ถ้าอีกฝ่ายไม่จ่ายค่าเลี้ยงดูบุตรตามที่ตกลงไว้ในบันทึกท้ายทะเบียนหย่า คุณยังยึดทรัพย์หรืออายัดเงินเดือนเขาทันทีไม่ได้ เพราะข้อตกลงที่เขตหรืออำเภอไม่ใช่คำพิพากษา ต้องนำข้อตกลงนั้นไปฟ้องต่อศาลก่อน ส่วนงวดที่ค้างเรียกย้อนหลังได้ภายในอายุความ 5 ปี
ข้อตกลงค่าเลี้ยงดูในใบหย่า มีผลทางกฎหมายแค่ไหน
ข้อตกลงนี้ผูกพันคู่หย่าทั้งสองฝ่ายจริง แต่มีสถานะเป็นสัญญาระหว่างคู่กรณี ไม่ใช่คำสั่งศาล
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1522 วรรคหนึ่ง กำหนดว่าเมื่อหย่าโดยความยินยอม ให้ตกลงไว้ในสัญญาหย่าว่าฝ่ายใดหรือทั้งสองฝ่ายจะออกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเป็นจำนวนเท่าใด ข้อตกลงนี้มักบันทึกไว้ในทะเบียนการหย่าที่สำนักทะเบียน
ปัญหาคือ การบังคับคดี เช่น ยึดทรัพย์ อายัดเงินเดือน หรือให้ศาลใช้มาตรการพิเศษกับคนที่ไม่จ่าย ต้องเริ่มจากคำพิพากษาหรือคำสั่งศาล ข้อตกลงที่เขตจึงต้องผ่านขั้นตอนฟ้องคดีก่อน
| ประเด็น | บันทึกท้ายทะเบียนหย่า | คำพิพากษา หรือคำพิพากษาตามยอมของศาล |
|---|---|---|
| ทำที่ไหน | สำนักทะเบียน (เขตหรืออำเภอ) | ศาลเยาวชนและครอบครัว หรือศาลที่มีอำนาจ |
| อีกฝ่ายไม่จ่าย ยึดหรืออายัดได้ทันทีไหม | ไม่ได้ ต้องฟ้องให้ศาลพิพากษาก่อน | ได้ ยื่นขอบังคับคดีได้เลย |
| มาตรการเฉพาะของศาลครอบครัว | ยังใช้ไม่ได้ | ใช้ได้ เช่น สั่งอายัดรายได้ประจำ |
| ใช้เป็นหลักฐานในศาล | เป็นหลักฐานสำคัญว่าอีกฝ่ายรับว่าจะจ่ายเท่าใด | เป็นตัวคำบังคับเอง |
อีกฝ่ายไม่จ่ายตามใบหย่า ต้องทำอย่างไร
ให้เริ่มจากทำยอดค้างให้ชัด แล้วจึงเลือกระหว่างเจรจาอย่างมีหลักฐานกับฟ้องคดี ลำดับที่ใช้ได้ผลในทางปฏิบัติมีดังนี้
- ทำตารางเดือนต่อเดือน ว่างวดไหนได้รับเท่าไร ค้างเท่าไร พร้อมสลิปหรือรายการเดินบัญชี
- ขอสำเนาทะเบียนการหย่าที่มีข้อความข้อตกลงครบถ้วน และเก็บสูติบัตรของบุตรไว้
- ทวงถามเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น ข้อความหรือหนังสือที่ระบุยอดค้างและวันที่ขอให้ชำระ
- ถ้ายังพอคุยกันได้ ยื่นขอไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนฟ้องต่อศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี ซึ่งไม่เสียค่าธรรมเนียม และถ้าตกลงกันได้ อาจขอให้ศาลพิพากษาตามยอมได้
- ถ้าไม่ได้ผล ยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ขอให้ชำระยอดค้างพร้อมงวดต่อไป
- เมื่อได้คำพิพากษาแล้วยังไม่จ่าย จึงยื่นขอบังคับคดีหรือขอให้ศาลใช้มาตรการสำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดู
ในคดีเดียวกัน ถ้าฐานะของฝ่ายใดเปลี่ยนไปจากวันที่ตกลง ยังขอให้ศาลแก้ไขจำนวนเงินให้เหมาะกับปัจจุบันได้ตามมาตรา 1598/39 ภาพรวมของการฟ้องย้อนหลังและการบังคับคดีอ่านเพิ่มได้ที่ ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรย้อนหลังได้ไหม และถ้าไม่จ่ายบังคับคดีอย่างไร
เรียกค่าเลี้ยงดูที่ค้างย้อนหลังได้กี่ปี
เงินค่าเลี้ยงดูที่ตกลงจ่ายเป็นงวดแล้วค้างจ่าย มีอายุความ 5 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (4) ซึ่งครอบคลุมเงินค้างจ่ายประเภทค่าอุปการะเลี้ยงดูที่กำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา
อายุความเริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ (มาตรา 193/12) ในทางปฏิบัติจึงนับแยกเป็นรายงวด งวดที่ครบกำหนดเกิน 5 ปีนับถึงวันฟ้องจึงเสี่ยงที่อีกฝ่ายจะยกอายุความขึ้นต่อสู้
| ตัวอย่างสถานการณ์ | ผลโดยทั่วไป |
|---|---|
| ค้างมา 8 เดือน | เรียกได้ครบทุกงวด |
| จ่ายบ้างไม่จ่ายบ้างมา 3 ปี | เรียกส่วนที่ขาดได้ ต้องมีหลักฐานยอดที่ได้รับจริง |
| ค้างมาตั้งแต่ 7 ปีก่อน | งวดที่เก่ากว่า 5 ปีเสี่ยงถูกตัดด้วยอายุความ |
อย่าปล่อยให้ยอดค้างสะสมโดยหวังว่าวันหนึ่งจะได้ทั้งก้อน งวดที่เก่าเกิน 5 ปีอาจเรียกไม่ได้อีก การจดบันทึกทุกเดือนและเริ่มดำเนินการเร็วคือการรักษาสิทธิของลูกที่ดีที่สุด
ได้คำพิพากษาแล้วยังไม่จ่าย ศาลช่วยอะไรได้บ้าง
เมื่อมีคำพิพากษาให้จ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูแล้ว พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 162 ให้เครื่องมือที่แรงกว่าหนี้เงินทั่วไป
- สั่งให้ผู้ต้องจ่ายนำเงินมาวางศาลตามเงื่อนไขหรือระยะเวลาที่ศาลกำหนด
- ถ้ามีรายได้ประจำ สั่งอายัดเงินเท่าค่าเลี้ยงดูรายงวด ให้นายจ้างหรือผู้จ่ายเงินส่งศาลแทน
- ถ้าจงใจไม่ปฏิบัติตาม เรียกตัวมาตักเตือน และถ้ายังเพิกเฉยโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลออกหมายจับและกักขังได้ภายในระยะเวลาที่กฎหมายจำกัด
- ยึดหรืออายัดทรัพย์สินอื่นผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ตามกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรการเหล่านี้เริ่มใช้ได้หลังมีคำพิพากษาเท่านั้น จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการฟ้องตามข้อตกลงหย่าจึงคุ้มค่า แม้ยอดค้างจะยังไม่มากก็ตาม
เขียนข้อตกลงค่าเลี้ยงดูอย่างไรให้บังคับง่าย
ข้อตกลงที่บังคับง่ายคือข้อตกลงที่คนอ่านแล้วคำนวณยอดค้างได้ทันทีโดยไม่ต้องตีความ ถ้ากำลังจะหย่า ควรตรวจรายการต่อไปนี้ก่อนลงชื่อ
- จำนวนเงินต่อบุตรแต่ละคนต่อเดือน และวันที่ต้องโอน
- บัญชีที่รับเงิน ชื่อเจ้าของบัญชี และวิธีพิสูจน์การจ่าย
- จ่ายถึงเมื่อใด เช่น จนบุตรบรรลุนิติภาวะ หรือจนจบการศึกษาระดับที่ระบุ
- ค่าใช้จ่ายพิเศษ เช่น ค่าเทอม ค่ารักษาพยาบาล แบ่งกันคนละกี่ส่วน และส่งใบเสร็จอย่างไร
- การปรับจำนวนตามระยะเวลา เช่น ทบทวนทุกช่วงชั้นการศึกษา
ถ้าต้องการความแน่นอนมากกว่านั้น ทางที่ดีคือให้ข้อตกลงกลายเป็นคำพิพากษาตามยอม เช่น ผ่านการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องที่ศาล หรือทำสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีที่ยื่นไว้แล้ว เพราะถ้าผิดนัดจะยื่นบังคับคดีได้ทันที รายการเรื่องที่ควรเขียนในข้อตกลงหย่าทั้งฉบับดูได้ที่ หย่าโดยความยินยอม ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ
คำถามที่พบบ่อย
ตกลงในใบหย่าว่าฝ่ายเดียวเลี้ยงลูกเอง ไม่ต้องจ่าย ใช้ได้ไหม
มาตรา 1522 ให้ตกลงได้ว่าฝ่ายใดหรือทั้งสองฝ่ายเป็นผู้ออกค่าเลี้ยงดู แต่สิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูสละหรือโอนไม่ได้ตามมาตรา 1598/41 เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยน เช่น ฝ่ายที่เลี้ยงรายได้ลดลงมาก ยังขอให้ศาลกำหนดหรือแก้ไขได้
ไม่จ่ายค่าเลี้ยงดูตามใบหย่า แจ้งความตำรวจได้ไหม
การไม่จ่ายตามข้อตกลงเป็นเรื่องทางแพ่ง ไม่ใช่ความผิดอาญาในตัวเอง ช่องทางที่ถูกคือฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว การกักขังจะเกิดได้เฉพาะเมื่อมีคำพิพากษาแล้วจงใจขัดคำสั่งศาล ดูประกอบได้ที่ กรณีเบี้ยวค่าเลี้ยงดู มีสิทธิถูกขังหรือไม่
อีกฝ่ายอยู่ต่างจังหวัด ต้องไปฟ้องที่ศาลไหน
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4 (1) ให้ฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนา หรือศาลที่มูลคดีเกิด การเลือกศาลมีผลต่อค่าเดินทางและการส่งหมาย จึงควรให้ทนายช่วยพิจารณาตั้งแต่ต้น
ค่าเลี้ยงดูที่ตกลงไว้ต่ำเกินไป ฟ้องขอเพิ่มได้ไหม
ได้ ถ้าฐานะของผู้จ่ายหรือความจำเป็นของบุตรเปลี่ยนไปจากเดิม มาตรา 1598/39 ให้ศาลเพิ่ม ลด หรือเพิกถอนค่าอุปการะเลี้ยงดูที่ตกลงกันไว้ได้ หลักที่ศาลใช้ประเมินจำนวนเงินอ่านได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตรต่อเดือนเท่าไร ศาลคิดจากอะไร
ไม่มีเงินจ้างทนาย ฟ้องเองได้ไหม
ฟ้องเองได้ และในคดีครอบครัว ถ้าคู่ความไม่มีทนายความ ขอให้ศาลแต่งตั้งทนายความให้ได้ตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ มาตรา 158 นอกจากนี้ยังขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลได้หากไม่สามารถชำระได้
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากรวบรวมสามอย่าง คือ สำเนาทะเบียนการหย่าที่มีข้อตกลง หลักฐานการรับเงินทุกงวด และข้อมูลที่ทำงานหรือรายได้ของอีกฝ่ายเท่าที่ทราบ เอกสารชุดนี้ช่วยให้รู้ยอดค้างที่ยังอยู่ในอายุความและประเมินได้ว่าบังคับคดีได้จริงหรือไม่
จากนั้นปรึกษาทนายความด้านครอบครัวเพื่อเลือกระหว่างไกล่เกลี่ยที่ศาลกับฟ้องคดีทันที ยิ่งเริ่มเร็ว งวดที่หลุดอายุความก็ยิ่งน้อย และลูกได้รับเงินที่ควรได้สม่ำเสมอขึ้น
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ