ฟ้องหย่าได้ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (5) เมื่ออีกฝ่ายถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร กรณีหลังไม่ต้องขอคำสั่งสาบสูญก่อน
เหตุหย่าเพราะคู่สมรสหายสาบสูญ มีกี่กรณี
มาตรา 1516 (5) แยกไว้ สองกรณี ใช้กรณีใดกรณีหนึ่งก็ฟ้องหย่าได้
- กรณีแรก คู่สมรสฝ่ายนั้นถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญแล้ว
- กรณีที่สอง คู่สมรสไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เป็นเวลาเกินสามปี โดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร
หัวใจของกรณีที่สองคือ "ไม่มีใครทราบ" ไม่ใช่แค่ผู้ฟ้องไม่ทราบ ถ้าญาติของอีกฝ่ายยังติดต่อได้ หรือมีคนรู้ว่าไปทำงานอยู่ที่ไหน ก็ยังไม่เข้าเหตุนี้
ต้องขอศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญก่อนฟ้องหย่าไหม
ไม่จำเป็น ถ้าหายไป เกินสามปี และไม่มีใครทราบข่าว ก็ฟ้องหย่าโดยอาศัยกรณีที่สองได้เลย
ส่วนการขอคำสั่งสาบสูญเป็นคนละเรื่อง ตาม ป.พ.พ. มาตรา 61 ผู้มีส่วนได้เสียหรือพนักงานอัยการร้องขอได้เมื่อบุคคลนั้นหายไปโดยไม่มีใครรู้แน่ว่ายังมีชีวิตอยู่หรือไม่ตลอดห้าปี และลดเหลือสองปีในกรณีพิเศษ เช่น หายไประหว่างสงคราม ยานพาหนะอับปาง หรือภยันตรายอื่นที่เสี่ยงต่อชีวิต
ในทางปฏิบัติ ถ้าเป้าหมายคือการหย่าอย่างเดียว การรอครบห้าปีเพื่อขอคำสั่งสาบสูญจึงมักช้ากว่าการฟ้องหย่าตามกรณีที่สอง คำสั่งสาบสูญจะมีประโยชน์มากกว่าเมื่อต้องจัดการทรัพย์สินหรือมรดกของคนที่หายไป
ศาลสั่งสาบสูญแล้ว การสมรสสิ้นสุดเลยไหม
มาตรา 1501 กำหนดว่าการสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตาย การหย่า หรือศาลพิพากษาให้เพิกถอน และกฎหมายยังกำหนดให้ การถูกสั่งเป็นคนสาบสูญเป็นเหตุฟ้องหย่า ไว้โดยเฉพาะในมาตรา 1516 (5)
แม้มาตรา 62 จะให้ถือว่าคนสาบสูญถึงแก่ความตายเมื่อครบกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 61 ซึ่งมีผลสำคัญต่อเรื่องมรดก แต่ถ้าต้องการจดทะเบียนสมรสใหม่ ทางที่ปลอดภัยคือฟ้องหย่าแล้วนำคำพิพากษาไปบันทึกการหย่า เพื่อให้สถานะในทะเบียนครอบครัวชัดเจนและไม่มีข้อโต้แย้งภายหลัง
อย่าจดทะเบียนสมรสใหม่โดยอาศัยเพียงว่าอีกฝ่ายหายไปนาน ถ้าการสมรสเดิมยังไม่สิ้นสุดตามกฎหมาย การสมรสใหม่อาจมีปัญหาเรื่องสมรสซ้อน ควรให้ทนายตรวจสถานะก่อนทุกครั้ง
หายสาบสูญ ต่างจากทิ้งร้างเกิน 1 ปีอย่างไร
สองเหตุนี้ดูคล้ายกันแต่ สิ่งที่ต้องพิสูจน์ต่างกันมาก การเลือกเหตุให้ตรงข้อเท็จจริงจึงสำคัญตั้งแต่ร่างคำฟ้อง
| ประเด็น | สาบสูญ มาตรา 1516 (5) | ทิ้งร้าง มาตรา 1516 (4) |
|---|---|---|
| ระยะเวลา | เกินสามปี หรือมีคำสั่งศาลว่าเป็นคนสาบสูญ | เกินหนึ่งปี |
| สิ่งที่ต้องพิสูจน์ | ไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดี | อีกฝ่ายจงใจละทิ้งไป |
| รู้ที่อยู่ของอีกฝ่าย | ใช้เหตุนี้ไม่ได้ | ใช้ได้ แม้รู้ว่าอยู่ที่ไหน |
| เจตนาของอีกฝ่าย | ไม่ต้องพิสูจน์ | ต้องพิสูจน์ว่าตั้งใจทิ้ง |
| กำหนดหนึ่งปีตามมาตรา 1529 | ไม่อยู่ในรายการ | ไม่อยู่ในรายการ |
ถ้ารู้ว่าอีกฝ่ายยังมีชีวิตและตั้งใจไม่กลับมา ให้ดู ฟ้องหย่ากรณีทิ้งร้างเกิน 1 ปี หรือถ้าแยกกันอยู่โดยสมัครใจมานาน ให้ดู ฟ้องหย่าแยกกันอยู่เกิน 3 ปี
ขั้นตอนฟ้องหย่าคู่สมรสที่หายตัวไปมีอะไรบ้าง
- รวบรวมความพยายามในการติดตาม เช่น สอบถามญาติและเพื่อน โทรหรือส่งข้อความไปช่องทางเดิม และบันทึกวันที่ไว้
- แจ้งความลงบันทึกประจำวันว่าบุคคลนั้นหายไป เก็บสำเนาไว้เป็นหลักฐาน
- เตรียมพยานบุคคลที่ยืนยันได้ว่าไม่มีใครได้ข่าวตลอดช่วงเวลานั้น เช่น ญาติของอีกฝ่าย เพื่อนบ้าน หรือผู้นำชุมชน
- ยื่นคำฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ พร้อมขอเรื่องอำนาจปกครองบุตรและทรัพย์สินไปในคดีเดียวกัน
- เมื่อส่งหมายตามปกติไม่ได้ ศาลอาจสั่งให้ส่งโดยวิธีอื่นตาม ป.วิ.พ. มาตรา 79 เช่น ปิดหมายหรือประกาศโฆษณา
- ถ้าจำเลยไม่มาศาล ศาลจะสืบพยานโจทก์แล้วพิพากษา เมื่อคดีถึงที่สุดจึงนำคำพิพากษาไปบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียน
ทรัพย์สินและลูก ระหว่างที่คู่สมรสหายตัว จัดการอย่างไร
ถ้ามีทรัพย์สินของคนที่หายไปที่ต้องดูแล ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้ศาลตั้งผู้จัดการทรัพย์สิน ได้ตามบทบัญญัติเรื่องผู้ไม่อยู่และคนสาบสูญใน ป.พ.พ. ตั้งแต่มาตรา 48 เป็นต้นไป
ส่วนเรื่องลูก ให้ขอให้ศาลชี้ขาดผู้ใช้อำนาจปกครองไปพร้อมคำฟ้องหย่า เพราะเมื่อหย่ากันด้วยคำพิพากษา ศาลต้องชี้ขาดเรื่องนี้ตามมาตรา 1520 อยู่แล้ว และจะทำให้ติดต่อโรงเรียน โรงพยาบาล หรือทำหนังสือเดินทางให้ลูกได้คล่องขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
คู่สมรสหายไปได้สองปี ฟ้องหย่าได้หรือยัง
ยังใช้เหตุตามมาตรา 1516 (5) ไม่ได้ เพราะต้องเกินสามปี แต่ถ้ามีข้อเท็จจริงว่าอีกฝ่ายจงใจละทิ้งไปเกินหนึ่งปี อาจใช้เหตุทิ้งร้างแทนได้ ควรให้ทนายดูข้อเท็จจริงทั้งหมดก่อน
รู้ว่าอีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศแต่ไม่ยอมติดต่อ ใช้เหตุสาบสูญได้ไหม
โดยหลักใช้ไม่ได้ เพราะยังมีคนทราบว่ามีชีวิตอยู่และอยู่ที่ไหน ควรพิจารณาเหตุอื่น เช่น ทิ้งร้างหรือแยกกันอยู่ และศึกษาเรื่อง การส่งหมายศาลไปต่างประเทศ
หย่าแล้ว ต่อมาอีกฝ่ายกลับมา การหย่าถูกยกเลิกไหม
คำพิพากษาให้หย่าที่ถึงที่สุดและบันทึกแล้วไม่ได้หายไปเพียงเพราะอีกฝ่ายกลับมา แต่อีกฝ่ายอาจยังมีสิทธิในเรื่องทรัพย์สินที่ยังไม่ได้แบ่ง จึงควรขอให้ศาลวินิจฉัยเรื่องสินสมรสไว้ให้ชัด
ต้องเสียค่าประกาศหนังสือพิมพ์ไหม
ขึ้นอยู่กับวิธีส่งหมายที่ศาลสั่ง บางคดีศาลให้ปิดหมาย บางคดีให้ประกาศโฆษณา ค่าใช้จ่ายส่วนนี้แตกต่างกันตามวิธีที่ใช้
ต้องมีพยานกี่คน
กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวน แต่พยานที่มีน้ำหนักคือคนที่ใกล้ชิดกับฝ่ายที่หายไปและยืนยันได้ว่าไม่เคยได้ข่าวเลย เช่น พ่อแม่หรือพี่น้องของเขาเอง
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากนับวันให้แน่ชัดว่าอีกฝ่ายหายไปตั้งแต่เมื่อไร และใครบ้างที่ยืนยันได้ว่าไม่มีข่าวคราว แล้วรวบรวมทะเบียนสมรส สูติบัตรลูก และเอกสารทรัพย์สินไว้ในแฟ้มเดียว
เมื่อข้อเท็จจริงชัดแล้ว ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัวเพื่อเลือกระหว่างเหตุสาบสูญ ทิ้งร้าง หรือเหตุอื่นใน มาตรา 1516 ให้ตรงกับหลักฐานที่มีมากที่สุด
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ