ฟ้องหย่าคู่สมรสพร้อมเรียกค่าทดแทนจากชู้ ในคดีเดียวกันได้ เมื่อเหตุหย่าคือคู่สมรสมีชู้หรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรสตามมาตรา 1516 (1) โดยอาศัยมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง และยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัว ส่วนการแยกฟ้องชู้โดยไม่หย่าใช้มาตรา 1523 วรรคสอง
ทั้งสองทางถูกกฎหมาย คำถามจริงคือทางไหนเหมาะกับเป้าหมาย หลักฐาน และสถานการณ์ของครอบครัวคุณมากกว่า
ฟ้องหย่าพร้อมฟ้องชู้ในคดีเดียว ใช้กฎหมายข้อไหน
ใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ซึ่งให้คู่สมรสที่เสียหาย มีสิทธิได้ค่าทดแทนจากสองทาง เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) คือจากคู่สมรสอีกฝ่าย และจากผู้ที่ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ที่เป็นเหตุแห่งการหย่า
คำถามที่พบบ่อยของศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสิงห์บุรีอธิบายในทำนองเดียวกันว่า ในคดีหย่าเรียกค่าทดแทนได้จากคู่สมรส จากชู้ หรือทั้งสองคน และคำว่าจำเลยรวมถึงชู้ที่ถูกฟ้องร่วมด้วย
หลังการแก้ไขโดย พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.พ.พ. (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ตัวบทใช้คำว่าคู่สมรส จึงใช้ได้ไม่ว่าคู่สมรสหรือชู้จะเป็นเพศใด
รวมฟ้องกับแยกฟ้อง ต่างกันอย่างไร
ความต่างหลักอยู่ที่ ฐานของสิทธิ รวมฟ้องผูกกับคำพิพากษาให้หย่า ส่วนแยกฟ้องชู้ไม่ต้องหย่า แต่ต้องพิสูจน์การล่วงเกินในทำนองชู้
| ประเด็น | รวมในคดีหย่า (มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง) | แยกฟ้องชู้ (มาตรา 1523 วรรคสอง) |
|---|---|---|
| เงื่อนไขหลัก | ศาลต้องพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) | ชู้ล่วงเกินคู่สมรสในทำนองชู้ หรือแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้ |
| จำเลย | คู่สมรส และหรือชู้ | ชู้ |
| ต้องหย่าไหม | ต้องได้คำพิพากษาให้หย่า | ไม่ต้อง |
| เรื่องที่ขอได้ในคดีเดียว | หย่า ค่าทดแทน อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ และแบ่งสินสมรส | ค่าทดแทนจากชู้ |
| สืบพยาน | ชุดเดียว ใช้หลักฐานเรื่องชู้ครั้งเดียว | ถ้าภายหลังฟ้องหย่าอีก อาจต้องนำหลักฐานชุดเดิมมาสืบซ้ำ |
| ความซับซ้อน | คู่ความมากขึ้น ประเด็นมากขึ้น | ประเด็นแคบกว่า |
ข้อดีข้อเสียของการรวมฟ้อง มีอะไรบ้าง
รวมฟ้องเหมาะกับคนที่ ตัดสินใจหย่าแล้วแน่นอน และมีหลักฐานเรื่องชู้ชัดพอ
- ข้อดี จบหลายเรื่องในคดีเดียว ทั้งหย่า ลูก ทรัพย์สิน และค่าทดแทน
- ข้อดี หลักฐานเรื่องชู้ใช้ครั้งเดียว และศาลเห็นภาพรวมของครอบครัวทั้งหมด
- ข้อดี ศาลกำหนดค่าทดแทนจากคู่สมรสโดยคำนึงถึงส่วนแบ่งทรัพย์สินที่แต่ละฝ่ายได้ ตามมาตรา 1525 ทำให้ตัวเลขสอดคล้องกัน
- ข้อเสีย ถ้าพิสูจน์เหตุตามมาตรา 1516 (1) ไม่ได้ คำขอค่าทดแทนตามวรรคหนึ่งก็ไปต่อไม่ได้ จึงควรให้ทนายพิจารณาว่าควรตั้งคำขอสำรองอย่างไร
- ข้อเสีย คดีอาจยาวขึ้น เพราะจำเลยหลายคน และแต่ละคนอาจต่อสู้คนละแนว
- ข้อเสีย การเจรจากับคู่สมรสเรื่องลูกและทรัพย์สินอาจยากขึ้น เมื่อชู้ถูกฟ้องอยู่ในคดีเดียวกัน
ค่าขึ้นศาลคิดอย่างไร เมื่อฟ้องหย่าพร้อมฟ้องชู้
คำขอให้หย่าเป็นคำขอที่คิดเป็นเงินไม่ได้ เสีย ค่าขึ้นศาล 200 บาท ส่วนคำขอค่าทดแทนและคำขอแบ่งสินสมรสคิดตามจำนวนเงินที่เรียก ตามตารางท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
อัตราที่ศาลเผยแพร่ คือร้อยละ 2 ของทุนทรัพย์สำหรับส่วนที่ไม่เกิน 50 ล้านบาท แต่ไม่เกิน 200,000 บาท โดยคดีทุนทรัพย์ไม่สูงอาจเสียน้อยกว่านั้น ตัวอย่างเช่น เรียกค่าทดแทนรวม 500,000 บาท ค่าขึ้นศาลส่วนนี้ประมาณ 10,000 บาท
นอกจากค่าขึ้นศาล ยังมีค่านำส่งหมายของจำเลยแต่ละคน ถ้าคู่ความตกลงกันได้ ศาลอาจคืนค่าขึ้นศาลบางส่วน ควรตรวจตัวเลขจริงกับระบบคำนวณค่าขึ้นศาลของสำนักงานศาลยุติธรรมก่อนยื่น ดูภาพรวมค่าใช้จ่ายที่ ฟ้องหย่าค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ ค่าขึ้นศาล ค่านำหมาย และค่าทนาย
จำเลยอยู่คนละจังหวัด ยื่นฟ้องที่ศาลไหน
คดีหย่ายื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัว ศาลที่ยื่นได้คือ ศาลที่มูลคดีเกิด หรือศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนา และเมื่อชู้เป็นจำเลยด้วย ภูมิลำเนาของชู้ก็ใช้เลือกศาลได้
ตัวอย่างจากคำถามที่พบบ่อยของศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสิงห์บุรี ถ้าการมีชู้เกิดที่เชียงใหม่ คู่สมรสอยู่กรุงเทพฯ และชู้อยู่สิงห์บุรี ยื่นได้ทั้งสามแห่ง รายละเอียดเรื่องเขตศาลอ่านได้ที่ ฟ้องหย่ายื่นศาลไหน ภูมิลำเนาใคร ที่เกิดเหตุ หรือยื่นออนไลน์ได้ไหม
ก่อนตัดสินใจรวมฟ้อง ต้องเช็กอะไรบ้าง
สามเรื่องที่ทำให้คดีชู้แพ้หรือฟ้องไม่ได้บ่อยที่สุด คือ อายุความ การรู้เห็นเป็นใจ และการให้อภัย
- นับอายุความ สิทธิฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 (1) และสิทธิเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 สิ้นไปเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ข้อเท็จจริง ตามมาตรา 1529
- ตรวจว่าเคยยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจหรือไม่ เพราะมาตรา 1523 วรรคสามตัดสิทธิเรียกค่าทดแทนในกรณีนั้น
- ตรวจว่ามีพฤติการณ์ให้อภัยไปแล้วหรือไม่ ซึ่งอาจทำให้สิทธิฟ้องหย่าด้วยเหตุนั้นหมดไป อ่านเพิ่มที่ เหตุฟ้องหย่ามีอายุความไหม ให้อภัยแล้วหรือรู้นานแล้วยังฟ้องได้ไหม
- รวบรวมหลักฐานที่ได้มาโดยชอบ และข้อมูลภูมิลำเนาของจำเลยทุกคน
- ตัดสินใจว่าจะขอเรื่องลูก ค่าเลี้ยงชีพ และสินสมรสในคดีเดียวกันด้วยหรือไม่
อย่ารอให้คดีหย่าจบก่อนแล้วค่อยคิดเรื่องชู้ อายุความหนึ่งปีนับจากวันที่รู้ ไม่ได้หยุดรอระหว่างที่คุณตัดสินใจ ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้ปรึกษาทนายก่อนครบกำหนดหลายเดือน
คำถามที่พบบ่อย
ฟ้องชู้ไปก่อน แล้วค่อยฟ้องหย่าทีหลังได้ไหม
ได้ แต่ต้องระวังว่าคดีหย่าในภายหลังยังอยู่ในอายุความของเหตุหย่าหรือไม่ และหลักฐานชุดเดียวกันอาจต้องสืบสองครั้ง ถ้าตั้งใจจะหย่าอยู่แล้ว การรวมฟ้องมักประหยัดเวลากว่า
ศาลจะให้ค่าทดแทนจากคู่สมรสกับชู้เท่ากันไหม
ไม่จำเป็น มาตรา 1525 ให้ศาลกำหนดตามพฤติการณ์ และเมื่อผู้จ่ายเป็นคู่สมรส ศาลคำนึงถึงส่วนแบ่งทรัพย์สินที่ได้รับด้วย ตัวเลขของแต่ละคนจึงอาจไม่เท่ากัน
คู่สมรสยอมจดทะเบียนหย่าที่อำเภอแล้ว ยังฟ้องชู้ได้ไหม
โดยหลักยังพิจารณาฟ้องชู้ตามมาตรา 1523 วรรคสองได้ ถ้าพฤติการณ์เกิดขึ้นระหว่างยังเป็นคู่สมรสและยังอยู่ในอายุความ แต่ควรตรวจข้อความในบันทึกการหย่าว่ามีข้อสละสิทธิหรือเงื่อนไขอื่นหรือไม่
รวมฟ้องแล้ว ภายหลังตกลงกับชู้ได้ ทำอย่างไร
ทำสัญญาประนีประนอมยอมความเฉพาะส่วนของชู้ แล้วให้ศาลพิพากษาตามยอม หรือถอนฟ้องเฉพาะชู้ได้ ส่วนเรื่องหย่าและลูกยังดำเนินต่อกับคู่สมรส ควรให้ทนายตรวจถ้อยคำเพื่อไม่ให้กระทบคำขอส่วนอื่น
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจาก จดวันที่รู้เรื่องชู้ และตอบตัวเองให้ชัดว่าต้องการหย่าหรือไม่ ถ้าต้องการหย่าและมีหลักฐานพอ การรวมฟ้องมักเป็นทางที่จบได้ครบที่สุด ถ้ายังไม่พร้อมหย่า การฟ้องชู้ตามวรรคสองเป็นทางที่ไม่ต้องตัดสินใจเรื่องชีวิตคู่ในตอนนี้
ทนายความด้านครอบครัวช่วยประเมินความแข็งของหลักฐาน คำนวณค่าขึ้นศาล และวางคำขอให้ครอบคลุม ก่อนที่อายุความจะเข้าใกล้
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ