ลูกฟ้องชู้ในนามตัวเองไม่ได้ เพราะ สิทธิเรียกค่าทดแทนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 เป็นของคู่สมรส แต่ลูกช่วยแม่ได้มาก เช่น เป็นผู้รับมอบอำนาจติดต่อเรื่องต่าง ๆ และช่วยแม่แต่งตั้งทนายความ ส่วนถ้าแม่เสียชีวิตระหว่างคดี ทายาทต้องยื่นขอเข้าแทนภายในหนึ่งปี และยังมีประเด็นเรื่องสิทธิเฉพาะตัว
ทำไมลูกฟ้องชู้แทนแม่ในนามตัวเองไม่ได้
มาตรา 1523 วรรคสองใช้คำว่า "คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง" จะเรียกค่าทดแทนจากผู้ที่ล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายในทำนองชู้ หรือแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้ได้ ผู้มีสิทธิฟ้องจึงมีแค่คู่สมรสที่ถูกกระทำ
ถ้าลูกยื่นฟ้องเองในฐานะโจทก์ ศาลมักเห็นว่าลูกไม่มีอำนาจฟ้อง แม้ลูกจะเสียใจหรือได้รับผลกระทบจริง เพราะกฎหมายไม่ได้ให้สิทธินี้แก่บุตร
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ มาตรา 1562 ห้ามฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่ง ลูกจึงฟ้องพ่อหรือแม่ที่มีชู้ด้วยตนเองไม่ได้เช่นกัน
แม่มอบอำนาจหรือแต่งทนายให้ดำเนินคดีอย่างไร
แม่ยังเป็นโจทก์เสมอ ลูกเข้ามาช่วยได้ในบทบาทที่ต่างกัน ขอบเขตของแต่ละบทบาทไม่เหมือนกัน
| บทบาท | ทำอะไรได้ | ข้อจำกัด |
|---|---|---|
| ลูกเป็นผู้รับมอบอำนาจ | ติดต่อทนาย รวบรวมเอกสาร ยื่นหรือรับเอกสารตามที่ระบุในหนังสือมอบอำนาจ | ว่าความในศาลหรือแต่งคำฟ้องให้ผู้อื่นไม่ได้ ถ้าไม่ได้เป็นทนายความ |
| ทนายความที่แม่แต่งตั้ง | ร่างคำฟ้อง ยื่นฟ้อง ว่าความ ซักถามพยาน และเจรจาไกล่เกลี่ย | ต้องมีใบแต่งทนายที่แม่ลงชื่อ |
| แม่ในฐานะโจทก์ | ตัดสินใจเรื่องฟ้อง ถอนฟ้อง หรือตกลงยอมความ และเบิกความเป็นพยาน | การตัดสินใจสำคัญต้องเป็นของแม่ |
พ.ร.บ.ทนายความ พ.ศ. 2528 มาตรา 33 ห้ามผู้ที่ไม่ได้รับใบอนุญาตว่าความในศาลหรือแต่งฟ้องและคำคู่ความให้บุคคลอื่น ลูกที่ไม่ใช่ทนายจึงควรวางบทบาทเป็นผู้ประสานงาน ไม่ใช่ผู้ว่าความแทน
ขั้นตอนที่ใช้บ่อยมีดังนี้
- แม่ตัดสินใจเองว่าต้องการฟ้อง และเล่าข้อเท็จจริงกับทนายด้วยตนเองอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
- นับวันที่แม่รู้เรื่องครั้งแรก เพื่อไม่ให้พ้นกำหนดหนึ่งปีตามมาตรา 1529
- ลูกช่วยรวบรวมหลักฐานและเอกสาร เช่น ทะเบียนสมรส ภาพ ข้อความ และรายชื่อพยาน
- แม่ลงชื่อในใบแต่งทนาย และทำหนังสือมอบอำนาจให้ลูกถ้าต้องการให้ช่วยติดต่อแทน
- ทนายยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ
- แม่มาเบิกความในวันสืบพยาน หรือตามวิธีที่ศาลอนุญาต
ถ้าแม่อยู่ต่างประเทศ หนังสือมอบอำนาจหรือใบแต่งทนายที่ลงนามในต่างประเทศอาจต้องรับรองตาม ป.วิ.พ. มาตรา 47 เช่น ให้กงสุลไทยเป็นพยาน ควรถามทนายเรื่องรูปแบบก่อนลงนาม
ลูกช่วยอะไรได้บ้างในคดีฟ้องชู้ของแม่
บทบาทที่มีค่าที่สุดของลูกมักเป็น ผู้ช่วยรวบรวมหลักฐานและพยานที่รู้เห็น โดยเฉพาะเมื่อแม่อายุมากหรือไม่คล่องเรื่องเทคโนโลยี
- จัดเรียงภาพ ข้อความ และโพสต์ตามลำดับวันที่ พร้อมระบุแหล่งที่มา
- ช่วยแม่จดเหตุการณ์สำคัญเป็นลำดับเวลา เพื่อใช้เตรียมเบิกความ
- เป็นพยานในเรื่องที่ตนรู้เห็นเอง ซึ่งศาลจะชั่งน้ำหนักร่วมกับพยานอื่น
- ดูแลแม่ด้านจิตใจตลอดคดี ซึ่งอาจใช้เวลาหลายเดือน
ข้อห้ามสำคัญคือ อย่าโพสต์กล่าวหาหรือประจานชู้ในโซเชียลมีเดีย เพราะอาจกลายเป็นคดีหมิ่นประมาทย้อนกลับมา และอย่าเก็บหลักฐานด้วยวิธีที่ผิดกฎหมาย ดูแนวทางได้ที่ หลักฐานฟ้องชู้และวิธีเก็บที่ไม่ผิดกฎหมาย
ถ้าแม่เสียชีวิตระหว่างคดี ลูกเข้าแทนได้ไหม
ป.วิ.พ. มาตรา 42 วางหลักว่า เมื่อคู่ความตายก่อนศาลพิพากษา ทายาท ผู้จัดการมรดก หรือผู้ปกครองทรัพย์มรดกยื่นขอเข้าเป็นคู่ความแทนได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่คู่ความตาย ถ้าไม่มีใครยื่น ศาลจะสั่งจำหน่ายคดี
แต่การเข้าแทนจะสำเร็จหรือไม่ยังขึ้นกับว่าสิทธิเรียกค่าทดแทนจากชู้ตกทอดได้หรือไม่ เพราะ ป.พ.พ. มาตรา 1600 ยกเว้นสิทธิที่ตามกฎหมายหรือโดยสภาพเป็นการเฉพาะตัวของผู้ตายไว้ ประเด็นนี้ควรให้ทนายตรวจแนวคำพิพากษาล่าสุดก่อนยื่น
ถ้าแม่เสียชีวิตก่อนได้ยื่นฟ้อง ลูกยิ่งมีความเสี่ยงสูงว่าจะเริ่มคดีใหม่ในนามทายาทไม่ได้
ถ้าแม่อายุมากหรือป่วยหนัก แต่ตั้งใจจะฟ้องชู้ อย่ารอให้หลักฐานสมบูรณ์ทุกชิ้น ให้แม่แต่งทนายและยื่นฟ้องในขณะที่ยังให้ข้อเท็จจริงและเบิกความได้เอง
คำถามที่พบบ่อย
แม่อายุมากและความจำไม่ดี ยังฟ้องได้ไหม
ฟ้องได้ถ้าแม่ยังเข้าใจและตัดสินใจเองได้ ลูกช่วยจดลำดับเหตุการณ์เพื่อให้แม่ทบทวนก่อนเบิกความ แต่ถ้าแม่ไม่สามารถตัดสินใจเองได้แล้ว ต้องพิจารณาเรื่องการขอให้ศาลตั้งผู้อนุบาลก่อน ซึ่งควรปรึกษาทนาย
แม่ไม่อยากฟ้อง แต่ลูกอยากฟ้อง ทำได้ไหม
ทำไม่ได้ เพราะสิทธิเป็นของแม่ และแม่มีสิทธิเลือกที่จะไม่ฟ้อง การกดดันให้แม่ฟ้องทั้งที่ไม่พร้อมยังอาจทำให้แม่เบิกความได้ไม่ดี
พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส แม่ฟ้องชู้ได้ไหม
โดยหลักไม่ได้ เพราะมาตรา 1523 ใช้กับคู่สมรสที่จดทะเบียน อ่านสิทธิที่ยังเหลืออยู่ได้ที่ ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ฟ้องชู้ได้ไหม
ลูกเรียกค่าเสียหายจากชู้ในนามตัวเองได้ไหม
โดยทั่วไปไม่มีบทกฎหมายให้บุตรเรียกค่าทดแทนเพราะพ่อหรือแม่มีชู้ ความเสียใจของลูกจึงมักไม่ใช่ฐานฟ้องในตัวเอง แต่ใช้ประกอบการเล่าความเสียหายของครอบครัวในคดีของแม่ได้
แม่ฟ้องชู้แล้ว ลูกยังได้ค่าเลี้ยงดูจากพ่อไหม
ได้ ค่าเลี้ยงดูบุตรเป็นหน้าที่ของพ่อแม่ตามมาตรา 1564 แยกจากคดีชู้ ส่วนจำนวนค่าทดแทนจากชู้ ดูปัจจัยได้ที่ ฟ้องชู้ได้กี่บาท
ต้องจ้างทนายไหม หรือแม่ฟ้องเองได้
แม่ฟ้องเองได้ตามกฎหมาย แต่คดีชู้ต้องพิสูจน์พฤติการณ์และนับอายุความให้แม่นยำ ส่วนใหญ่จึงควรมีทนาย อ่านการตัดสินใจเรื่องนี้ได้ที่ ฟ้องหย่าต้องมีทนายไหม
ควรเริ่มอย่างไร
คุยกับแม่ให้ชัดก่อนว่าแม่ต้องการอะไร ฟ้องชู้อย่างเดียว ฟ้องหย่าด้วย หรือยังไม่ต้องการดำเนินคดี แล้วช่วยแม่จดวันที่รู้เรื่องและรวบรวมหลักฐานที่มีอยู่
เมื่อแม่พร้อม ให้แม่เข้าพบทนายความด้านครอบครัวด้วยตนเอง โดยลูกไปช่วยประสานและจดบันทึก เพื่อให้ทุกขั้นตอนเป็นการตัดสินใจของแม่และอยู่ในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ