คนไทยฟ้องหย่าคู่สมรสชาวฝรั่งเศสที่ศาลไทยได้ แต่ต้องพิสูจน์ให้ศาลเห็นว่ากฎหมายฝรั่งเศสยอมให้หย่าด้วย เมื่อคดีถึงที่สุด ฝ่ายที่มีทะเบียนในฝรั่งเศสต้องยื่นคำพิพากษาให้อัยการฝรั่งเศสตรวจก่อน การหย่าจึงจะถูกบันทึกในทะเบียนราษฎร์ฝรั่งเศส
ฟ้องหย่าชาวฝรั่งเศสที่ศาลไทยได้ไหม
ได้ ถ้าศาลไทยมีเขตอำนาจ เช่น คู่สมรสฝ่ายไทยมีภูมิลำเนาในไทย แต่ศาลจะใช้หลักในพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27
หลักนี้คือ ศาลไทยจะให้หย่าได้ต่อเมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า ส่วนเหตุหย่าใช้กฎหมายของประเทศที่ฟ้อง คือเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516
ศาลฎีกาเคยพิพากษายืนให้ยกฟ้องในส่วนการหย่า เพราะโจทก์ไม่ได้นำสืบว่ากฎหมายสัญชาติของคู่สมรสต่างชาติยอมให้หย่า กฎหมายต่างประเทศถือเป็นข้อเท็จจริงที่ฝ่ายโจทก์ต้องพิสูจน์ ศาลไม่รู้เอง
สำหรับคดีกับคู่สมรสชาวฝรั่งเศส ทนายจึงต้องเตรียมตัวบทกฎหมายฝรั่งเศสพร้อมคำแปล หรือพยานผู้เชี่ยวชาญ ตั้งแต่ก่อนยื่นฟ้อง
กฎหมายฝรั่งเศสยอมให้หย่าแบบใดบ้าง
กฎหมายฝรั่งเศสยอมให้หย่าได้หลายแบบ ซึ่งช่วยให้พิสูจน์ได้ไม่ยาก ถ้าเตรียมเอกสารถูกต้อง
| ประเด็น | ศาลไทย (มาตรา 1516) | ระบบฝรั่งเศส |
|---|---|---|
| ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน | จดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม หรือทำยอมในศาล | หย่าโดยความยินยอม (consentement mutuel) |
| แยกกันอยู่ | แยกกันอยู่เกิน 3 ปี หรือแยกตามคำสั่งศาลเกิน 3 ปี | การอยู่ร่วมกันสิ้นสุดลงอย่างน้อย 1 ปี ตามหลักที่ใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2021 |
| ความผิดของอีกฝ่าย | เช่น นอกใจ ทำร้าย ทิ้งร้างเกิน 1 ปี | หย่าเพราะความผิด (divorce pour faute) |
| ยอมรับว่าชีวิตคู่ล้มเหลว | ไม่มีเหตุลักษณะนี้โดยตรง | หย่าโดยยอมรับหลักการ (divorce accepté) |
ตารางนี้ใช้เพื่อเข้าใจภาพรวม รายละเอียดกฎหมายฝรั่งเศสที่จะใช้ในศาลควรให้ผู้รู้กฎหมายฝรั่งเศสยืนยันอีกครั้ง ดูหลักการเลือกกฎหมายเพิ่มเติมได้ที่ หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ
หย่าในไทยแล้ว ต้องบันทึกในทะเบียนฝรั่งเศสอย่างไร
คำพิพากษาของศาลไทยไม่ถูกส่งไปฝรั่งเศสเอง ต้องยื่นเรื่องเพื่อให้อัยการตรวจการยอมรับผล (vérification d'opposabilité) เพราะไทยไม่ได้อยู่ในสหภาพยุโรป
- ตรวจว่าการสมรสอยู่ในทะเบียนฝรั่งเศสแล้วหรือยัง ถ้าสมรสในต่างประเทศตั้งแต่ 1 มีนาคม 2007 ต้องนำทะเบียนสมรสไปลงทะเบียนฝรั่งเศส (transcription) ก่อน จึงจะบันทึกการหย่าต่อได้
- ขอเอกสารจากศาลไทย ได้แก่ สำเนาคำพิพากษาที่รับรองถูกต้อง และหนังสือรับรองว่าคดีถึงที่สุด
- แปลเป็นภาษาฝรั่งเศส โดยนักแปลที่ได้รับการรับรอง และรับรองเอกสารตามที่ฝ่ายฝรั่งเศสกำหนด
- ยื่นคำร้องเป็นหนังสือ ถ้าสมรสในต่างประเทศ ยื่นต่ออัยการประจำศาลเมืองน็องต์ (Nantes) ถ้าสมรสในฝรั่งเศส ยื่นต่ออัยการของศาลในท้องที่ที่จดทะเบียนสมรส
- รอผล ถ้าผ่าน อัยการจะสั่งให้นายทะเบียนบันทึกการหย่าไว้ท้ายทะเบียน ถ้าถูกปฏิเสธ ต้องฟ้องเป็นคดีต่อศาลฝรั่งเศสโดยมีทนาย
ถ้าคำพิพากษาไม่ได้ระบุภูมิลำเนาและสัญชาติของคู่สมรสขณะยื่นฟ้อง ฝ่ายฝรั่งเศสอาจขอหลักฐานเรื่องนี้เพิ่ม จึงควรขอสำเนาคำฟ้องเก็บไว้ด้วย
ไทยจะเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการยกเลิกการรับรองเอกสารมหาชนของต่างประเทศ (Apostille) มีผลวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ขั้นตอนรับรองเอกสารไทยเพื่อใช้ในฝรั่งเศสอาจง่ายขึ้นหลังวันนั้น ควรตรวจสอบกับกรมการกงสุลก่อนยื่น
ทรัพย์สินระหว่างสามีภริยาใช้ระบบของประเทศไหน
คำตอบขึ้นกับว่าถามศาลประเทศใด และทรัพย์อยู่ที่ไหน คู่ไทยกับฝรั่งเศสจึงอาจเจอกฎหมายสองระบบที่ให้คำตอบไม่ตรงกัน
- อสังหาริมทรัพย์ในไทย เช่น ที่ดินหรือคอนโด ศาลไทยใช้กฎหมายถิ่นที่ทรัพย์ตั้งอยู่ คือกฎหมายไทย ซึ่งแยกสินส่วนตัวกับสินสมรส
- มุมมองของฝรั่งเศส คู่ที่สมรสตั้งแต่ 29 มกราคม 2019 ใช้ระเบียบสหภาพยุโรปเลขที่ 2016/1103 ถ้าไม่ได้เลือกกฎหมายไว้ มักใช้กฎหมายของประเทศที่คู่สมรสมีถิ่นที่อยู่ปกติร่วมกันครั้งแรกหลังสมรส ส่วนคู่ที่สมรสระหว่าง 1 กันยายน 1992 ถึง 28 มกราคม 2019 ใช้อนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1978
- ถ้ากฎหมายฝรั่งเศสเป็นกฎหมายที่ใช้ และไม่มีสัญญาก่อนสมรส ระบบพื้นฐานคือแบ่งเฉพาะทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส (communauté réduite aux acquêts)
- ถ้ามีสัญญาก่อนสมรส ต้องตรวจว่าทำตามแบบของประเทศใด และมีผลในอีกประเทศหรือไม่
อ่านเรื่องที่ดินชื่อคู่สมรสไทยได้ที่ แบ่งสินสมรส คู่สมรสชาวต่างชาติ ที่ดินชื่อภรรยาไทยเป็นของใคร
ถ้ามีบ้าน เงินฝาก หรือเงินออมเพื่อเกษียณในฝรั่งเศส อย่าคิดว่าคำพิพากษาไทยฉบับเดียวจะจัดการได้ทั้งหมด การบันทึกการหย่าในทะเบียนกับการบังคับแบ่งทรัพย์ในฝรั่งเศสเป็นคนละเรื่องกัน ควรวางแผนกับผู้รู้กฎหมายฝรั่งเศสตั้งแต่ก่อนฟ้อง
ทรัพย์ที่อยู่ในฝรั่งเศส ศาลไทยสั่งแบ่งได้แค่ไหน
ศาลไทยพิพากษาเรื่องสินสมรสได้ แต่ถ้าต้องบังคับกับทรัพย์ในฝรั่งเศส คำพิพากษานั้นต้องผ่านกระบวนการยอมรับของฝรั่งเศสก่อน ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องตรวจสอบกับทนายหรือโนแตร์ (notaire) ในฝรั่งเศส
ในทางปฏิบัติ หลายคู่เลือกทำข้อตกลงแบ่งทรัพย์ที่ระบุทรัพย์แต่ละชิ้นในแต่ละประเทศให้ชัด แล้วให้แต่ละฝ่ายไปจัดการโอนตามแบบของประเทศที่ทรัพย์ตั้งอยู่
คำถามที่พบบ่อย
หย่าในไทยแล้ว ต้องฟ้องหย่าซ้ำที่ฝรั่งเศสไหม
ไม่ต้องฟ้องซ้ำ ถ้าคำพิพากษาไทยผ่านการตรวจของอัยการฝรั่งเศส การหย่าจะถูกบันทึกในทะเบียนฝรั่งเศส ปัญหามักอยู่ที่เอกสารไม่ครบหรือการส่งหมายที่อีกฝ่ายโต้แย้งได้
จดทะเบียนสมรสที่ฝรั่งเศส มาหย่าที่สำนักงานเขตในไทยได้ไหม
โดยทั่วไปการจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนไทยใช้กับการสมรสที่จดตามกฎหมายไทย ถ้าสมรสที่ฝรั่งเศส มักต้องหย่าทางศาล ไม่ว่าศาลไทยหรือศาลฝรั่งเศส
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอแล้ว ฝรั่งเศสจะยอมรับไหม
หน้าข้อมูลทางการของฝรั่งเศสอธิบายเรื่องคำพิพากษาหย่าเป็นหลัก กรณีหย่าโดยจดทะเบียนที่อำเภอ ควรสอบถามสถานเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสหรืออัยการเมืองน็องต์ก่อนว่าต้องใช้เอกสารใด
คู่สมรสอยู่ฝรั่งเศส ฟ้องในไทยจะช้าไหม
มักช้ากว่าคดีที่จำเลยอยู่ในไทย เพราะต้องส่งหมายไปต่างประเทศ และต้องเผื่อเวลาให้จำเลยแก้คดี อ่านเพิ่มที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร
ควรเริ่มอย่างไร
ทำรายการให้ครบ ว่าสมรสที่ประเทศใด เมื่อไร มีสัญญาก่อนสมรสหรือไม่ อยู่ร่วมกันครั้งแรกที่ไหน และมีทรัพย์อะไรอยู่ในแต่ละประเทศ
นำข้อมูลนี้ไปปรึกษาทนายความครอบครัวในไทย เพื่อเลือกระหว่างตกลงกันหรือฟ้องศาล และวางแผนเอกสารสำหรับฝั่งฝรั่งเศสไปพร้อมกัน จะได้ไม่ต้องกลับมาขอเอกสารซ้ำหลังคดีจบ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ