ถ้าอยากรู้ว่าแฟนหย่าแล้วจริงหรือยัง วิธีที่ถูกกฎหมายและได้ผลที่สุดคือให้แฟนขอหลักฐานของตนเองจากสำนักทะเบียนมาให้ดู หรือไปสำนักทะเบียนด้วยกัน เพราะข้อมูลทะเบียนครอบครัวเปิดให้เฉพาะผู้มีส่วนได้เสีย คนที่เป็นแฟนโดยทั่วไปขอข้อมูลของอีกฝ่ายเองไม่ได้
ทำไมต้องเช็กว่าแฟนหย่าแล้วจริง
เพราะถ้าอีกฝ่ายยังมีคู่สมรสอยู่ การจดทะเบียนสมรสใหม่จะเป็นโมฆะ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ห้ามบุคคลสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ และมาตรา 1495 กำหนดว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา 1452 เป็นโมฆะ
ผลที่ตามมามีมากกว่าทะเบียนสมรส เช่น สถานะของทรัพย์สินที่หามาร่วมกัน สิทธิในมรดก และความเสี่ยงที่คู่สมรสตามกฎหมายของเขาจะเรียกค่าทดแทนจากเรา ถ้าเข้าเงื่อนไขของมาตรา 1523
ใครขอดูข้อมูลการสมรสหรือการหย่าได้บ้าง
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2541 ข้อ 46 ให้นายทะเบียนให้ผู้มีส่วนได้เสียดูทะเบียนครอบครัว และขอคัดสำเนาที่รับรองได้ ส่วนข้อ 5 นิยามผู้มีส่วนได้เสียไว้ดังนี้
- คู่กรณีที่มีนิติสัมพันธ์กันในทะเบียนครอบครัวนั้น เช่น คู่สมรสหรือคู่หย่า
- คู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้ปกครอง ผู้อนุบาล ผู้พิทักษ์ บุตรบุญธรรม หรือผู้รับบุตรบุญธรรมของบุคคลข้างต้น
- ผู้ที่นายทะเบียนเห็นว่ามีหรืออาจมีประโยชน์ส่วนได้เสียเกี่ยวกับทะเบียนนั้น ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม
แฟนที่ยังไม่ได้สมรสกัน จึงมักไม่อยู่ในสองกลุ่มแรก และขึ้นอยู่กับดุลพินิจของนายทะเบียนในกลุ่มที่สาม ทางที่ราบรื่นที่สุดจึงเป็นการให้เจ้าของข้อมูลเป็นผู้ขอเอง
| วิธี | ใครเป็นผู้ขอ | ข้อดีและข้อจำกัด |
|---|---|---|
| แฟนขอดูหรือคัดสำเนาทะเบียนครอบครัวของตนเอง | แฟนในฐานะคู่กรณี | ตรงที่สุด และไม่ล่วงละเมิดข้อมูลของใคร |
| แฟนขอหนังสือรับรองสถานภาพการสมรสของตนเอง | แฟน | ใช้ยืนยันสถานะได้ชัด ควรถามสำนักทะเบียนว่าออกเอกสารแบบใดได้ |
| ไปสำนักทะเบียนด้วยกัน | แฟน โดยมีเราไปด้วย | เห็นผลตรวจจากฐานข้อมูลพร้อมกัน ลดข้อสงสัย |
| ดูใบสำคัญการหย่า (คร.7) ตัวจริง | แฟนนำมาแสดง | ยืนยันว่าเคยหย่าแล้ว แต่ไม่บอกว่าหลังจากนั้นสมรสกับใครอีกหรือไม่ |
ตรวจสอบสถานภาพการสมรส ต้องทำอย่างไร
ให้เจ้าของข้อมูลยื่นคำร้องที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักทะเบียนเขต ระเบียบฯ ข้อ 47 กำหนดว่าถ้าสำนักทะเบียนนั้นไม่ได้รับจดทะเบียนไว้ หรือไม่ทราบว่าจดไว้ที่ใด ให้นายทะเบียนสอบถามไปยังสำนักทะเบียนกลาง ขั้นตอนโดยทั่วไปมีดังนี้
- แฟนเตรียมบัตรประจำตัวประชาชน และถ้ามี ใบสำคัญการสมรสและใบสำคัญการหย่าเดิม
- ยื่นคำร้องขอตรวจสอบหรือคัดสำเนารายการทะเบียนครอบครัวของตนเอง ที่สำนักทะเบียนแห่งใดก็ได้ที่ให้บริการ
- นายทะเบียนตรวจจากฐานข้อมูล หรือสอบถามสำนักทะเบียนกลาง
- รับสำเนาหรือรายการที่นายทะเบียนรับรองว่าเป็นรายการจากฐานข้อมูลทะเบียนครอบครัว
- ถ้าต้องใช้หนังสือรับรองสถานภาพการสมรสเป็นการเฉพาะ เช่น เพื่อสมรสในต่างประเทศ ให้ถามรูปแบบเอกสารและค่าธรรมเนียมกับสำนักทะเบียนก่อน
อีกด่านหนึ่งคือวันจดทะเบียนสมรส ระเบียบฯ ข้อ 13 ให้นายทะเบียนตรวจสอบว่าผู้ร้องทั้งสองฝ่ายมีคุณสมบัติครบตามกฎหมายก่อนรับจด แต่ไม่ควรรอให้ปัญหาไปโผล่ในวันนั้น โดยเฉพาะเมื่อจัดงานแต่งไว้แล้ว
ขอข้อมูลการสมรสของแฟนเองโดยไม่บอกเขา ผิดไหม
มีความเสี่ยง สถานภาพการสมรสเป็นข้อมูลส่วนบุคคล หน่วยงานรัฐจึงเปิดเผยให้ได้เฉพาะเมื่อมีฐานทางกฎหมาย เช่น เป็นผู้มีส่วนได้เสียตามระเบียบ ไม่ใช่ใครถามก็ได้
การใช้คนกลาง หรือให้ผู้อื่นอ้างตัวเพื่อดึงข้อมูลออกมา อาจกลายเป็นปัญหาทางกฎหมายกับตัวเราเอง และทำให้ความสัมพันธ์เสียมากกว่าการถามตรง ๆ
คนที่หย่าแล้วจริง มักไม่มีปัญหาที่จะพาไปสำนักทะเบียนด้วยกัน ถ้าแฟนเลี่ยงทุกครั้งที่ขอให้ดูหลักฐาน ทั้งที่ทำได้ภายในวันเดียว ให้ถือเป็นสัญญาณสำคัญ และชะลอการจดทะเบียนสมรสหรือการลงทุนร่วมกันไว้ก่อน
สัญญาณเตือน ก่อนแต่งงานกับคนที่บอกว่าหย่าแล้ว
สัญญาณเหล่านี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าใครโกหก แต่เป็นเหตุผลที่ควรขอดูหลักฐานก่อนตัดสินใจเรื่องใหญ่
- บอกว่า "หย่าแล้ว แค่ยังไม่ได้ไปจดทะเบียน" หรือ "เซ็นหนังสือหย่ากันแล้ว" ซึ่งการหย่าโดยความยินยอมยังไม่สมบูรณ์จนกว่าจะจดทะเบียน
- บอกว่า "ศาลตัดสินแล้ว" แต่ไม่มีคำพิพากษา หรือคดียังอยู่ในชั้นอุทธรณ์
- เคยจดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ และหย่าที่ต่างประเทศ แต่ไม่ได้บันทึกผลในไทย
- หลีกเลี่ยงการพาไปพบครอบครัว หรือไม่ให้เห็นบัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน
- เร่งให้โอนเงิน ซื้อทรัพย์สินร่วม หรือกู้ร่วม ก่อนจดทะเบียนสมรส
ข้อสังเกตเรื่องการสมรสต่างประเทศสำคัญมาก เพราะระเบียบฯ ข้อ 36 ให้ผู้มีส่วนได้เสียขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวที่ทำในต่างประเทศได้ ไม่ได้บังคับทุกกรณี การสมรสต่างประเทศบางรายจึงอาจไม่ปรากฏในฐานข้อมูลไทย อ่านเพิ่มได้ที่ จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ หย่าในไทยได้ไหม ต้องทำอะไรก่อน
คำถามที่พบบ่อย
แฟนเป็นชาวต่างชาติ จะตรวจว่าหย่าแล้วอย่างไร
ฐานข้อมูลทะเบียนครอบครัวไทยมักไม่มีข้อมูลการสมรสในประเทศของเขา ตอนจดทะเบียนสมรสที่ไทย สำนักทะเบียนจะขอหนังสือรับรองสถานภาพการสมรสจากประเทศของชาวต่างชาติ ที่ผ่านการรับรองและแปลแล้ว ถ้าเขาเคยหย่าในต่างประเทศ ควรขอดูคำพิพากษาหรือหลักฐานการหย่าฉบับจริงประกอบด้วย
แฟนบอกว่าหย่าแล้ว แต่ใบหย่าหาย ทำอย่างไร
ใบหย่าหายไม่ใช่ปัญหา เพราะผู้มีส่วนได้เสียคัดสำเนาทะเบียนการหย่าที่นายทะเบียนรับรองได้ แฟนจึงไปขอสำเนาจากสำนักทะเบียนได้เอง ถ้าเขายังไม่ยอมไปขอ ก็กลับมาที่คำถามเดิมว่าทำไม
ถ้าแต่งงานไปแล้ว เพิ่งรู้ว่าเขายังไม่หย่า ทำอย่างไร
การสมรสครั้งหลังเป็นโมฆะตามมาตรา 1495 แต่การจะยืนยันสิทธิเรื่องทรัพย์สิน ลูก และความเสียหาย ต้องดูข้อเท็จจริงละเอียด เช่น เรารู้หรือไม่ว่าเขายังมีคู่สมรส ควรเก็บหลักฐานการสมรสและการอยู่ร่วมกันไว้ และปรึกษาทนายความโดยเร็ว
หย่าแล้ว ต้องรอกี่วันถึงจดทะเบียนสมรสใหม่ได้
กฎหมายปัจจุบันมีเงื่อนไขเรื่องระยะเวลาก่อนสมรสใหม่ในบางกรณี และมีข้อยกเว้นหลายข้อ ถ้าแฟนเพิ่งหย่ามาไม่นาน ควรตรวจเงื่อนไขนี้ก่อนนัดวันจดทะเบียน ดูรายละเอียดที่ หย่าแล้วกี่วันจดทะเบียนสมรสใหม่ได้ กฎ 310 วันและข้อยกเว้น
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากคุยตรง ๆ และขอให้ไปสำนักทะเบียนด้วยกันก่อนกำหนดวันแต่งงาน หรือก่อนลงทุนซื้อบ้านซื้อรถร่วมกัน การขอดูหลักฐานไม่ใช่การไม่ไว้ใจ แต่เป็นการป้องกันทั้งสองฝ่าย
ถ้าแฟนเคยสมรสหรือหย่าที่ต่างประเทศ มีคดีหย่าค้างอยู่ หรือคุณพบภายหลังว่าการสมรสอาจเป็นโมฆะ ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อประเมินสถานะที่แท้จริงและคุ้มครองทรัพย์สินที่หามาร่วมกัน ถ้าการหย่าของเขาเกิดในต่างประเทศ ดูวิธีบันทึกผลในไทยที่ หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ