ฟ้องหย่าคู่สมรสชาวเวียดนามที่ศาลไทยได้ เมื่อศาลไทยมีเขตอำนาจ และกฎหมายของทั้งสองประเทศยอมให้หย่าได้ ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 สิ่งที่ทำให้เรื่องยืดเยื้อมักไม่ใช่เหตุหย่า แต่เป็นเอกสารข้ามประเทศ และการบันทึกผลหย่าในเวียดนามภายหลัง
ฟ้องหย่าชาวเวียดนาม ทำที่ไทยหรือเวียดนามดี
ขึ้นกับว่าจดทะเบียนสมรสที่ไหน อีกฝ่ายอยู่ประเทศใด และทรัพย์สินกับลูกอยู่ที่ใด การหย่าที่ไทยสะดวกกว่าเมื่อฝ่ายไทยอยู่ไทย ทรัพย์สินอยู่ไทย หรือจดทะเบียนสมรสที่อำเภอในไทย
| ทางเลือก | เหมาะเมื่อ | สิ่งที่ต้องทำต่อ |
|---|---|---|
| จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขตในไทย | ทั้งสองฝ่ายยินยอม และมาสำนักทะเบียนได้ | ฝ่ายเวียดนามนำผลหย่าไปบันทึกในทะเบียนของเวียดนาม |
| ฟ้องหย่าที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในไทย | อีกฝ่ายไม่ยอม หรือมีข้อพิพาทเรื่องลูกหรือทรัพย์สินในไทย | ส่งหมายถึงจำเลยในเวียดนาม และบันทึกคำพิพากษาทั้งในไทยและเวียดนาม |
| หย่าผ่านศาลในเวียดนาม | ทั้งคู่อยู่เวียดนาม หรือทรัพย์สินส่วนใหญ่อยู่ที่นั่น | ฝ่ายไทยนำคำพิพากษาที่แปลและรับรองแล้วมาบันทึกที่สำนักทะเบียนในไทย |
กฎหมายเวียดนามเปิดให้หย่าได้ทั้งแบบที่สองฝ่ายสมัครใจ และแบบที่ฝ่ายเดียวร้องขอ โดยผ่านศาลของเวียดนาม รายละเอียดฝั่งเวียดนามควรตรวจกับทนายความหรือหน่วยงานของเวียดนามโดยตรง
ศาลไทยใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายเวียดนาม
ใช้ทั้งสองอย่างในคนละประเด็น พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย มาตรา 27 ให้ศาลไทยพิพากษาให้หย่าได้ต่อเมื่อกฎหมายสัญชาติของคู่สมรสทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่าได้ ส่วนเหตุหย่าเป็นไปตามกฎหมายของประเทศที่ฟ้อง คือเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516
ในคดีจริง โจทก์อาจต้องแสดงให้ศาลเห็นว่ากฎหมายเวียดนามยอมให้หย่าได้ เช่น อ้างตัวบทกฎหมายเวียดนามพร้อมคำแปล ประเด็นนี้อธิบายไว้ละเอียดใน หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ
จดทะเบียนสมรสที่เวียดนาม จะหย่าในไทยต้องทำอะไรก่อน
ต้องทำให้หลักฐานการสมรสใช้ในไทยได้ก่อน ทั้งการจดทะเบียนหย่าที่อำเภอและการฟ้องศาล ล้วนต้องใช้หลักฐานการสมรส ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว ข้อ 20 ให้นายทะเบียนตรวจหลักฐานการจดทะเบียนสมรสก่อนรับจดทะเบียนหย่า
- ขอทะเบียนสมรสหรือสำเนาที่รับรองจากหน่วยงานทะเบียนของเวียดนาม
- ให้เอกสารผ่านการรับรองตามช่องทางที่ใช้ได้ในเวลานั้น (ดูหัวข้อถัดไป)
- แปลเป็นภาษาไทย และรับรองคำแปลตามที่หน่วยงานไทยกำหนด
- ถ้าต้องการให้การสมรสปรากฏในทะเบียนไทย คนไทยยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ได้ตามระเบียบฯ ข้อ 36
- สอบถามสำนักทะเบียนที่จะใช้ว่า หากจะจดทะเบียนหย่าโดยไม่บันทึกการสมรสก่อน ต้องใช้เอกสารใดเพิ่ม
ถ้าการสมรสจดที่ต่างประเทศ ขั้นตอนก่อนหย่าในไทยอ่านเพิ่มได้ที่ จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ หย่าในไทยได้ไหม ต้องทำอะไรก่อน
เอกสารเวียดนาม ต้องแปลและรับรองอย่างไร
ช่วงนี้เป็นช่วงเปลี่ยนผ่าน ตามตารางสถานะของที่ประชุมเฮกว่าด้วยกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล (HCCH) เวียดนามเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา Apostille มีผลวันที่ 11 กันยายน 2569 ส่วนไทยยื่นภาคยานุวัติสารเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2569 และตารางระบุวันมีผลกับไทยเป็นวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570
- ก่อนอนุสัญญามีผลกับไทย เอกสารเวียดนามที่จะใช้ในไทยยังต้องผ่านการรับรองแบบเดิม คือหน่วยงานการต่างประเทศของเวียดนาม แล้วจึงให้สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในเวียดนามรับรอง
- เอกสารไทยที่จะใช้ในเวียดนาม เช่น ใบสำคัญการหย่าหรือคำพิพากษา มักต้องแปลและผ่านกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ก่อนส่งต่อตามข้อกำหนดของฝั่งเวียดนาม
- หลังอนุสัญญามีผลกับไทย อาจใช้ Apostille แทนได้ ถ้าไม่มีการคัดค้านระหว่างสองประเทศ ควรยืนยันกับกรมการกงสุลก่อนเริ่ม
อย่าเริ่มรับรองเอกสารตามคำแนะนำเก่าจากโซเชียลมีเดีย เพราะกติกาการรับรองเอกสารระหว่างไทยกับเวียดนามกำลังเปลี่ยน ให้ถามกรมการกงสุลและหน่วยงานปลายทางก่อนว่าในวันที่ยื่น ต้องใช้วิธีใด จะได้ไม่เสียค่าใช้จ่ายซ้ำ
หย่าที่ไทยแล้ว ต้องบันทึกในเวียดนามไหม
ควรทำ สำหรับคู่สมรสที่ถือสัญชาติเวียดนาม กฎหมายทะเบียนราษฎรของเวียดนามมีขั้นตอนบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศลงในทะเบียน (ภาษาเวียดนามเรียกว่า ghi chú ly hôn) ตามกฎหมายว่าด้วยการทะเบียนราษฎรและพระราชกฤษฎีกาที่ 123/2015/ND-CP ซึ่งมีการแก้ไขภายหลัง
เอกสารหลักคือคำร้องตามแบบ และสำเนาเอกสารการหย่าที่มีผลทางกฎหมายแล้ว เช่น ใบสำคัญการหย่า หรือคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด หน่วยงานที่รับเรื่องขึ้นกับว่าเคยจดทะเบียนสมรสที่ใดและผู้ร้องอยู่ที่ไหน ควรตรวจกับสถานเอกอัครราชทูตเวียดนามหรือหน่วยงานทะเบียนในเวียดนาม
ถ้าข้ามขั้นตอนนี้ คู่สมรสชาวเวียดนามอาจติดปัญหาเมื่อจะสมรสใหม่หรือติดต่อราชการในเวียดนาม และในทางกลับกัน ถ้าหย่าที่เวียดนาม ฝ่ายไทยก็ต้องนำผลหย่ามาบันทึกในไทย ดู หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ
คำถามที่พบบ่อย
สามีหรือภรรยาชาวเวียดนามกลับประเทศไปแล้ว ฟ้องหย่าในไทยได้ไหม
ได้ ถ้าศาลไทยมีเขตอำนาจ แต่ต้องส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปยังเวียดนามตามช่องทางที่ศาลไทยกำหนด พร้อมคำแปล ซึ่งมักใช้เวลาหลายเดือน วิธีส่งหมายไปต่างประเทศอ่านได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร ใช้เวลาเท่าไร
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ คู่สมรสเวียดนามต้องมีล่ามไหม
ถ้าคู่สมรสไม่เข้าใจภาษาไทยดีพอ สำนักทะเบียนมักให้มีล่าม เพราะนายทะเบียนต้องชี้แจงผลของการหย่าให้ผู้ร้องเข้าใจก่อนลงชื่อ ควรโทรถามล่วงหน้าว่าสำนักทะเบียนนั้นกำหนดคุณสมบัติล่ามและเอกสารของล่ามอย่างไร
มีลูกด้วยกัน ศาลไทยตัดสินเรื่องอำนาจปกครองได้ไหม
ได้ ในคดีหย่าที่ศาลไทย ศาลชี้ขาดเรื่องผู้ใช้อำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดูบุตรได้ โดยคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ ถ้าลูกอยู่เวียดนาม การบังคับตามคำพิพากษาที่นั่นต้องดูกฎหมายเวียดนามประกอบ จึงควรวางแผนตั้งแต่ก่อนฟ้อง
หย่าที่ไทยแล้ว คู่สมรสชาวเวียดนามยังอยู่ไทยต่อได้ไหม
ถ้าวีซ่าหรือการอนุญาตให้อยู่ในไทยอาศัยเหตุการสมรส เมื่อหย่าแล้วเหตุนั้นหมดไป ต้องหาเหตุอื่นในการขออยู่ต่อตามกฎหมายคนเข้าเมือง ควรสอบถามสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองก่อนจดทะเบียนหย่า
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากรวบรวมสามอย่าง คือหลักฐานว่าจดทะเบียนสมรสที่ใด ที่อยู่ปัจจุบันของอีกฝ่าย และรายการลูกกับทรัพย์สินในแต่ละประเทศ ข้อมูลชุดนี้จะบอกได้ว่าควรหย่าที่ไทยหรือเวียดนาม และต้องรับรองเอกสารกี่ฉบับ
เพราะกติกาการรับรองเอกสารกำลังเปลี่ยน และคดีต้องพึ่งกฎหมายสองประเทศ การปรึกษาทนายความที่ทำคดีครอบครัวระหว่างประเทศตั้งแต่ต้น จะช่วยวางลำดับเอกสารให้ใช้ได้ทั้งสองฝั่ง และลดโอกาสที่ต้องแปลหรือรับรองซ้ำ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ