เมื่ออีกฝ่ายไม่ยอมไปจดทะเบียนหย่าด้วยกัน ทางที่เหลือคือการฟ้องหย่าต่อศาล การวางแผนฟ้องหย่าที่ดีเริ่มก่อนวันยื่นฟ้องหลายสัปดาห์ และควรเริ่มก่อนที่อีกฝ่ายจะรู้ตัว เพราะหลังจากนั้นหลักฐานอาจถูกลบและทรัพย์สินอาจถูกโยกย้าย บทความนี้เน้นแผนและลำดับเวลา ตั้งแต่การตัดสินใจ สิ่งที่ต้องเก็บก่อน จนถึงเอกสารในวันยื่น ส่วนข้อควรทำและไม่ควรทำตลอดทั้งคดี ดูได้ที่ ฟ้องหย่าให้ชนะ ควรทำและไม่ควรทำอะไร
วางแผนฟ้องหย่า คืออะไร และทำไมต้องเริ่มก่อนอีกฝ่ายรู้
การวางแผนฟ้องหย่า คือการกำหนดล่วงหน้าว่าจะขออะไรจากศาล จะพิสูจน์เหตุหย่าอย่างไร และต้องคุ้มครองทรัพย์หรือความปลอดภัยเรื่องใดก่อนยื่นคำฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 ให้หย่าได้โดยความยินยอมหรือโดยคำพิพากษา ถ้าอีกฝ่ายไม่ยินยอม คุณต้องพิสูจน์เหตุหย่าตามมาตรา 1516 ศาลจึงจะพิพากษาให้หย่าได้
เหตุที่ต้องเริ่มก่อนอีกฝ่ายรู้มีสามข้อ ข้อแรก หลักฐานหลายอย่างอาจหายไปเมื่อเขารู้ว่าจะถูกฟ้อง ข้อสอง มาตรา 1532 ให้คำพิพากษาส่วนทรัพย์สินมีผลย้อนหลังไปถึงวันฟ้องหย่า ช่วงก่อนวันฟ้องจึงเป็นช่วงที่ทรัพย์ถูกขายหรือโอนได้ง่ายที่สุด ข้อสาม เหตุหย่าบางข้อมีกำหนดเวลา ปล่อยไว้นานอาจใช้ฟ้องไม่ได้
ต้องตัดสินใจอะไรบ้างก่อนยื่นฟ้อง
คำตอบของสี่ข้อนี้กำหนดว่าคุณต้องเตรียมอะไรและเร็วแค่ไหน
- ต้องการอะไรจากการหย่า นอกจากให้หย่า เช่น อยากเลี้ยงลูกเอง ต้องการค่าเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ ค่าทดแทน หรือส่วนแบ่งบ้านและเงินฝาก
- เจรจาก่อนหรือฟ้องเลย การหย่าโดยความยินยอมตามมาตรา 1514 และ 1515 เร็วกว่าและไม่ต้องขึ้นศาล แต่ค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ขอได้ในคดีหย่าเท่านั้น ถ้าหย่าโดยความยินยอม คุณจะได้เพียงเท่าที่เขียนไว้ในหนังสือหย่า และถ้ามีความรุนแรงหรือเสี่ยงที่ทรัพย์จะหาย การเปิดเจรจาก่อนอาจเป็นการเตือนอีกฝ่าย
- ต้องขอคุ้มครองชั่วคราวพร้อมคำฟ้องหรือไม่ ถ้ามีทรัพย์ที่โอนได้ง่าย คำขอห้ามโอนหรืออายัดต้องมีหลักฐานเตรียมไว้ล่วงหน้า
- ใครจะดำเนินคดี คุณว่าความเองได้ แต่ถ้ามีลูก ทรัพย์ หรือคำขอเรื่องเงิน ควรให้ทนายประเมินก่อนยื่น
ไทม์ไลน์วางแผนฟ้องหย่า ทีละช่วง
ระยะเวลาจริงของแต่ละคนต่างกัน ตารางนี้เป็นลำดับงานที่ใช้วางแผนได้ ถ้าใกล้ครบกำหนดหนึ่งปี ให้ย่นทุกช่วงให้สั้นลง และถ้ามีเรื่องความปลอดภัย ให้จัดการเรื่องนั้นก่อนทุกอย่าง
| ช่วง | สิ่งที่ทำ |
|---|---|
| สัปดาห์แรก | จดวันที่รู้เหตุหย่าและนับกำหนดตามมาตรา 1529 สำรองหลักฐานที่อาจหายไป และวางแผนความปลอดภัย |
| สองถึงสี่สัปดาห์ | ทำรายการทรัพย์และหนี้ สำเนาเอกสารเก็บไว้นอกบ้าน จดรายจ่ายของลูก และประเมินการเงินของตัวเองระหว่างคดี |
| ก่อนยื่นฟ้อง | ปรึกษาทนาย ตัดสินใจเรื่องคำขอทั้งหมด และเตรียมคำขอคุ้มครองชั่วคราวถ้าจำเป็น |
| วันยื่นฟ้อง | ยื่นคำฟ้องพร้อมคำขอที่จำเป็น และร้องขอให้ส่งหมายภายในเจ็ดวันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 173 |
เหตุหย่าของคุณมีกำหนดหนึ่งปีหรือไม่
มีเฉพาะบางเหตุ ป.พ.พ. มาตรา 1529 กำหนดว่าสิทธิฟ้องหย่าโดยอาศัยเหตุตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) หรือ (6) และสิทธิเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 ระงับไปเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่คุณรู้หรือควรรู้ความจริงที่จะยกขึ้นอ้าง
| เหตุหย่า (ป.พ.พ. มาตรา 1516) | อยู่ในกำหนดหนึ่งปีของมาตรา 1529 ไหม | สิ่งที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| (1) อุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้หรือมีชู้ | อยู่ | นับหนึ่งปีจากวันที่รู้หรือควรรู้ ไม่ใช่วันที่เริ่มมีความสัมพันธ์ |
| (2) ประพฤติชั่ว จนอีกฝ่ายอับอายหรือเดือดร้อนเกินควร | อยู่ | ต้องแสดงผลกระทบต่อคุณด้วย |
| (3) ทำร้าย ทรมาน หมิ่นประมาท หรือเหยียดหยามอย่างร้ายแรง | อยู่ | เก็บใบรับรองแพทย์และบันทึกแจ้งความไว้แต่เนิ่น ๆ |
| (4) จงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี | ไม่อยู่ | ต้องพิสูจน์ความจงใจ ไม่ใช่นับแค่เวลาที่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน |
| (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เกินสามปี | ไม่อยู่ | ต้องเป็นการแยกกันอยู่เพราะอยู่ร่วมกันโดยปกติสุขไม่ได้ |
| (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดู หรือเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นคู่สมรสอย่างร้ายแรง | อยู่ | ต้องถึงขนาดที่คุณเดือดร้อนเกินควร |
ถ้าเหตุหนึ่งพ้นหนึ่งปีไปแล้ว ยังไม่ได้แปลว่าหย่าไม่ได้เลย มาตรา 1529 ยอมให้นำเหตุนั้นมาสืบสนับสนุนคดีที่อาศัยเหตุอื่น แต่ถ้าเพิ่งรู้เรื่องมาไม่นาน การรีบปรึกษาก่อนครบกำหนดปลอดภัยกว่ามาก
ต้องเก็บอะไรก่อนอีกฝ่ายรู้ตัว
ให้เน้นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือหลักฐานที่อาจหายไปและหลักฐานวันที่คุณรู้เหตุหย่า เช่น ข้อความที่อีกฝ่ายส่งถึงคุณเอง ใบรับรองแพทย์ และบันทึกประจำวันที่สถานีตำรวจ เก็บไฟล์ต้นฉบับไว้โดยไม่ตัดต่อ และได้มาโดยชอบ ไม่ใช่จากการแอบเข้าบัญชีของอีกฝ่าย กลุ่มที่สองคือข้อมูลทรัพย์ที่อาจถูกโยกย้าย สินสมรสคือทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรส และถ้าสงสัยให้สันนิษฐานว่าเป็นสินสมรสตามมาตรา 1474 ส่วนสินส่วนตัว เช่น ทรัพย์ก่อนสมรสหรือมรดก เป็นไปตามมาตรา 1471
- ที่ดิน บ้าน คอนโด พร้อมเลขเอกสารสิทธิและชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์
- รถ บัญชีเงินฝาก หุ้น กองทุนรวม และประกันแบบสะสมทรัพย์
- กิจการหรือหุ้นในบริษัทที่คู่สมรสถือ
- หนี้บ้าน หนี้รถ หนี้บัตรเครดิต และหนี้ที่กู้มาใช้ในครอบครัว
- ทรัพย์ก่อนสมรสหรือมรดก พร้อมหลักฐานวันที่ได้มา
ถ้าคู่สมรสมีบริษัทหรือร้านค้า อ่าน หย่ากับเจ้าของธุรกิจ หุ้นบริษัทเป็นสินสมรสไหม และถ้าเริ่มเห็นสัญญาณว่าทรัพย์กำลังถูกโยกย้าย อ่าน คู่สมรสซ่อนทรัพย์ก่อนหย่า ทำอย่างไร
ความปลอดภัยและลูกต้องวางแผนอย่างไร
ความปลอดภัยมาก่อนเรื่องคดีเสมอ ถ้าเคยถูกทำร้ายหรือข่มขู่ ให้ไปพบแพทย์ แจ้งความ และวางแผนที่พักสำรองก่อนบอกอีกฝ่าย ดูขั้นตอนใน สามีทำร้ายร่างกาย แจ้งความได้ไหม ถ้าต้องย้ายออกจากบ้าน ให้เก็บหลักฐานเหตุที่ต้องย้าย เช่น ใบรับรองแพทย์หรือบันทึกแจ้งความ เพื่อไม่ให้อีกฝ่ายอ้างว่าคุณจงใจละทิ้งร้าง เรื่องลูก มาตรา 1520 ให้ศาลชี้ขาดอำนาจปกครองโดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตร หลักฐานว่าใครดูแลลูกในชีวิตประจำวันจึงสำคัญมาก
สิ่งที่ห้ามพลาดก่อนยื่นฟ้อง
ในช่วงวางแผน มีสี่เรื่องที่ทำให้เสียสิทธิหรือทำให้แผนพังได้ทันที
- ห้ามแสดงออกว่าให้อภัย ป.พ.พ. มาตรา 1518 กำหนดว่าถ้าฝ่ายที่มีสิทธิฟ้องหย่ากระทำการอันแสดงว่าให้อภัยการกระทำที่เป็นเหตุหย่าแล้ว สิทธิฟ้องหย่าเพราะเหตุนั้นหมดไป ระหว่างเตรียมตัวเงียบ ๆ จึงควรระวังข้อความหรือการกระทำที่อาจถูกตีความเช่นนั้น และปรึกษาทนายก่อนส่งข้อความสำคัญ
- ห้ามโอน ซ่อน หรือขายทรัพย์หนีการแบ่ง มาตรา 1534 ให้ถือว่าสินสมรสที่จำหน่ายไปเพื่อประโยชน์ตนฝ่ายเดียวยังมีอยู่เพื่อนำมาแบ่ง และให้ผู้จำหน่ายชดใช้จากส่วนของตน
- ห้ามเซ็นเอกสารหรือตอบหนังสือของอีกฝ่ายก่อนปรึกษา ถ้าอีกฝ่ายส่งหนังสือจากทนายมาก่อน อ่าน ได้รับหนังสือจากทนายอีกฝ่ายเรื่องหย่า ต้องตอบไหม
- ห้ามปล่อยเวลาจนพ้นหนึ่งปี ถ้าเหตุหย่าของคุณอยู่ในมาตรา 1529
เอกสารที่ต้องพร้อมในวันยื่นฟ้องมีอะไรบ้าง
เอกสารชุดนี้ใช้ทั้งตอนปรึกษาทนายและตอนร่างคำฟ้อง ยังหาไม่ครบก็เริ่มปรึกษาได้
| เอกสาร | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| ทะเบียนสมรส บัตรประชาชน ทะเบียนบ้านของทั้งสองฝ่าย | ยืนยันสถานะสมรสและที่อยู่สำหรับส่งหมาย |
| สูติบัตรลูก และเอกสารโรงเรียนหรือโรงพยาบาล | เรื่องอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดูบุตร |
| เอกสารสิทธิทรัพย์สิน สัญญากู้ และใบแจ้งยอดหนี้ | ทำรายการสินสมรส สินส่วนตัว และหนี้ร่วม |
| หลักฐานรายได้ของทั้งสองฝ่ายเท่าที่มี | ประเมินค่าเลี้ยงดูบุตรและค่าเลี้ยงชีพ |
| หลักฐานเหตุหย่าและบันทึกเหตุการณ์ | พิสูจน์เหตุหย่าและนับกำหนดเวลา |
| สัญญาก่อนสมรส (ถ้ามี) | ตรวจข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินที่ทำไว้ก่อนสมรส |
ตัวอย่างสมมติ: วางแผนฟ้องหย่าภายในกำหนดหนึ่งปี
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบีพบว่านายเอสามีของตนอุปการะเลี้ยงดูหญิงอื่น จากข้อความที่นายเอส่งมาในกลุ่มครอบครัวโดยไม่ตั้งใจ แทนที่จะเผชิญหน้าทันที นางบีบันทึกภาพหน้าจอจากโทรศัพท์ของตัวเอง จดวันที่รู้เรื่องไว้ ทำรายการทรัพย์ และพบว่ามีคอนโดที่ซื้อระหว่างสมรสในชื่อนายเอ
นางบีนำข้อมูลไปปรึกษาทนาย ทนายวางคำฟ้องให้ขอหย่า ขออำนาจปกครองลูก ค่าเลี้ยงดูบุตร ค่าทดแทน และแบ่งสินสมรส พร้อมพิจารณายื่นคำขอห้ามโอนคอนโดไปพร้อมคำฟ้อง เพราะนางบีเห็นประกาศขายห้อง ผลของคดียังขึ้นกับพยานหลักฐานและการพิจารณาของศาล แต่การวางแผนทำให้นางบีไม่พลาดกำหนดหนึ่งปี และไม่เสียโอกาสขอคุ้มครองทรัพย์
สัญญาณว่าคุณควรรีบปรึกษาทนายก่อนยื่นฟ้อง
- ใกล้ครบหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เหตุหย่าในกลุ่มของมาตรา 1529
- อีกฝ่ายเริ่มประกาศขายบ้าน ถอนเงินก้อน หรือเปลี่ยนชื่อผู้ถือหุ้น
- มีความรุนแรงในบ้าน หรือคุณกังวลเรื่องความปลอดภัยของลูก
- ทั้งสองฝ่ายต้องการเลี้ยงลูก และคาดว่าจะต่อสู้เรื่องอำนาจปกครอง
- คู่สมรสมีบริษัท กิจการ หรือทรัพย์ในต่างประเทศ
ก่อนร่างคำฟ้อง ควรเช็กว่าขอครบทุกเรื่องหรือยังใน ฟ้องหย่าต้องขออะไรบ้างในคำฟ้อง
การวางแผนที่ดีไม่ได้ทำให้การหย่าง่ายขึ้นทางใจ แต่ช่วยไม่ให้คุณเสียสิทธิเพราะความรีบหรือความไม่รู้ เริ่มจากจดวันที่รู้เหตุ ทำรายการทรัพย์ และเก็บหลักฐานโดยชอบ แล้วนำทั้งหมดไปให้ทนายประเมินก่อนบอกอีกฝ่าย หากต้องการให้ทนายช่วยวางแผนก่อนยื่นฟ้อง ติดต่อสำนักงาน พร้อมเอกสารที่มีอยู่ได้เลย
คำถามที่พบบ่อย
ต้องบอกอีกฝ่ายก่อนไหมว่าจะฟ้องหย่า?
ไม่ต้อง กฎหมายไม่ได้บังคับให้แจ้งล่วงหน้า เมื่อคุณยื่นฟ้องและร้องขอให้ส่งหมายตามขั้นตอน ศาลจะออกหมายเรียกพร้อมสำเนาคำฟ้องไปถึงอีกฝ่าย ถ้าความปลอดภัยไม่ใช่ปัญหาและอีกฝ่ายพอคุยได้ การเจรจาก่อนก็เป็นทางเลือกที่ควรพิจารณา
ควรเจรจาหย่าโดยความยินยอมก่อนฟ้องไหม?
ควรพิจารณา ถ้าไม่มีความเสี่ยงเรื่องความปลอดภัยหรือการโยกย้ายทรัพย์ แต่ถ้าหย่าโดยความยินยอม คุณจะฟ้องค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ภายหลังไม่ได้ สิ่งที่ได้มีเพียงเท่าที่เขียนไว้ในหนังสือหย่า เรื่องเงิน ลูก และทรัพย์จึงควรตกลงให้ครบและให้ทนายตรวจก่อนลงชื่อ
ถอนเงินจากบัญชีก่อนฟ้องหย่าได้หรือไม่?
ใช้จ่ายตามความจำเป็นของตัวเองและลูกได้ เงินสินสมรสที่ถอนไปเก็บไว้ยังเป็นสินสมรสที่ต้องแบ่ง และถ้านำไปใช้เพื่อประโยชน์ตนฝ่ายเดียว ศาลอาจถือว่ายังมีอยู่และหักจากส่วนของผู้ถอนตามมาตรา 1534 ควรเก็บหลักฐานว่าเงินแต่ละก้อนใช้ไปกับอะไร
วางแผนฟ้องหย่านานแค่ไหนจึงควรยื่นฟ้อง?
ไม่มีระยะเวลาตายตัว ขึ้นกับว่าหลักฐานพร้อมแค่ไหนและมีความเสี่ยงเรื่องทรัพย์หรือความปลอดภัยหรือไม่ แต่ถ้าเหตุหย่าอยู่ในมาตรา 1529 ต้องฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ความจริง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
