ฟ้องแย้งคดีหย่า คือการที่จำเลยยื่นคำขอของตัวเองต่อศาลไปพร้อมคำให้การ เช่น ขอหย่าด้วยเหตุของอีกฝ่าย ขอค่าเลี้ยงชีพ ค่าทดแทน หรือแบ่งสินสมรส ต้องยื่นภายในกำหนดยื่นคำให้การ 15 วัน และเสียค่าขึ้นศาลเหมือนคำฟ้อง ข้อดีคือศาลตัดสินทุกเรื่องในคดีเดียว และค่าเลี้ยงชีพต้องขอในคดีหย่าเท่านั้น
ฟ้องแย้งคดีหย่าคืออะไร
คือคำฟ้องของจำเลยที่เสนอต่อศาลในคดีเดิม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1 (3) นิยามคำฟ้องให้รวมถึงฟ้องแย้ง จำเลยจึงมีฐานะเหมือนผู้ฟ้องในส่วนที่ตนขอ
มาตรา 177 วรรคสาม ให้จำเลยฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ แต่ถ้าฟ้องแย้งเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ศาลจะสั่งให้ไปฟ้องเป็นคดีต่างหาก ในคดีหย่า เรื่องเหตุหย่า ลูก ทรัพย์สิน และค่าเลี้ยงชีพ ล้วนเกี่ยวกับคำฟ้องเดิมโดยตรง
เมื่อจำเลยฟ้องแย้งแล้ว โจทก์ต้องยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับคำให้การ (มาตรา 178)
จำเลยฟ้องแย้งเรื่องอะไรได้บ้าง
ฟ้องแย้งได้ทุกเรื่องที่เกี่ยวกับการหย่าครั้งนี้ ที่พบบ่อยมีดังนี้
- ขอหย่าด้วยเหตุของอีกฝ่ายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 เช่น โจทก์เองมีชู้หรือทิ้งร้าง
- ขอค่าเลี้ยงชีพ เมื่อการหย่าเกิดจากความผิดของอีกฝ่ายแต่ฝ่ายเดียว และการหย่าทำให้เรายากจนลง (มาตรา 1526)
- ขอค่าทดแทนตามมาตรา 1523 หรือ 1524 เมื่อมีเหตุตามกฎหมาย
- ขอแบ่งสินสมรส และระบุทรัพย์ที่อีกฝ่ายไม่ได้กล่าวถึงในคำฟ้อง
- ขอเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร และขอค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร (มาตรา 1520 และ 1522)
ค่าเลี้ยงชีพเป็นเรื่องที่พลาดแล้วแก้ไม่ได้ มาตรา 1526 วรรคสอง บัญญัติว่าสิทธิเรียกร้องค่าเลี้ยงชีพเป็นอันสิ้นสุด ถ้าไม่ได้ฟ้องหรือฟ้องแย้งในคดีหย่านั้น จำเลยที่คิดว่าตนมีสิทธิ ต้องขอไว้ในฟ้องแย้งตั้งแต่ต้น
เงื่อนไขของค่าเลี้ยงชีพและความต่างจากค่าเลี้ยงดูบุตร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า ใครเรียกได้ ต่างจากค่าเลี้ยงดูบุตรอย่างไร
ต้องยื่นฟ้องแย้งเมื่อไร
ต้องยื่นพร้อมคำให้การ ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง หรือภายในเวลาที่ศาลขยายให้ (มาตรา 177 และ 23)
หลังจากนั้น การเสนอคำฟ้องใหม่ทำได้จำกัด มาตรา 179 ห้ามคู่ความเสนอคำฟ้องใหม่ภายหลัง ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มเติมฟ้องหรือฟ้องแย้ง เว้นแต่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอจะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้ากันได้ และยังมีกำหนดเวลาแก้ไขคำคู่ความอีกชั้นหนึ่ง การวางแผนฟ้องแย้งตั้งแต่ร่างคำให้การจึงปลอดภัยที่สุด
อีกเรื่องที่ต้องดูคืออายุความของเหตุหย่า เหตุตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) และ (6) รวมถึงค่าทดแทนตามมาตรา 1523 ต้องใช้สิทธิภายใน 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ข้อเท็จจริง (มาตรา 1529) ฟ้องแย้งก็อยู่ใต้กำหนดนี้เช่นกัน ดูเหตุหย่าทั้งหมดได้ที่ เหตุฟ้องหย่า มาตรา 1516 ตัวบทล่าสุด ครบทั้ง 12 กรณี พร้อมตัวอย่าง
ฟ้องแย้งต้องเสียค่าขึ้นศาลไหม
ต้องเสีย เพราะฟ้องแย้งเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่ง โดยคิดตามประเภทของคำขอ เช่นเดียวกับคำฟ้องของโจทก์
- ขอหย่าอย่างเดียว เป็นคำขอที่คำนวณเป็นเงินไม่ได้ เสียค่าขึ้นศาลในอัตราคงที่ 200 บาท
- คำขอที่เป็นเงินหรือขอแบ่งทรัพย์ เช่น ค่าเลี้ยงชีพ ค่าทดแทน แบ่งสินสมรส คิดตามทุนทรัพย์ที่ขอ
- ถ้าไม่มีเงินพอ ขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลได้ทั้งฝ่ายโจทก์และจำเลย (มาตรา 155)
วิธีคำนวณทุนทรัพย์ของคำขอแต่ละแบบมีรายละเอียด ควรให้ทนายคำนวณก่อนยื่น ดูภาพรวมค่าขึ้นศาลคดีหย่าได้ที่ ฟ้องหย่าค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ ค่าขึ้นศาล ค่านำหมาย และค่าทนาย
ฟ้องแย้ง กับฟ้องเป็นคดีใหม่ ต่างกันอย่างไร
ฟ้องแย้งได้เปรียบในแง่เวลาและความครบถ้วน ส่วนการฟ้องคดีใหม่เหมาะเฉพาะเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับคดีเดิม
| ประเด็น | ฟ้องแย้งในคดีเดิม | ฟ้องเป็นคดีใหม่ |
|---|---|---|
| เวลาที่ใช้ | พิจารณาพร้อมกัน สืบพยานชุดเดียว | อาจต้องรอคดีเดิมจบ หรือสืบพยานซ้ำ |
| ค่าเลี้ยงชีพ | ขอได้ | ขอภายหลังไม่ได้ ถ้าไม่ได้ขอไว้ในคดีหย่า (มาตรา 1526) |
| ความเสี่ยงคำตัดสินขัดกัน | ต่ำ ศาลเดียวตัดสินทุกประเด็น | สูงกว่า ถ้าข้อเท็จจริงทับซ้อนกัน |
| การเจรจา | ทุกเรื่องอยู่บนโต๊ะเดียวกันในชั้นไกล่เกลี่ย | ต่อรองแยกเป็นเรื่อง ๆ |
| กำหนดเวลา | ต้องยื่นพร้อมคำให้การ | ฟ้องเมื่อใดก็ได้ภายในอายุความของเรื่องนั้น |
เรื่องแบ่งสินสมรสเป็นตัวอย่างที่ฟ้องแยกภายหลังได้ แต่ต้องคิดเรื่องอายุความและภาระสืบพยานซ้ำ ดูเพิ่มเติมได้ที่ แบ่งสินสมรสหลังหย่า ตกลงกันเองหรือฟ้องศาล ทำอย่างไร
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าโจทก์ถอนฟ้องหลังเราฟ้องแย้งแล้ว จะเป็นอย่างไร
เมื่อจำเลยยื่นคำให้การแล้ว โจทก์จะถอนฟ้องต้องขออนุญาตศาล และศาลต้องฟังจำเลยก่อน ศาลจะอนุญาต ไม่อนุญาต หรืออนุญาตโดยมีเงื่อนไขก็ได้ (มาตรา 175) จำเลยจึงมีโอกาสแถลงต่อศาลว่าการถอนฟ้องกระทบฟ้องแย้งของตนอย่างไร
ไม่อยากหย่า แต่อยากให้ศาลกำหนดค่าเลี้ยงดูลูก ฟ้องแย้งได้ไหม
ทำได้ในรูปของคำให้การที่ปฏิเสธเหตุหย่า และขอให้ศาลกำหนดเรื่องบุตรไว้หากศาลพิพากษาให้หย่า ทนายจะช่วยเขียนให้คำขอเป็นทางเลือกรองที่ไม่ขัดกับการต่อสู้หลัก
เราก็มีส่วนผิด ยังฟ้องแย้งขอค่าเลี้ยงชีพได้ไหม
ยากมาก เพราะมาตรา 1526 ให้สิทธิเมื่อเหตุหย่าเกิดจากความผิดของอีกฝ่ายแต่ฝ่ายเดียว และการหย่าทำให้ผู้ขอยากจนลง ถ้าทั้งสองฝ่ายมีส่วนผิด เงื่อนไขนี้มักไม่ครบ
ฟ้องแย้งแล้ว ยังไกล่เกลี่ยตกลงกันได้ไหม
ได้ และมักง่ายขึ้นด้วย เพราะคำขอของทั้งสองฝ่ายอยู่ในคดีเดียว ผู้ประนีประนอมเห็นภาพรวมได้ครบ ถ้าตกลงกันได้ ศาลพิพากษาตามยอมทั้งเรื่องหย่า ลูก และทรัพย์สินพร้อมกัน
ฟ้องแย้งทำให้คดีช้าลงไหม
อาจช้าลงบ้างเพราะประเด็นมากขึ้น แต่เมื่อเทียบกับการฟ้องคดีใหม่แยกต่างหาก มักเร็วกว่าโดยรวม เพราะสืบพยานชุดเดียวและได้คำพิพากษาฉบับเดียว
ควรเริ่มอย่างไร
- นับกำหนด 15 วันนับแต่ได้รับหมาย และขอขยายเวลาก่อนครบถ้าจำเป็น
- ทำรายการสิ่งที่เราต้องการจากการหย่า ทั้งเรื่องลูก ทรัพย์ ค่าเลี้ยงชีพ และค่าทดแทน
- ตรวจว่าเหตุที่เราจะอ้างยังอยู่ในอายุความ 1 ปีหรือไม่
- ให้ทนายคำนวณค่าขึ้นศาลของแต่ละคำขอ และร่างคำให้การพร้อมฟ้องแย้งในฉบับเดียว
ฟ้องแย้งเป็นเครื่องมือที่ทำให้จำเลยไม่ได้แค่ตั้งรับ แต่เสนอเงื่อนไขของตัวเองต่อศาลได้เท่ากับผู้ฟ้อง การปรึกษาทนายความด้านครอบครัวก่อนครบกำหนดยื่นคำให้การ ช่วยให้ไม่เสียสิทธิที่ขอภายหลังไม่ได้
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ