คดีฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรเร็วหรือช้าขึ้นกับการส่งหมายและการตกลงกันเป็นหลัก ถ้าอีกฝ่ายรับหมายและตกลงกันได้ในชั้นไกล่เกลี่ย คดีมักจบได้ตั้งแต่นัดแรก ๆ ถ้าต่อสู้คดีต้องรอสืบพยาน ระหว่างรอขอให้ศาลกำหนดค่าเลี้ยงดูชั่วคราวได้
ไทม์ไลน์คดีค่าเลี้ยงดูบุตร มีขั้นตอนอะไรบ้าง
คดีค่าเลี้ยงดูบุตรเป็นคดีครอบครัว ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัว และเดินตามลำดับขั้นที่ค่อนข้างแน่นอน ดังนี้
- ยื่นคำฟ้อง จะยื่นเป็นหนังสือหรือมาแถลงด้วยวาจาต่อศาลก็ได้ ตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 157
- ศาลส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับหรือโดยเจ้าพนักงานศาล (มาตรา 156)
- จำเลยยื่นคำให้การ โดยทั่วไปภายใน 15 วันนับแต่ได้รับหมายเรียก
- นัดไกล่เกลี่ยโดยผู้ประนีประนอมคดีครอบครัว ก่อนเริ่มพิจารณาคดี (มาตรา 148)
- ถ้าตกลงได้ ทำสัญญาประนีประนอมยอมความและศาลพิพากษาตามนั้น ถ้าตกลงไม่ได้ ศาลนัดสืบพยาน
- ศาลพิพากษา และถ้าจำเลยไม่จ่าย จึงเข้าสู่ขั้นบังคับคดี
ช่วงที่กินเวลามากที่สุดมักไม่ใช่การพิจารณา แต่เป็นการส่งหมายให้ถึงตัวจำเลย และคิวนัดของแต่ละศาล ซึ่งต่างกันไปตามพื้นที่ ควรสอบถามศาลที่ยื่นเรื่องวันนัดโดยประมาณ
อะไรทำให้คดีเร็วขึ้นหรือช้าลง
| สถานการณ์ | สิ่งที่มักเกิดขึ้น | ผลต่อระยะเวลา |
|---|---|---|
| จำเลยรับหมายและตกลงกันได้ | ทำสัญญาประนีประนอมในชั้นไกล่เกลี่ย | เร็วที่สุด อาจจบในนัดแรกหรือนัดถัดไป |
| จำเลยไม่ยื่นคำให้การ | โจทก์ขอให้ศาลพิพากษาโดยขาดนัด แล้วนำพยานเข้าสืบตามที่ศาลเห็นควร | ปานกลาง ขึ้นกับนัดสืบพยานฝ่ายเดียว |
| จำเลยต่อสู้เรื่องจำนวนเงิน | สืบพยานรายได้และค่าใช้จ่ายของเด็ก | นานขึ้นตามจำนวนพยาน |
| พ่อยังไม่ได้รับรองบุตร | ต้องขอให้ศาลพิพากษาว่าเป็นบุตรด้วย อาจตรวจพิสูจน์ทางพันธุกรรม | นานขึ้น เพราะมีประเด็นเพิ่ม |
| จำเลยอยู่ต่างประเทศ | ส่งหมายไปต่างประเทศ | นานที่สุด ขึ้นกับประเทศปลายทาง |
นัดแรกคือวันไกล่เกลี่ย ตกลงกันได้เร็วแค่ไหน
ในคดีครอบครัวที่มีข้อพิพาท มาตรา 148 ให้ศาลตั้งผู้ประนีประนอมคดีครอบครัวไกล่เกลี่ยก่อนเริ่มพิจารณา ถ้าตกลงกันได้ จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความในวันนั้นเลย หรือนัดมาทำในวันหลังก็ได้
ศาลจะตรวจว่าข้อตกลงไม่ขัดกฎหมายและคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็ก ถ้าตกลงจำนวนเงินต่ำเกินกว่าที่เด็กจำเป็นอย่างชัดเจน ศาลอาจไม่พิพากษาตามนั้น
คู่ความควรมาศาลในวันนัดไกล่เกลี่ยด้วยตนเอง แม้จะมีทนายความ ศาลบางแห่งเปิดให้ขอไกล่เกลี่ยทางออนไลน์ โดยยื่นคำขอผ่านระบบ CIOS ล่วงหน้าตามที่ศาลกำหนด
ถ้าจำเลยไม่มาศาล คดีช้าลงไหม
ไม่จำเป็นต้องช้า ถ้าส่งหมายถึงจำเลยโดยชอบแล้วจำเลยไม่ยื่นคำให้การ โจทก์ต้องยื่นคำขอให้ศาลพิพากษาโดยขาดนัดภายใน 15 วันนับแต่พ้นกำหนดยื่นคำให้การ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 ถ้าไม่ยื่น ศาลจะจำหน่ายคดี
จำเลยขาดนัดไม่ได้แปลว่าชนะทันที ศาลยังต้องฟังพยานของโจทก์ประกอบ โดยเฉพาะเรื่องจำนวนเงิน จึงควรเตรียมหลักฐานค่าใช้จ่ายของเด็กและรายได้ของจำเลยไว้ให้พร้อม
ส่วนที่ทำให้ช้าจริงคือกรณีหาตัวจำเลยไม่พบหรือที่อยู่ไม่ถูกต้อง ศาลอาจต้องส่งหมายด้วยวิธีอื่น ซึ่งเพิ่มขั้นตอนและเวลา
ขอค่าเลี้ยงดูระหว่างรอคำพิพากษาได้ไหม
ได้ มาตรา 159 ให้ศาลในคดีครอบครัวมีอำนาจกำหนดวิธีการหรือมาตรการคุ้มครองชั่วคราว รวมถึงเรื่องการอุปการะเลี้ยงดูบุตร ตามความจำเป็นและสมควรแก่พฤติการณ์ จึงยื่นคำร้องขอพร้อมคำฟ้องหรือระหว่างคดีได้
ในกรณีจำเป็นเพื่อสงเคราะห์ผู้เยาว์อายุต่ำกว่า 18 ปี ศาลยังมีอำนาจสั่งให้กองทุนคุ้มครองเด็กจ่ายเงินสงเคราะห์ระหว่างการไกล่เกลี่ยหรือพิจารณาคดีได้ด้วย
ถ้าผู้ถูกสั่งไม่ปฏิบัติตามคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว มาตรา 161 ให้ศาลเรียกตัวมาไต่สวนและตักเตือน และถ้ายังจงใจไม่ปฏิบัติโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลกักขังได้ครั้งละไม่เกิน 15 วัน
สิ่งที่ช่วยให้คดีเร็วที่สุดคือที่อยู่ของจำเลยที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน ก่อนยื่นฟ้องให้รวบรวมที่อยู่บ้าน ที่ทำงาน และช่องทางติดต่อทั้งหมดที่รู้ หมายที่ส่งไม่ถึงคือเหตุของความล่าช้าที่พบบ่อยที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรต้องจ้างทนายไหม
ไม่บังคับ ยื่นเองได้ทั้งเป็นหนังสือและแถลงด้วยวาจาต่อศาล และถ้าไม่มีทนายความ มาตรา 158 ให้ขอให้ศาลแต่งตั้งทนายความให้ได้ แต่ถ้ามีประเด็นรับรองบุตรหรือจำเลยต่อสู้ ทนายความช่วยเรื่องพยานหลักฐานได้มาก
ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรเสียค่าขึ้นศาลไหม
ไม่เสีย มาตรา 155 ยกเว้นค่าขึ้นศาลและค่าฤชาธรรมเนียมในการยื่นคำฟ้องและดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีครอบครัวเพื่อเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดู แต่ถ้ามีคำขออื่นรวมมาด้วย เช่น แบ่งสินสมรส คำขอส่วนนั้นอาจต้องเสีย
ตกลงกันในศาลแล้ว อีกฝ่ายไม่จ่าย ต้องฟ้องใหม่ไหม
ไม่ต้อง ศาลพิพากษาตามสัญญาประนีประนอมแล้ว จึงขอบังคับคดีได้เลย และใช้มาตรการเฉพาะของคดีค่าเลี้ยงดูได้ เช่น อายัดรายได้ประจำ ดูรายละเอียดที่ ฟ้องค่าเลี้ยงดูย้อนหลังและการบังคับคดี
พ่ออยู่ต่างประเทศ คดีจะนานกว่าปกติไหม
มักนานกว่า เพราะต้องส่งหมายไปต่างประเทศ ซึ่งต้องแปลเอกสารและใช้ช่องทางระหว่างประเทศ ควรแจ้งที่อยู่ในต่างประเทศให้ละเอียดที่สุด และดูว่าเขามีรายได้หรือทรัพย์สินในไทยหรือไม่
ค่าเลี้ยงดูจะเริ่มนับจากวันไหน
ขึ้นกับคำขอและคำพิพากษา คำฟ้องขอค่าเลี้ยงดูในอนาคตและขอย้อนหลังได้ ส่วนจำนวนเงินศาลคิดจากความสามารถของผู้จ่ายและความจำเป็นของเด็ก อ่านหลักคิดได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตรต่อเดือนเท่าไร
ควรเริ่มอย่างไร
เตรียมเอกสาร 3 กลุ่มให้ครบก่อนยื่น คือ หลักฐานความเป็นพ่อแม่ หลักฐานค่าใช้จ่ายของเด็ก และข้อมูลที่อยู่กับรายได้ของอีกฝ่าย แล้วคิดตัวเลขที่ต้องการให้ชัด เพื่อใช้ต่อรองในวันไกล่เกลี่ย
ถ้าต้องการเงินระหว่างคดี ให้ยื่นคำขอคุ้มครองชั่วคราวไปพร้อมคำฟ้อง และถ้าไม่แน่ใจว่าคดีของคุณมีประเด็นที่ทำให้ยืดเยื้อหรือไม่ เช่น การรับรองบุตรหรือจำเลยอยู่ต่างประเทศ ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัวก่อนยื่น เปรียบเทียบระยะเวลาคดีครอบครัวอื่นได้ที่ ฟ้องหย่าใช้เวลานานไหม
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ