หมิ่นประมาทออนไลน์และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ถูกจำคุกแล้ว อุทธรณ์ขอลดโทษหรือยอมความได้ไหม

ข้อความที่โพสต์ด้วยอารมณ์เพียงไม่กี่บรรทัดอาจจบลงที่คำพิพากษาจำคุก หลายคนตกใจเมื่อพบว่าคดีหมิ่นประมาททางเฟซบุ๊กหรือแอปสนทนาถูกฟ้องทั้งตามประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายคอมพิวเตอร์ไปพร้อมกัน บทความนี้แยกให้เห็นว่าแต่ละฐานยอมความได้หรือไม่ บทใดที่ศาลใช้ลงโทษจริง และการขอโทษหรือลบโพสต์ช่วยอะไรได้ในชั้นอุทธรณ์

หมิ่นประมาทออนไลน์ ลดโทษหรือยอมความได้หรือไม่

ได้ทั้งสองทาง แต่ขึ้นกับฐานความผิด หมิ่นประมาทออนไลน์ในความหมายทั่วไป คือการโพสต์หรือส่งต่อข้อความ ภาพ หรือคลิปที่ทำให้ผู้อื่นเสียชื่อเสียงผ่านสื่อออนไลน์ ซึ่งมักถูกฟ้องเป็นหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาตามประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 328 บางคดีโจทก์ฟ้องรวมมากับพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์) มาตรา 14 ด้วย

ความผิดฐานหมิ่นประมาทตาม ป.อ. เป็นความผิดอันยอมความได้ทั้งหมวด ตามมาตรา 333 ความผิดอันยอมความได้ คือความผิดที่ผู้เสียหายเลือกระงับคดีได้เอง ส่วน พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 ยอมความได้เพียงบางกรณี ถ้าคดีของคุณมีบทที่ยอมความไม่ได้ปนอยู่ การยอมความอาจไม่ทำให้คดีจบทั้งหมด แต่ยังใช้ประกอบการขอลดโทษได้

ป.อ. มาตรา 326, 328 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 ต่างกันอย่างไร

ฐานความผิด	อัตราโทษ	ยอมความได้หรือไม่	เข้าเกณฑ์ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง (ป.วิ.อ. ม.193 ทวิ)
หมิ่นประมาท ป.อ. ม.326	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ได้ (ม.333)	เข้า
หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ป.อ. ม.328	จำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท	ได้ (ม.333)	เข้า
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ม.14 วรรคหนึ่ง (1) ที่กระทำต่อประชาชน และ (2)–(5)	จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ไม่ได้	ไม่เข้า
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ม.14 (1) ที่กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง (วรรคสอง)	จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ	ได้	เข้า

ข้อสำคัญอีกข้อคือ มาตรา 14 (1) ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นเรื่องการนำข้อมูลปลอมหรือข้อมูลเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์โดยทุจริตหรือหลอกลวง ได้ตัดความผิดฐานหมิ่นประมาทตาม ป.อ. ออกไว้แล้ว ข้อความที่เป็นการใส่ความผู้อื่นจึงเป็นเรื่องของ ป.อ. เป็นหลัก ส่วนจะเข้ามาตรา 14 ด้วยหรือไม่ ขึ้นกับลักษณะของข้อความในแต่ละคดี

สำหรับฐานที่เข้าเกณฑ์มาตรา 193 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) จำเลยที่ถูกพิพากษาจำคุก ถูกจำคุกแต่รอการลงโทษ หรือถูกปรับเกิน 1,000 บาท ยังอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้ รวมถึงการขอลดโทษ รายละเอียดอยู่ใน คดีโทษน้อยอุทธรณ์ขอลดโทษได้หรือไม่

กรรมเดียวผิดหลายบท: ต้องดูว่าศาลลงโทษตามบทใด

โพสต์เดียวอาจผิดกฎหมายหลายบทพร้อมกัน ป.อ. มาตรา 90 กำหนดว่าการกระทำกรรมเดียวที่ผิดกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามบทที่มีโทษหนักที่สุด คำพิพากษาจึงอาจระบุว่าจำเลยผิดทั้งมาตรา 328 และมาตรา 14 แต่ลงโทษตามบทที่หนักกว่า

ในชั้นอุทธรณ์ ควรตรวจสามเรื่อง เรื่องแรก ข้อความที่โพสต์เข้าองค์ประกอบของมาตรา 14 จริงหรือไม่ เมื่อมาตรา 14 (1) ตัดความผิดฐานหมิ่นประมาทออกไว้แล้ว ถ้าศาลชั้นต้นลงโทษตามมาตรา 14 (1) สำหรับข้อความที่เป็นการใส่ความล้วน ๆ อาจเป็นประเด็นข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอุทธรณ์ได้ ซึ่งปัญหาข้อกฎหมายไม่ติดข้อห้ามตามมาตรา 193 ทวิ เรื่องที่สอง ถ้าเป็นมาตรา 14 (1) ข้อความกระทำต่อประชาชนหรือต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เพราะผลต่างกันทั้งอัตราโทษและการยอมความ เรื่องที่สาม ถ้าโพสต์หลายครั้ง ศาลนับเป็นกรรมเดียวหรือหลายกรรม อ่านต่อที่ หลายกรรมหรือกรรมเดียว ประเด็นที่ทำให้โทษรวมต่างกันหลายเท่า

ยอมความหมิ่นประมาทในชั้นอุทธรณ์ทำอย่างไร

ป.วิ.อ. มาตรา 39(2) กำหนดว่าในคดีความผิดต่อส่วนตัว เมื่อถอนคำร้องทุกข์ ถอนฟ้อง หรือยอมความกันโดยถูกต้องตามกฎหมาย สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไป และมาตรา 35 วรรคสอง ให้ถอนฟ้องหรือยอมความได้ในเวลาใดก็ได้ก่อนคดีถึงที่สุด คดีหมิ่นประมาทจำนวนมากผู้เสียหายเป็นโจทก์ฟ้องเอง จึงมักทำในรูปคำร้องขอถอนฟ้องหรือหนังสือยอมความ ข้อควรรู้คือถ้าเป็นการถอนฟ้องแล้วจำเลยคัดค้าน ศาลต้องยกคำร้องนั้น

ถ้าทุกฐานที่ศาลลงโทษเป็นความผิดอันยอมความได้ เช่น มาตรา 328 อย่างเดียว หรือมาตรา 328 กับมาตรา 14 (1) ที่กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง การยอมความโดยถูกต้องย่อมทำให้คดีจบ แต่ถ้ามีฐานที่ยอมความไม่ได้ปนอยู่ ส่วนนั้นยังต้องว่ากันต่อในชั้นอุทธรณ์ ควรให้ทนายตรวจคำพิพากษาก่อนตกลงรายละเอียด

สิ่งที่มักตกลงกันในคดีหมิ่นประมาทออนไลน์

• ลบโพสต์ ความคิดเห็น และข้อความที่แชร์ต่อทั้งหมดที่อยู่ในความควบคุมของจำเลย
• โพสต์ข้อความขอโทษในช่องทางเดิม ด้วยถ้อยคำและระยะเวลาที่ตกลงกัน
• ชดใช้ค่าเสียหายตามจำนวนที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ
• ข้อความชัดเจนว่าผู้เสียหายถอนฟ้องหรือถอนคำร้องทุกข์ หรือยอมความในคดีอาญา พร้อมเลขคดี

หลักการทำข้อตกลงกับผู้เสียหายโดยทั่วไป อธิบายไว้ใน ชดใช้ค่าเสียหายหรือตกลงกับผู้เสียหายระหว่างอุทธรณ์

ขอโทษ ลบโพสต์ ลงประกาศ ช่วยลดโทษได้อย่างไร

ถ้าผู้เสียหายไม่ยอมความ หรือคดีมีฐานที่ยอมความไม่ได้ การขอโทษ การลบโพสต์ และการเยียวยา ยังเป็นสิ่งที่ศาลอาจถือว่าเป็นการรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย ซึ่งเป็นเหตุบรรเทาโทษตาม ป.อ. มาตรา 78 ที่ศาลลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งถ้าเห็นสมควร และเป็นปัจจัยที่ศาลคำนึงถึงในการรอการลงโทษตามมาตรา 56 ซึ่งใช้ได้เมื่อศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และจำเลยเข้าเงื่อนไขเรื่องประวัติการรับโทษจำคุก (อ่านต่อที่ อุทธรณ์ขอรอการลงโทษตามมาตรา 56)

การลบโพสต์ไม่ได้ลบความผิดที่เกิดขึ้นแล้ว แต่แสดงว่าจำเลยหยุดความเสียหายไม่ให้ลุกลาม ก่อนลบควรปรึกษาทนาย และเก็บหลักฐานว่าข้อความเดิมเป็นอย่างไร ลบเมื่อใด พร้อมภาพหน้าจอที่แสดงวันเวลา เพื่อใช้ยืนยันต่อศาลภายหลัง

ข้อความขอโทษที่ศาลให้น้ำหนัก

ข้อความขอโทษที่ดีควรยอมรับว่าข้อความเดิมทำให้ผู้เสียหายเสียหาย ไม่แก้ตัวหรือเหน็บแนมซ้ำ เผยแพร่ในช่องทางและกลุ่มผู้อ่านเดียวกับโพสต์เดิม และเปิดทิ้งไว้ตามระยะเวลาที่สมควร ข้อความที่ขึ้นต้นว่าขอโทษแต่ตามด้วยการอธิบายว่าตนพูดถูก มักทำให้ผลเสียมากกว่าดี

ตัวอย่างสมมติ: รีวิวร้านที่กลายเป็นคดี

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นาง ง. ไม่พอใจบริการของคลินิกแห่งหนึ่ง จึงโพสต์ในกลุ่มสาธารณะกล่าวหาว่าเจ้าของคลินิกหลอกลวงลูกค้าโดยไม่มีหลักฐาน เจ้าของคลินิกฟ้องเอง ศาลชั้นต้นพิพากษาว่ามีความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาตาม ป.อ. มาตรา 328 จำคุกและปรับ โดยไม่รอการลงโทษ

ระหว่างอายุอุทธรณ์ ทนายของนาง ง. ยื่นอุทธรณ์ไว้ก่อน แล้วติดต่อทนายของโจทก์เพื่อเจรจา นาง ง. ลบโพสต์และโพสต์ขอโทษในกลุ่มเดิมตามข้อความที่ตกลงกัน และชดใช้ค่าเสียหายตามที่ตกลง โจทก์จึงยื่นคำร้องขอถอนฟ้อง เมื่อคดีมีเพียงความผิดอันยอมความได้ การถอนฟ้องก่อนคดีถึงที่สุดจึงทำให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับไป ถ้าโจทก์ไม่ยอม นาง ง. ยังใช้หลักฐานการขอโทษและลบโพสต์ประกอบอุทธรณ์ขอรอการลงโทษได้ ซึ่งผลเป็นดุลพินิจของศาล

ขั้นตอนที่ควรทำหลังถูกพิพากษาในคดีหมิ่นประมาทออนไลน์

1. อ่านคำพิพากษาว่าศาลลงโทษตามมาตราใด ใช้มาตรา 90 หรือไม่ และใครเป็นโจทก์
2. นับกำหนดอุทธรณ์ ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (ป.วิ.อ. ม.198) และถ้าต้องโทษจำคุกโดยไม่ได้รอการลงโทษและไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลตอนยื่น
3. หยุดโพสต์ถึงผู้เสียหายหรือเรื่องคดีทุกช่องทาง รวมถึงการโพสต์แบบไม่ระบุชื่อ
4. ปรึกษาทนายเรื่องการลบโพสต์และเก็บหลักฐาน
5. ให้ทนายติดต่อผู้เสียหายเพื่อเสนอขอโทษและเยียวยา
6. ยื่นเอกสารการยอมความต่อศาล หรือแนบเป็นหลักฐานประกอบอุทธรณ์ขอลดโทษ

ภาพรวมทุกขั้นตอนอุทธรณ์ สรุปไว้ใน คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญาฉบับสมบูรณ์

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในคดีหมิ่นประมาทออนไลน์

• โพสต์ตอบโต้ระหว่างคดี ทั้งทำให้ผู้เสียหายไม่ยอมเจรจา และอาจกลายเป็นข้อเท็จจริงที่ทำให้ศาลไม่ปรานี
• คิดว่า พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ยอมความได้ทุกกรณี ยอมความได้เฉพาะมาตรา 14 (1) ที่กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง
• ขอโทษแบบมีเงื่อนไขหรือแก้ตัว ศาลและผู้เสียหายมองออกว่าไม่ได้สำนึกจริง
• รอเจรจาจนเลยกำหนดอุทธรณ์ การยอมความทำได้จนคดีถึงที่สุด แต่ถ้าไม่ยื่นอุทธรณ์ คดีจะถึงที่สุดเร็วกว่าที่คิด
• ลบโพสต์โดยไม่เก็บหลักฐาน ทำให้พิสูจน์ต่อศาลไม่ได้ว่าลบแล้วเมื่อใด

คดีหมิ่นประมาทออนไลน์เป็นคดีที่ยังเจรจาได้แม้ศาลชั้นต้นตัดสินแล้ว แต่ต้องแยกให้ออกว่าฐานใดยอมความได้ และต้องรักษาสิทธิอุทธรณ์ไว้ระหว่างเจรจา ถ้าคุณอยู่ในอายุอุทธรณ์ ควรให้ทนายตรวจคำพิพากษาก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน หรือติดต่อสำนักงานเพื่อวางแผนทั้งการเจรจาและการอุทธรณ์

คำถามที่พบบ่อย

หมิ่นประมาทออนไลน์ยอมความได้ไหม

ได้ ถ้าเป็นหมิ่นประมาทตาม ป.อ. มาตรา 326 หรือ 328 เพราะมาตรา 333 กำหนดให้ความผิดในหมวดหมิ่นประมาทเป็นความผิดอันยอมความได้ และยอมความได้ทุกเวลาก่อนคดีถึงที่สุด รวมถึงระหว่างอุทธรณ์

พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 ยอมความได้ไหม

ได้เฉพาะบางกรณี คือมาตรา 14 (1) ที่ไม่ได้กระทำต่อประชาชน แต่กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ซึ่งกฎหมายกำหนดให้เป็นความผิดอันยอมความได้ ส่วนมาตรา 14 (1) ที่กระทำต่อประชาชน และมาตรา 14 (2) ถึง (5) ยอมความไม่ได้

ลบโพสต์แล้ว คดีจบไหม

ไม่จบ การลบโพสต์ไม่ได้ทำให้ความผิดที่เกิดขึ้นแล้วหายไป คดีจะจบก็ต่อเมื่อเป็นความผิดอันยอมความได้และผู้เสียหายถอนฟ้อง ถอนคำร้องทุกข์ หรือยอมความ แต่การลบโพสต์เป็นข้อเท็จจริงที่ศาลอาจใช้ประกอบการลดโทษ

คดีหมิ่นประมาทถูกจำคุก ขอรอลงอาญาได้ไหม

ได้ ถ้าศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และคุณเข้าเงื่อนไขตาม ป.อ. มาตรา 56 เช่น ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน การขอโทษ ลบโพสต์ และเยียวยาผู้เสียหาย เป็นปัจจัยที่ศาลนำมาชั่งน้ำหนัก แต่การรอการลงโทษยังเป็นดุลพินิจของศาล

ผู้เสียหายเรียกค่าเสียหายสูงมาก ต้องจ่ายตามนั้นไหม

ไม่จำเป็น การยอมความต้องเกิดจากความสมัครใจของทั้งสองฝ่าย ถ้าตกลงกันไม่ได้ คุณยังเยียวยาตามกำลังและแสดงหลักฐานต่อศาลเพื่อขอลดโทษได้ ศาลดูความจริงใจและความพยายามบรรเทาผลร้าย มากกว่าว่าจ่ายตามที่อีกฝ่ายเรียกหรือไม่