลยตอนหย่า เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีหลักต่างกัน อ่านได้ที่ ฟ้องแบ่งสินสมรสหลังหย่า มีอายุความไหม
กรณีที่พบบ่อยและสิ่งที่ควรทำ
| สถานการณ์ | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|
| ตกลงยกบ้านให้ แต่ไม่ไปโอน | ฟ้องให้ไปจดทะเบียนโอน หากไม่ไปให้ถือคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา |
| ตกลงยกบ้านให้ลูก แต่ไม่โอน | ข้อตกลงนี้เป็นสัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอกตาม ป.พ.พ. มาตรา 374 ฝ่ายลูกต้องแสดงเจตนาถือเอาประโยชน์ ควรให้ทนายวางตัวผู้ฟ้องให้ถูก |
| ตกลงรับผ่อนหนี้บ้านต่อ แต่หยุดผ่อน | ข้อตกลงหย่าผูกพันเฉพาะคู่หย่า ธนาคารยังเรียกจากผู้กู้ร่วมได้ ถ้าคุณต้องจ่ายแทน ให้เก็บหลักฐานแล้วเรียกคืนจากอีกฝ่าย |
| ตกลงจ่ายเงินก้อน แต่ผัดผ่อนเรื่อยมา | ส่งหนังสือทวงถาม แล้วฟ้องเรียกเงินพร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย |
ปัญหาสินเชื่อบ้านและรถที่ยังผ่อนอยู่ อ่านแนวทางเพิ่มเติมได้ที่ แบ่งสินสมรสที่ยังติดผ่อน บ้านและรถ ทำอย่างไรได้บ้าง
เขียนข้อตกลงหย่าอย่างไรให้บังคับง่าย
บทความ ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ บอกว่าควรเขียนเรื่องใดบ้าง ส่วนนี้เน้นอีกด้าน คือทำอย่างไรให้บังคับได้ทันทีเมื่ออีกฝ่ายผิดสัญญา
- ระบุทรัพย์ด้วยเลขที่ชัดเจน เช่น เลขโฉนด เลขห้องชุด ทะเบียนรถ
- กำหนดวันที่ต้องโอนหรือจ่ายเป็นวันที่แน่นอน ไม่ใช่ "โดยเร็ว"
- ระบุว่าใครออกค่าธรรมเนียมและภาษีในการโอน
- ถ้าทำได้ ให้นัดโอนทรัพย์ที่สำนักงานที่ดินให้เสร็จก่อนหรือในวันเดียวกับการจดทะเบียนหย่า
- สำหรับเงินที่จ่ายหลายงวด ให้ระบุยอด วันจ่าย และบัญชีรับเงิน
- ถ้าต้องการความแน่นอนสูง ให้ทำข้อตกลงผ่านการไกล่เกลี่ยที่ศาลจนได้คำพิพากษาตามยอม ซึ่งยื่นบังคับคดีได้ทันทีเมื่อผิดนัด
คำถามที่พบบ่อย
อีกฝ่ายไม่ทำตามข้อตกลง แจ้งความว่าโกงได้ไหม
โดยหลักการผิดสัญญาเป็นเรื่องทางแพ่ง ช่องทางคือฟ้องศาลให้บังคับตามข้อตกลง เว้นแต่มีการกระทำผิดอาญาอื่นแยกต่างหาก เช่น ปลอมเอกสาร ซึ่งต้องพิจารณาเป็นรายกรณี
อีกฝ่ายอ้างว่าเซ็นข้อตกลงเพราะถูกบังคับ
ผู้ที่อ้างต้องพิสูจน์ข้อเท็จจริงนั้นในศาล บันทึกที่ทำต่อหน้านายทะเบียนพร้อมพยานมักมีน้ำหนักมาก แต่ควรเก็บหลักฐานบรรยากาศการตกลง เช่น ข้อความที่คุยกันก่อนวันจดทะเบียน ไว้ด้วย
หลังหย่าตกลงกันใหม่เปลี่ยนข้อตกลงเดิมได้ไหม
ทำได้ด้วยความยินยอมของทั้งสองฝ่าย ควรทำเป็นหนังสือที่อ้างถึงข้อตกลงเดิมชัดเจน ยกเว้นเรื่องที่กระทบสิทธิของลูก เช่น ค่าอุปการะเลี้ยงดู ซึ่งสละไม่ได้และศาลแก้ไขได้ตามพฤติการณ์
ข้อตกลงหย่าที่ตกลงกันด้วยปากเปล่า บังคับได้ไหม
พิสูจน์ได้ยากมาก และทรัพย์บางชนิด เช่น ที่ดิน ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ ถ้ายังไม่ได้จดทะเบียนหย่า ควรนำข้อตกลงทั้งหมดไปบันทึกให้ครบ
ผ่านไปหลายปีแล้ว ยังฟ้องได้ไหม
ถ้ายังไม่เกินอายุความของหนี้แต่ละประเภทก็ยังฟ้องได้ แต่ยิ่งนานหลักฐานยิ่งหาย และทรัพย์อาจถูกโอนไปแล้ว จึงควรเริ่มทันทีที่รู้ว่าอีกฝ่ายจะไม่ทำตาม
ควรเริ่มอย่างไร
ขอสำเนาทะเบียนการหย่าที่รับรอง ตรวจสถานะทรัพย์ในปัจจุบัน เช่น ยังอยู่ในชื่ออีกฝ่ายหรือมีภาระจำนองเพิ่ม แล้วส่งหนังสือทวงถามที่ระบุวันกำหนดชัดเจน
ถ้าไม่มีความคืบหน้า หรือมีสัญญาณว่าจะขายทรัพย์ ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัวทันที เพื่อเลือกระหว่างไกล่เกลี่ยที่ศาล ฟ้องคดี และขอคุ้มครองชั่วคราวให้ทันเวลา
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ