ฟ้องหย่าหมดรัก ได้ไหม ถ้าไม่มีเหตุตามกฎหมาย ยังมีทางเลือกอะไร

หมดรักอย่างเดียวไม่ใช่เหตุฟ้องหย่าตามกฎหมายไทย ศาลให้หย่าได้เฉพาะเหตุที่ ป.พ.พ. มาตรา 1516 กำหนดไว้ ทางที่ใช้ได้จริงคือจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม หรือรอให้ข้อเท็จจริงเข้าเหตุใดเหตุหนึ่ง เช่น สมัครใจแยกกันอยู่เกิน 3 ปี

คำตอบนี้อาจฟังดูแข็ง แต่การรู้ตั้งแต่ต้นช่วยไม่ให้เสียเวลาและค่าใช้จ่ายไปกับคดีที่ศาลต้องยกฟ้อง และช่วยให้วางแผนทางที่เหลือได้อย่างสงบ

ทำไมหมดรักจึงฟ้องหย่าไม่ได้

เพราะเหตุฟ้องหย่าในมาตรา 1516 เป็นรายการที่กฎหมายเขียนไว้ชัด เช่น มีชู้ ประพฤติชั่ว ทำร้ายร่างกายหรือจิตใจอย่างร้ายแรง ทิ้งร้างเกิน 1 ปี หรือแยกกันอยู่เกิน 3 ปี ไม่มีข้อใดที่ให้หย่าเพียงเพราะความรู้สึกเปลี่ยนไป

กฎหมายไทยจึงไม่มีระบบ "หย่าเพราะชีวิตคู่แตกร้าวจนแก้ไม่ได้" แบบบางประเทศ ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมหย่าและไม่มีเหตุตามมาตรา 1516 ศาลก็พิพากษาให้หย่าไม่ได้ ดูเหตุทั้งหมดได้ที่ เหตุฟ้องหย่า มาตรา 1516 ครบทุกกรณี

ทางเลือกที่ 1: จดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม

นี่คือทางที่เร็วและเงียบที่สุด ป.พ.พ. มาตรา 1514 ให้หย่าโดยความยินยอมได้ โดยต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อย 2 คน และการหย่าจะสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนการหย่าแล้วตามมาตรา 1515

ถ้าอีกฝ่ายลังเล สิ่งที่มักทำให้ตกลงกันได้คือข้อเสนอที่ชัดเรื่องลูก ที่อยู่ และทรัพย์สิน ไม่ใช่การกดดันทางอารมณ์ ข้อตกลงหย่าที่ดีควรครอบคลุมเรื่องใดบ้าง ดูได้ที่ ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ

ข้อควรรู้คือ หนังสือตกลงจะหย่าที่ยังไม่ได้ไปจดทะเบียน ไม่ได้ทำให้หย่าขาด และโดยตัวเองไม่ใช่เหตุให้ฟ้องหย่าได้ อ่านกรณีนี้ได้ที่ ทำหนังสือตกลงหย่าด้วยความสมัครใจ ไม่มีเหตุหย่า ฟ้องหย่าได้หรือไม่

ทางเลือกที่ 2: แยกกันอยู่ให้ครบเงื่อนไขตามกฎหมาย

มาตรา 1516 (4/2) ให้ฟ้องหย่าได้เมื่อสมัครใจแยกกันอยู่เพราะอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุขไม่ได้ ตลอดมาเกิน 3 ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน 3 ปี และฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ฟ้องก็ได้

คำว่า "สมัครใจ" หมายถึงการแยกกันที่เป็นความสมัครใจของทั้งสองฝ่าย ถ้าคุณเป็นฝ่ายย้ายออกไปเองโดยอีกฝ่ายยังตามให้กลับ ข้อเท็จจริงอาจไม่เข้าข้อนี้ และอาจกลายเป็นว่าคุณคือฝ่ายที่ทิ้งร้างแทน วิธีพิสูจน์และจุดที่พลาดบ่อยอ่านได้ที่ ฟ้องหย่า แยกกันอยู่เกิน 3 ปี ต้องพิสูจน์อะไร

อีกช่องทางหนึ่งคือ ป.พ.พ. มาตรา 1462 ซึ่งให้คู่สมรสร้องขอต่อศาลให้แยกกันอยู่ได้ เมื่ออยู่ร่วมกันอย่างปกติสุขไม่ได้ หรือการอยู่ร่วมกันจะเป็นภัยต่อสุขภาพกายหรือจิต หรือทำลายความผาสุกอย่างมาก และศาลอาจกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างนั้นด้วย

ระหว่างที่แยกกันอยู่ ควรเก็บหลักฐานวันที่เริ่มแยก เช่น สัญญาเช่าที่พักใหม่ การย้ายทะเบียนบ้าน หรือข้อความที่ทั้งสองฝ่ายพูดถึงการแยกทาง

ทางเลือกที่ 3: ตรวจว่ามีเหตุอื่นที่เข้าจริงหรือไม่

หลายครั้งคำว่า "หมดรัก" เป็นผลจากพฤติกรรมบางอย่างที่อาจเป็นเหตุหย่าได้อยู่แล้ว ลองไล่ดูตามรายการนี้ แล้วนำไปปรึกษาพร้อมหลักฐาน

• ไม่ช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูตามสมควร หรือแสดงความเป็นปฏิปักษ์อย่างร้ายแรง จนอีกฝ่ายเดือดร้อนเกินควร อาจเข้ามาตรา 1516 (6)
• ทำร้ายหรือทรมานร่างกายหรือจิตใจ หมิ่นประมาท หรือเหยียดหยามอย่างร้ายแรง อาจเข้ามาตรา 1516 (3)
• จงใจทิ้งร้างไปเกิน 1 ปี อาจเข้ามาตรา 1516 (4) โดยผู้ฟ้องต้องเป็นฝ่ายที่ถูกทิ้ง
• มีความสัมพันธ์กับบุคคลอื่นในทำนองชู้สาว อาจเข้ามาตรา 1516 (1)
• มีสภาพแห่งกายที่ทำให้ร่วมประเวณีไม่ได้ตลอดกาล อาจเข้ามาตรา 1516 (10)

ระวังเรื่องเวลา เหตุตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) และ (6) มีกำหนด 1 ปีนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ข้อเท็จจริงตามมาตรา 1529 แต่ถ้าพ้นกำหนดแล้ว ข้อเท็จจริงนั้นยังใช้เป็นพยานประกอบเหตุอื่นได้

อย่าพยายามสร้างเหตุหย่าขึ้นมาเอง เช่น ย้ายออกเพื่อให้ครบ 3 ปีทั้งที่อีกฝ่ายตามให้กลับ หรือยั่วยุให้อีกฝ่ายทำผิด ฝ่ายที่ก่อเหตุหรือยินยอมให้เกิดเหตุมักยกเหตุนั้นขึ้นฟ้องไม่ได้ และพฤติกรรมเหล่านี้ยังกระทบรูปคดีเรื่องลูกและทรัพย์สินด้วย

ถ้าฟ้องทั้งที่ไม่มีเหตุ จะเกิดอะไรขึ้น

ศาลจะยกฟ้อง คุณเสียค่าใช้จ่ายและเวลา และอาจต้องรับผิดค่าฤชาธรรมเนียมตามที่ศาลสั่ง ที่สำคัญคือความสัมพันธ์มักแย่ลงจนการตกลงหย่าโดยความยินยอมยากกว่าเดิม

การฟ้องใหม่ภายหลังทำได้เมื่อมีข้อเท็จจริงใหม่ที่เข้าเหตุหย่า เช่น แยกกันอยู่ครบเวลาแล้ว ไม่ใช่การยื่นเรื่องเดิมซ้ำ จึงควรประเมินหลักฐานให้รอบคอบตั้งแต่ครั้งแรก

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากถามตัวเองตรง ๆ ว่าอีกฝ่ายมีโอกาสยอมหย่าไหมถ้าเงื่อนไขเรื่องลูกและทรัพย์ชัดเจน ถ้ามี ให้เตรียมข้อเสนอที่เป็นธรรมและหาจังหวะคุยอย่างสงบ

ถ้าไม่มี ให้จดเหตุการณ์ที่ผ่านมาพร้อมวันที่ แล้วปรึกษาทนายความคดีครอบครัวเพื่อดูว่ามีเหตุตามมาตรา 1516 ที่ใช้ได้จริงหรือไม่ หรือควรวางแผนแยกกันอยู่อย่างถูกวิธี การรู้ทางเลือกตั้งแต่วันนี้ ช่วยให้คุณไม่ต้องติดอยู่ในความสัมพันธ์ที่จบไปแล้วนานเกินจำเป็น