อยากหย่าแต่มีลูก ต้องวางแผนอะไรบ้างก่อนตัดสินใจ

อยากหย่าแต่มีลูกยังหย่าได้ ทั้งจดทะเบียนหย่าและฟ้องหย่า แต่ควรวางแผน 5 เรื่องก่อน คือ ลูกจะอยู่กับใคร ใครใช้อำนาจปกครอง ค่าเลี้ยงดู การพบลูก และวิธีบอกลูก เพราะกฎหมายกำหนดให้ตกลงหรือให้ศาลชี้ขาดเรื่องลูกในการหย่าทุกครั้ง

หย่าเมื่อมีลูก กฎหมายบังคับให้ตกลงเรื่องอะไรบ้าง

การมีลูกไม่ได้ทำให้หย่าไม่ได้ แต่ทำให้ต้องตกลงเรื่องลูกให้ชัดก่อนหย่าสำเร็จ

ป.พ.พ. มาตรา 1520 กำหนดว่า ในการหย่าโดยความยินยอม ให้คู่สมรสทำความตกลงเป็นหนังสือว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ถ้าตกลงกันไม่ได้ให้ศาลชี้ขาด ส่วนการหย่าโดยคำพิพากษา ศาลที่พิจารณาคดีหย่าจะชี้ขาดเรื่องนี้ด้วย โดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ

มาตรา 1522 ให้ตกลงด้วยว่าฝ่ายใดหรือทั้งสองฝ่ายจะออกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเท่าใด ถ้าไม่ตกลงกัน ศาลเป็นผู้กำหนด

• ลูกจะอยู่กับใครเป็นหลัก และย้ายโรงเรียนหรือไม่
• ใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง ฝ่ายเดียวหรือร่วมกัน
• ค่าเลี้ยงดูเดือนละเท่าไร และค่าใช้จ่ายพิเศษแบ่งอย่างไร
• อีกฝ่ายพบลูกได้เมื่อไร อย่างไร
• จะบอกลูกเมื่อไร ใครเป็นคนบอก และพูดว่าอะไร

ลูกจะอยู่กับใคร และควรเลือกอำนาจปกครองแบบไหน

คำถามที่ควรตอบก่อนคือ ชีวิตประจำวันของลูกจะเปลี่ยนน้อยที่สุดได้อย่างไร เช่น ใครอยู่ใกล้โรงเรียน ใครมีเวลารับส่ง และใครเป็นผู้ดูแลหลักมาตลอด

ถ้าลูกโตพอจะแสดงความเห็นได้ ควรรับฟังความรู้สึกของลูกด้วย แต่ไม่ควรให้ลูกเป็นคนเลือกข้างระหว่างพ่อกับแม่ เพราะเป็นภาระทางใจที่หนักเกินวัย ภาพรวมของการเลือกรูปแบบอ่านได้ที่ อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า ร่วมกันหรือคนเดียว ศาลชี้จากอะไร

วางแผนการเงินของลูกหลังหย่าอย่างไร

เริ่มจากทำงบค่าใช้จ่ายของลูกตามจริง แล้วค่อยคุยเรื่องใครจ่ายเท่าไร มาตรา 1564 กำหนดให้บิดามารดาจำต้องอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่เป็นผู้เยาว์ ไม่ว่าจะหย่ากันหรือไม่

1. รวบรวมค่าใช้จ่ายรายเดือน เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง ค่าเรียนพิเศษ และค่ารักษาพยาบาล
2. แยกค่าใช้จ่ายรายปี เช่น ค่าเทอม ค่าชุดนักเรียน และค่าอุปกรณ์การเรียน
3. ดูรายได้และภาระของทั้งสองฝ่ายตามจริง
4. กำหนดตัวเลขรายเดือน วันโอน และบัญชีรับเงิน
5. ตกลงวิธีปรับจำนวนเงินเมื่อลูกโตขึ้นหรือเปลี่ยนระดับการศึกษา

ถ้าตกลงตัวเลขกันไม่ได้ ศาลจะกำหนดโดยคำนึงถึงความสามารถของผู้ต้องจ่าย ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งกรณีตามมาตรา 1598/38 ดูหลักที่ศาลใช้ได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตรต่อเดือนเท่าไร ศาลคิดจากอะไร

ควรบอกลูกเรื่องหย่าอย่างไร

คำแนะนำทั่วไปคือ บอกพร้อมกันทั้งพ่อและแม่ ด้วยคำอธิบายที่เหมาะกับวัย และยืนยันว่าลูกไม่ได้เป็นสาเหตุ

• วางแผนคำพูดร่วมกันก่อน เพื่อไม่ให้ขัดกันต่อหน้าลูก
• บอกสิ่งที่จะเปลี่ยนและสิ่งที่ไม่เปลี่ยน เช่น ยังได้ไปโรงเรียนเดิม ยังได้เจอทั้งพ่อและแม่
• ไม่เล่ารายละเอียดความขัดแย้งของผู้ใหญ่ หรือโทษอีกฝ่าย
• เปิดโอกาสให้ลูกถาม และถามซ้ำได้ในวันต่อ ๆ ไป
• สังเกตอารมณ์และการเรียนของลูกในช่วงแรก ถ้าเปลี่ยนไปมาก ควรขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก

สิ่งที่ไม่ควรทำต่อหน้าลูกระหว่างหย่า

สิ่งที่ทำร้ายลูกมากที่สุดมักไม่ใช่การหย่า แต่เป็นความขัดแย้งที่ลูกต้องเห็นและต้องแบกรับ

• ทะเลาะหรือต่อว่ากันต่อหน้าลูก ทั้งต่อหน้าและผ่านโทรศัพท์
• ใช้ลูกเป็นคนส่งข้อความ หรือให้ลูกสืบเรื่องของอีกฝ่าย
• ห้ามลูกพบอีกฝ่ายเพื่อต่อรองเรื่องเงิน หรือหยุดจ่ายค่าเลี้ยงดูเพื่อกดดันเรื่องการพบลูก
• โพสต์เรื่องการหย่าและความผิดของอีกฝ่ายลงสื่อสังคมออนไลน์
• พาลูกย้ายที่อยู่หรือออกนอกประเทศกะทันหันโดยไม่ตกลงกันก่อน

พฤติกรรมของพ่อแม่ระหว่างหย่าอาจกลายเป็นข้อเท็จจริงในศาล เพราะศาลชี้ขาดเรื่องอำนาจปกครองโดยดูความผาสุกและประโยชน์ของลูกเป็นสำคัญ การรักษาความสงบต่อหน้าลูกจึงเป็นทั้งเรื่องของลูกและเรื่องของคดี

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากเขียนแผนเรื่องลูกของตัวเองก่อน ครอบคลุมที่อยู่ โรงเรียน ค่าใช้จ่าย และตารางพบลูก แล้วจึงนำไปคุยกับอีกฝ่ายในช่วงที่อารมณ์สงบ

การปรึกษาทนายความด้านครอบครัวตั้งแต่ยังไม่ตัดสินใจ ช่วยให้รู้ว่าแผนที่คิดไว้ทำได้จริงตามกฎหมายหรือไม่ และควรหย่าแบบจดทะเบียนหรือฟ้องศาล เพื่อให้ลูกได้รับผลกระทบน้อยที่สุด