ค่าใช้จ่ายอุทธรณ์คดีอาญา มีค่าธรรมเนียมศาลไหม และค่าทนายคิดจากอะไร

หลังศาลชั้นต้นพิพากษา ครอบครัวมักต้องตัดสินใจเรื่องอุทธรณ์ภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งเดือน พร้อมกับคำถามที่พูดออกมาได้ยากว่า “ต้องใช้เงินเท่าไร” บทความนี้ไม่ได้บอกราคา เพราะแต่ละคดีต่างกันมาก แต่จะแยกค่าใช้จ่ายอุทธรณ์คดีอาญาให้เห็นว่าเงินแต่ละก้อนไปอยู่ที่ไหน ก้อนไหนไม่ต้องจ่าย ก้อนไหนมักถูกลืม และค่าทนายขึ้นกับอะไร เพื่อให้คุณถามคำถามที่ถูกต้องก่อนตัดสินใจ

ค่าใช้จ่ายอุทธรณ์คดีอาญามีอะไรบ้าง

ค่าใช้จ่ายอุทธรณ์คดีอาญา คือ เงินทั้งหมดที่จำเลยและครอบครัวต้องใช้ตั้งแต่ตัดสินใจอุทธรณ์จนศาลอุทธรณ์อ่านคำพิพากษา ซึ่งแบ่งได้เป็นสี่กลุ่ม กลุ่มแรกคือเงินที่จ่ายให้ศาล ซึ่งในส่วนอาญาแทบไม่มี กลุ่มที่สองคือค่าทนายความ กลุ่มที่สามคือหลักประกันสำหรับขอปล่อยชั่วคราว ซึ่งเป็นเงินหรือทรัพย์ที่วางไว้กับศาล ไม่ใช่ค่าบริการ และกลุ่มที่สี่คือค่าใช้จ่ายแฝง เช่น ค่าคัดถ่ายเอกสาร ค่าเอกสารประกอบ และค่าเดินทาง

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคดีของคุณควรอุทธรณ์หรือไม่ หรือขั้นตอนทั้งหมดมีอะไรบ้าง เริ่มจาก คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญา ก่อน แล้วค่อยกลับมาวางงบประมาณ

อุทธรณ์คดีอาญามีค่าธรรมเนียมศาลไหม

การอุทธรณ์ในส่วนอาญาไม่มีค่าธรรมเนียมศาล ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 252 บัญญัติว่าในคดีอาญาทั้งหลาย ห้ามศาลยุติธรรมเรียกค่าธรรมเนียมนอกจากที่บัญญัติไว้ในหมวดค่าธรรมเนียม และหมวดนี้กำหนดค่าธรรมเนียมไว้เฉพาะส่วนแพ่งที่ติดมากับคดีอาญา เช่น คำขอให้คืนทรัพย์หรือใช้ค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 253 และ 254 ไม่มีรายการค่าธรรมเนียมสำหรับการอุทธรณ์ในส่วนอาญา

ข้อยกเว้นที่ต้องรู้คือส่วนแพ่ง ถ้าผู้เสียหายยื่นคำขอให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนมาพร้อมคดีอาญา ส่วนนั้นเรียกค่าธรรมเนียมตามหลักคดีแพ่ง และขอยกเว้นได้ตามกฎหมาย ถ้าคุณจะอุทธรณ์ในส่วนค่าสินไหมด้วย ให้ทนายตรวจว่ามีค่าธรรมเนียมหรือไม่และขอยกเว้นได้หรือเปล่า อีกเรื่องที่ควรแยกให้ออกคือ ค่าทนายความและค่าถ่ายเอกสารเป็นคนละเรื่องกับค่าธรรมเนียมศาล การที่ศาลไม่เก็บค่าธรรมเนียมไม่ได้แปลว่าการอุทธรณ์ไม่มีต้นทุน

ค่าใช้จ่ายแฝงที่มักไม่ได้คิดไว้

รายการ	เกิดขึ้นเมื่อใด	ข้อสังเกต
คัดถ่ายคำพิพากษาและเอกสารในสำนวน	ทันทีหลังฟังคำพิพากษา	ทนายต้องใช้อ่านเพื่อเขียนอุทธรณ์ สำนวนยิ่งหนาก็ยิ่งมาก
เอกสารประกอบอุทธรณ์	ระหว่างเตรียมอุทธรณ์	เช่น ใบรับรองแพทย์ หนังสือรับรองต่าง ๆ บางรายการมีค่าออกเอกสาร
หลักประกันขอปล่อยชั่วคราว	วันฟังคำพิพากษาหรือหลังจากนั้น	เป็นเงินหรือทรัพย์ที่วางไว้กับศาล จำนวนขึ้นกับคดีและดุลพินิจของศาล
ค่าเดินทาง	ตลอดคดี	ไปศาลตามนัด ไปแสดงตนตอนยื่นอุทธรณ์ หรือไปเยี่ยมที่เรือนจำ
เงินชดใช้ผู้เสียหาย	ถ้าจะใช้เป็นเหตุขอลดโทษ	ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายของกระบวนการ แต่มักเป็นก้อนใหญ่ที่สุดที่ต้องเตรียม
รายได้ที่หายไป	ถ้าจำเลยถูกควบคุมตัว	มักไม่ถูกนับ แต่กระทบครอบครัวมากที่สุด

เรื่องค่าเดินทาง มีข้อกฎหมายที่ควรรู้ คือ ป.วิ.อ. มาตรา 198 กำหนดว่าถ้าคำพิพากษาให้จำเลยรับโทษจำคุกและจำเลยไม่ได้ถูกคุมขัง จำเลยต้องไปแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลตอนยื่นอุทธรณ์ จึงควรวางแผนการเดินทางของจำเลยไว้ด้วย ส่วนเรื่องหลักประกันและขั้นตอนขอประกันตัว อ่านต่อได้ที่ ประกันตัวระหว่างอุทธรณ์คดีอาญา

ค่าทนายอุทธรณ์คิดจากอะไร

ค่าทนายไม่มีอัตรากลางที่ใช้ได้กับทุกคดี และบทความนี้ตั้งใจไม่ระบุตัวเลข เพราะตัวเลขลอย ๆ มักทำให้เข้าใจผิดมากกว่าช่วย ปัจจัยที่ทำให้ค่าทนายต่างกันมีดังนี้

1. ความซับซ้อนของคดี คดีที่มีพยานหลายปาก มีหลายข้อหา หรือมีประเด็นข้อกฎหมายที่ต้องค้นคว้า ใช้เวลาเตรียมมากกว่า
2. ขนาดของสำนวน ทนายต้องอ่านคำเบิกความและเอกสารทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง สำนวนยิ่งยาวยิ่งใช้เวลา
3. ทางที่เลือก อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องต้องไล่พยานหลักฐานอย่างละเอียด ส่วนอุทธรณ์ขอลดโทษเน้นรวบรวมเหตุปรานีและเอกสาร งานจึงต่างกัน ดู อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องกับขอลดโทษต่างกันอย่างไร
4. เป็นทนายเดิมหรือทนายใหม่ ทนายที่ว่าความในศาลชั้นต้นรู้สำนวนอยู่แล้ว ส่วนทนายใหม่ต้องเริ่มอ่านตั้งแต่ต้น
5. เวลาที่เหลือก่อนครบหนึ่งเดือน ถ้ามาปรึกษาช่วงใกล้ครบกำหนด งานต้องเร่งหรืออาจต้องยื่นขอขยายเวลา ซึ่งต้องยื่นก่อนครบกำหนด (เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย) และต้องมีพฤติการณ์พิเศษ
6. งานที่รวมอยู่ในขอบเขต เช่น การขอประกันตัว การเจรจาชดใช้กับผู้เสียหาย การทำคำแก้อุทธรณ์ถ้าโจทก์อุทธรณ์ด้วย หรือการฎีกาต่อ
7. ที่ตั้งของศาล ถ้าศาลอยู่ไกลจากสำนักงาน ค่าเดินทางและเวลาที่ใช้จะถูกนำมาคิดด้วย

รูปแบบการคิดค่าทนายก็ต่างกันได้ บางสำนักงานคิดเป็นเหมาจ่ายรายขั้น บางแห่งแยกงานแต่ละชิ้น สิ่งสำคัญไม่ใช่รูปแบบ แต่คือคุณรู้ชัดว่าเงินที่จ่ายครอบคลุมงานอะไรบ้าง

คำถามที่ควรถามทนายก่อนจ้าง

• ค่าทนายที่เสนอครอบคลุมงานใดบ้าง เริ่มและสิ้นสุดที่ขั้นตอนไหน
• รวมการขอประกันตัวและการติดตามคำสั่งศาลหรือไม่
• ถ้าโจทก์อุทธรณ์ด้วย การทำคำแก้อุทธรณ์ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับสำเนาตาม ป.วิ.อ. มาตรา 200 รวมอยู่หรือต้องจ่ายเพิ่ม
• ถ้าศาลอุทธรณ์ตัดสินแล้วจะฎีกาต่อ คิดแยกหรือไม่
• ค่าคัดถ่ายเอกสาร ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายอื่น ใครเป็นผู้ออก และจะแจ้งก่อนจ่ายหรือไม่
• ชำระเป็นงวดได้หรือไม่ และจะได้รับสัญญาจ้างกับใบเสร็จเป็นหนังสือหรือไม่
• ใครเป็นผู้รับผิดชอบเขียนอุทธรณ์ และติดต่อสอบถามความคืบหน้าได้ทางไหน
• ทนายประเมินจุดแข็งและจุดอ่อนของคดีอย่างไร ตอบตรง ๆ หรือรับประกันผล

ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด การลดโทษหรือรอการลงโทษเป็นดุลพินิจของศาลเสมอ ทนายที่รับประกันผลจึงกำลังสัญญาในสิ่งที่ไม่มีใครควบคุมได้ และถ้ามีใครอ้างว่าจ่ายเงินเพิ่มแล้ว “ดูแลคดีให้ได้” เป็นสัญญาณอันตราย ไม่ควรเกี่ยวข้องด้วยโดยเด็ดขาด

ตัวอย่างสมมติ: วางงบให้เห็นทั้งภาพ

ครอบครัวของนาย จ. (ตัวอย่างสมมติ) ได้ใบเสนอค่าทนายมาแล้วจึงคิดว่างบพร้อม แต่เมื่อนั่งไล่ร่วมกับทนาย กลับพบว่ายังมีก้อนอื่นที่ไม่ได้นับ ได้แก่ หลักประกันสำหรับขอประกันตัวหลังฟังคำพิพากษา ค่าคัดถ่ายสำนวนที่ค่อนข้างหนา และเงินที่ตั้งใจจะชดใช้ผู้เสียหายเพื่อใช้เป็นเหตุขอลดโทษ ครอบครัวจึงจัดลำดับใหม่ โดยเตรียมหลักประกันกับเงินชดใช้ก่อน เพราะสองเรื่องนี้กระทบทั้งตัวจำเลยและน้ำหนักของอุทธรณ์ แล้วตกลงกับทนายให้แบ่งชำระค่าทนายเป็นงวดตามขั้นตอนงาน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องค่าใช้จ่าย

• เลือกจากราคาต่ำที่สุดโดยไม่ถามว่าครอบคลุมงานอะไร แล้วต้องจ่ายเพิ่มทีละก้อนภายหลัง
• ตกลงกันปากเปล่า ไม่มีสัญญาจ้างหรือใบเสร็จ
• มัวต่อรองราคานานจนเหลือเวลาเตรียมอุทธรณ์น้อย ทั้งที่การขอขยายเวลาต้องมีพฤติการณ์พิเศษ
• ไม่ได้เตรียมเงินหลักประกันไว้ก่อนวันฟังคำพิพากษา ทำให้จำเลยต้องอยู่ในเรือนจำระหว่างรอ
• เชื่อคนที่อ้างว่าจ่ายเพิ่มแล้วจะได้ผลแน่นอน

นอกจากเงินแล้ว เวลาก็เป็นต้นทุนเช่นกัน ระยะเวลาที่ต้องรอจนถึงวันฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์มีผลต่อการวางแผนการเงินของครอบครัว อ่านขั้นตอนหลังยื่นได้ที่ อุทธรณ์คดีอาญาใช้เวลานานแค่ไหน และถ้าจะเตรียมเอกสารเองบางส่วนเพื่อลดภาระ ดูรายการที่ เอกสารประกอบอุทธรณ์ขอลดโทษ

การรู้ว่าเงินแต่ละก้อนไปที่ไหน ช่วยให้คุณตัดสินใจได้เร็วขึ้นโดยไม่เสียเวลาหนึ่งเดือนที่มีค่า ถ้าต้องการให้ประเมินขอบเขตงานอุทธรณ์ของคดีคุณก่อนตัดสินใจ ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

อุทธรณ์คดีอาญาต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลไหม

ไม่ต้องในส่วนอาญา เพราะ ป.วิ.อ. มาตรา 252 ห้ามศาลเรียกค่าธรรมเนียมนอกจากที่หมวดค่าธรรมเนียมกำหนด และหมวดนี้กำหนดไว้เฉพาะส่วนแพ่ง ถ้ามีการอุทธรณ์ในส่วนค่าสินไหมทดแทนด้วย ให้ทนายตรวจว่ามีค่าธรรมเนียมส่วนแพ่งหรือไม่

ค่าทนายอุทธรณ์คดีอาญาประมาณเท่าไร

ไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ได้ทุกคดี ค่าทนายขึ้นกับความซับซ้อน ขนาดสำนวน ทางที่เลือกอุทธรณ์ และงานที่รวมอยู่ในขอบเขต ควรขอใบเสนอที่ระบุขอบเขตงานเป็นหนังสือ แล้วเปรียบเทียบจากงานที่ได้รับ ไม่ใช่จากตัวเลขอย่างเดียว

เปลี่ยนทนายตอนอุทธรณ์ ค่าใช้จ่ายจะสูงขึ้นไหม

อาจสูงขึ้น เพราะทนายใหม่ต้องอ่านสำนวนตั้งแต่ต้น และต้องคัดถ่ายเอกสารเพิ่ม แต่ถ้าคุณต้องการมุมมองใหม่ต่อคดี ก็เป็นสิ่งที่ชั่งได้ ควรตัดสินใจให้เร็ว เพราะกำหนดยื่นอุทธรณ์มีเพียงหนึ่งเดือน

ถ้าโจทก์อุทธรณ์ด้วย ต้องจ่ายเพิ่มไหม

ขึ้นกับข้อตกลงกับทนาย เมื่อโจทก์อุทธรณ์ ศาลจะส่งสำเนาให้จำเลยแก้ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 200 งานทำคำแก้อุทธรณ์นี้บางสัญญารวมไว้ บางสัญญาคิดแยก ควรถามให้ชัดตั้งแต่ก่อนจ้าง

หลักประกันตัวนับเป็นค่าใช้จ่ายของคดีหรือไม่

ไม่ใช่ค่าบริการ แต่เป็นเงินหรือทรัพย์ที่วางไว้กับศาลเป็นหลักว่าจำเลยจะมาศาลตามนัด จำนวนขึ้นกับคดีและดุลพินิจของศาล ครอบครัวจึงควรกันเงินก้อนนี้แยกจากค่าทนายและเตรียมไว้ก่อนวันฟังคำพิพากษา