คดีบัญชีม้า เปิดหรือให้ยืมบัญชีธนาคาร ถูกตัดสินแล้วอุทธรณ์ขอลดโทษได้อย่างไร

คนจำนวนมากที่ถูกดำเนินคดีบัญชีม้าไม่ได้มีภาพตัวเองเป็นมิจฉาชีพ บางคนขายบัญชีเพราะต้องการเงินด่วนไม่กี่ร้อยบาท บางคนถูกหลอกว่าเป็นงานออนไลน์ บางคนให้ญาติหรือเพื่อนยืมบัตรเอทีเอ็มไป เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษแล้ว คำถามสำคัญคือในชั้นอุทธรณ์ควรยกเหตุใดขึ้นมา บทความนี้อธิบายความผิดที่เกี่ยวข้อง ความต่างระหว่างคนที่ถูกหลอกใช้กับคนที่ร่วมขบวนการ และสิ่งที่ช่วยให้ศาลเห็นเหตุอันควรปรานี

คดีบัญชีม้า ลดโทษได้หรือไม่

บัญชีม้า คือบัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ ที่เจ้าของเปิดหรือยอมให้ผู้อื่นใช้ แล้วถูกนำไปรับหรือโอนเงินที่ได้จากการกระทำความผิด เช่น การหลอกลวงทางโทรศัพท์หรือทางออนไลน์ การอุทธรณ์ขอลดโทษในคดีบัญชีม้าทำได้เช่นเดียวกับคดีอาญาอื่น โดยขอให้ศาลอุทธรณ์ใช้ดุลพินิจกำหนดโทษใหม่ให้เบาลง หรือให้รอการลงโทษ ผลเป็นดุลพินิจของศาลเสมอ

คดีลักษณะนี้มีจุดที่ต่างจากคดีทั่วไปสองข้อ ข้อแรก กฎหมายที่ใช้เป็นพระราชกำหนดที่ออกมาไม่นานและมีการแก้ไขแล้ว จึงต้องตรวจตัวบทฉบับที่ใช้บังคับกับคดีให้แน่ ข้อสอง ข้อเท็จจริงของแต่ละคนต่างกันมาก ตั้งแต่ผู้ที่ถูกหลอกโดยแท้ ไปจนถึงผู้ที่จัดหาบัญชีให้ขบวนการเป็นอาชีพ ซึ่งศาลมองต่างกันโดยสิ้นเชิง

พ.ร.ก.อาชญากรรมทางเทคโนโลยี มาตรา 9 และมาตรา 10 ว่าอย่างไร

กฎหมายหลักคือพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 ซึ่งแยกความผิดที่เกี่ยวกับบัญชีม้าไว้สองระดับ ตามที่แหล่งข้อมูลหลายแหล่งระบุตรงกัน

มาตรา (ตาม พ.ร.ก. พ.ศ. 2566)	ใครเข้าข่าย	อัตราโทษ
มาตรา 9	ผู้ที่เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีเงินฝาก บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ของตน รวมถึงหมายเลขโทรศัพท์ของตน โดยรู้หรือควรรู้ว่าจะถูกนำไปใช้กระทำความผิด	จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
มาตรา 10	ผู้ที่เป็นธุระจัดหา โฆษณา หรือไขข่าว เพื่อให้มีการซื้อ ขาย ให้เช่า หรือให้ยืมบัญชีหรือบัตรดังกล่าว	จำคุก 2–5 ปี หรือปรับ 200,000–500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ตัวเลขในตารางเป็นอัตราโทษตาม พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 ซึ่งต่อมามีการแก้ไขโดย พ.ร.ก. (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ที่มีผลตั้งแต่ 13 เมษายน 2568 บทความนี้ยังไม่ได้ตรวจว่าการแก้ไขครั้งนั้นกระทบมาตรา 9 หรือมาตรา 10 หรือไม่ ก่อนใช้ตัวเลขใดในอุทธรณ์ ควรให้ทนายตรวจตัวบทฉบับที่ใช้บังคับกับวันที่เกิดเหตุในคดีของคุณ

ให้ยืมบัญชีธนาคาร ผิดหรือไม่

อาจผิด ถ้าผู้ให้ยืมรู้หรือควรรู้ว่าบัญชีจะถูกนำไปใช้กระทำความผิด ถ้อยคำว่า ควรรู้ หมายความว่าแม้จะไม่รู้แน่ชัด แต่ถ้าพฤติการณ์ชวนสงสัยจนคนทั่วไปควรรู้ได้ เช่น มีคนเสนอเงินแลกกับสมุดบัญชีและรหัส ศาลก็อาจถือว่าควรรู้แล้ว ในทางกลับกัน ถ้าเจ้าของบัญชีไม่รู้และไม่มีเหตุให้ควรรู้จริง ๆ นั่นเป็นข้อต่อสู้ว่าไม่มีความผิด ไม่ใช่เหตุขอลดโทษ

ผู้ถูกหลอกใช้ กับ ผู้ร่วมขบวนการ ศาลมองต่างกันอย่างไร

ในชั้นอุทธรณ์ สิ่งที่ทนายต้องทำก่อนคือจัดวางข้อเท็จจริงให้ศาลเห็นว่าคุณอยู่ตรงไหนของขบวนการ ปัจจัยที่มักถูกนำมาพิจารณา ได้แก่

• เปิดหรือส่งมอบบัญชีกี่บัญชี ครั้งเดียวหรือหลายครั้ง
• ได้ค่าตอบแทนเท่าใด เทียบกับจำนวนเงินที่ไหลผ่านบัญชี
• ทำหน้าที่อื่นด้วยหรือไม่ เช่น ถอนเงินสดส่งต่อ หรือชักชวนคนอื่นมาเปิดบัญชี (การจัดหาบัญชีของผู้อื่นให้ขบวนการอาจเข้าข่ายมาตรา 10)
• รู้จักหรือติดต่อกับคนในขบวนการมากน้อยเพียงใด
• อายุ การศึกษา และสภาพแวดล้อมที่ทำให้ถูกชักจูงได้ง่าย

ถ้าคุณยืนยันว่าถูกหลอกโดยไม่รู้และไม่มีเหตุให้ควรรู้ การอุทธรณ์ควรมุ่งไปที่การขอให้ยกฟ้อง ซึ่งต้องโต้แย้งข้อเท็จจริงในสำนวน ส่วนถ้ายอมรับว่ารู้แต่ทำเพราะความจำเป็นหรือความไม่รู้เท่าทัน การขอลดโทษจะเหมาะกว่า การเลือกแนวทางหรือการขอทั้งสองอย่างเป็นคำขอหลักและคำขอรอง อธิบายไว้ใน อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้อง กับ อุทธรณ์ขอลดโทษ ต่างกันอย่างไร

ถูกฟ้องร่วมกันฉ้อโกงด้วยหรือไม่

บางคดีโจทก์ฟ้องเจ้าของบัญชีฐานร่วมกันฉ้อโกงหรือฉ้อโกงประชาชนด้วย โดยกล่าวหาว่าเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการหลอกลวง ฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 341 มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 วรรคหนึ่ง จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำเดียวผิดหลายบท ป.อ. มาตรา 90 ให้ลงโทษตามบทที่หนักที่สุด แต่ถ้าศาลเห็นว่าเป็นหลายกรรม ศาลลงโทษทุกกรรมภายใต้เพดานตามมาตรา 91

ควรตรวจคำพิพากษาว่าศาลลงโทษตามบทใด และข้อเท็จจริงในสำนวนพอให้ฟังว่าคุณร่วมหลอกลวงผู้เสียหายจริงหรือไม่ การยอมความในคดีฉ้อโกงมีกติกาต่างจากฉ้อโกงประชาชน อ่านต่อได้ที่ คดีฉ้อโกงและฉ้อโกงประชาชน คืนเงินผู้เสียหายแล้วช่วยในชั้นอุทธรณ์อย่างไร

เหตุที่ใช้ขอลดโทษในคดีบัญชีม้า

ป.อ. มาตรา 78 ให้ศาลลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งถ้าเห็นสมควร เมื่อมีเหตุบรรเทาโทษ เช่น รู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย ลุแก่โทษต่อเจ้าพนักงาน หรือให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา (อ่านรายละเอียดที่ เหตุบรรเทาโทษตามมาตรา 78) ส่วนมาตรา 56 ให้ศาลรอการลงโทษได้เมื่อจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และจำเลยเข้าเงื่อนไขเรื่องประวัติการรับโทษจำคุก

เหตุที่ยกขึ้น	หลักฐานที่ควรมี
ให้ข้อมูลแก่เจ้าหน้าที่เกี่ยวกับผู้ที่รับบัญชีไป	บันทึกคำให้การในชั้นสอบสวน หรือหนังสือจากพนักงานสอบสวนว่าข้อมูลเป็นประโยชน์
คืนเงินหรือเยียวยาผู้เสียหายตามกำลัง	หลักฐานการโอนเงิน หนังสือของผู้เสียหาย หรือแผนผ่อนชำระ
ได้ประโยชน์น้อยและทำเพราะความจำเป็น	หลักฐานจำนวนค่าตอบแทนที่ได้ และภาวะทางการเงินในขณะนั้น
อายุน้อยหรือไม่รู้เท่าทัน	หลักฐานอายุ การศึกษา และหนังสือรับรองจากสถานศึกษาหรือผู้นำชุมชน
ปิดบัญชีและไม่เกี่ยวข้องอีก	หนังสือยืนยันการปิดบัญชีจากธนาคาร

ถ้าคุณรับสารภาพในศาลชั้นต้นไปแล้ว ยังอุทธรณ์ขอให้ลงโทษเบาลงหรือรอการลงโทษได้ แต่การกลับมาโต้แย้งว่าไม่ได้ทำมักทำได้ยาก ถ้ามีเหตุที่รับสารภาพโดยไม่เข้าใจจริง ควรให้ทนายประเมินแยกต่างหาก อ่านต่อที่ รับสารภาพแล้วยังอุทธรณ์ขอลดโทษได้ไหม ส่วนเรื่องที่ว่าความผิดตาม พ.ร.ก. เข้าเกณฑ์ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 193 ทวิ หรือไม่ ต้องดูจากอัตราโทษสูงสุดตามตัวบทที่ใช้บังคับ ซึ่งควรให้ทนายตรวจ

ตัวอย่างสมมติ: นักศึกษาที่ขายบัญชีให้คนแปลกหน้า

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นาย จ. อายุ 21 ปี เห็นโฆษณาในกลุ่มออนไลน์รับซื้อบัญชีธนาคาร จึงเปิดบัญชีใหม่และส่งสมุดบัญชี บัตร และรหัสให้ผู้ซื้อ แลกกับเงินจำนวนหนึ่ง ต่อมาบัญชีนั้นถูกใช้รับเงินจากผู้เสียหายหลายราย ศาลชั้นต้นพิพากษาว่ามีความผิดตามมาตรา 9 และลงโทษจำคุกโดยไม่รอการลงโทษ

ในอุทธรณ์ ทนายของนาย จ. ไม่โต้แย้งว่าไม่ได้ทำ แต่ชี้ว่านาย จ. ส่งมอบบัญชีเพียงบัญชีเดียว ได้ค่าตอบแทนน้อยมากเมื่อเทียบกับเงินที่ไหลผ่านบัญชี ไม่ได้ถอนเงินหรือชักชวนผู้อื่น ให้ข้อมูลเรื่องผู้ซื้อแก่พนักงานสอบสวนตั้งแต่แรก และครอบครัวได้รวบรวมเงินคืนผู้เสียหายบางส่วน พร้อมแนบหนังสือรับรองจากมหาวิทยาลัย และขอให้ศาลรอการลงโทษโดยกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติ เช่น ทำกิจกรรมบริการสังคม ศาลอุทธรณ์จะเห็นด้วยหรือไม่เป็นดุลพินิจ แต่อุทธรณ์ฉบับนี้วางข้อเท็จจริงให้ศาลเห็นภาพชัดว่านาย จ. อยู่ปลายทางของขบวนการ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในคดีบัญชีม้า

• เขียนอุทธรณ์ว่าไม่รู้ แต่ในศาลชั้นต้นรับสารภาพแล้ว ทำให้ข้อโต้แย้งขัดกันเองและเสียความน่าเชื่อถือ
• อ้างตัวเลขโทษจากบทความในอินเทอร์เน็ต โดยไม่ตรวจว่ากฎหมายแก้ไขแล้วหรือยัง
• ยังติดต่อกับคนที่รับบัญชีไป หรือยังเปิดบัญชีอื่นให้ใช้ ทำให้ศาลไม่เชื่อว่าเลิกเกี่ยวข้องแล้ว
• คิดว่าคืนเงินแล้วคดีจะจบ ยังไม่ควรสันนิษฐานเช่นนั้น และถ้ามีฐานฉ้อโกงประชาชนปนอยู่ ส่วนนั้นยอมความไม่ได้
• ยื่นอุทธรณ์ไม่ทันกำหนด ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (ป.วิ.อ. ม.198)

ภาพรวมทุกขั้นตอนของการอุทธรณ์ ตั้งแต่ฟังคำพิพากษาจนศาลอุทธรณ์ตัดสิน อยู่ใน คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญาฉบับสมบูรณ์

คดีบัญชีม้าเป็นคดีที่ข้อเท็จจริงของแต่ละคนต่างกันมาก และกฎหมายที่ใช้มีการแก้ไขค่อนข้างใหม่ ถ้าคุณอยู่ในอายุอุทธรณ์ ควรให้ทนายตรวจทั้งคำพิพากษาและตัวบทฉบับที่ใช้บังคับก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน หรือติดต่อสำนักงานเพื่อประเมินว่าควรขอยกฟ้องหรือขอลดโทษ

คำถามที่พบบ่อย

ขายบัญชีครั้งเดียว ได้เงินไม่กี่ร้อยบาท ติดคุกไหม

อาจถูกจำคุกได้ เพราะความผิดเกิดจากการยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีโดยรู้หรือควรรู้ ไม่ได้ขึ้นกับว่าได้เงินมากหรือน้อย แต่จำนวนครั้งและประโยชน์ที่ได้รับเป็นพฤติการณ์ที่ศาลนำมาพิจารณาว่าจะลงโทษหนักเบาหรือรอการลงโทษ

คืนเงินผู้เสียหายแล้ว คดีบัญชีม้าจบไหม

ไม่ควรวางแผนโดยคาดว่าคดีจะจบ ต้องให้ทนายตรวจว่าฐานที่ศาลลงโทษยอมความได้หรือไม่ ถ้ามีฐานฉ้อโกงประชาชนปนอยู่ ส่วนนั้นยอมความไม่ได้ การคืนเงินยังเป็นเหตุที่ศาลอาจใช้ลดโทษหรือรอการลงโทษ

ถูกหลอกให้เปิดบัญชี อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องได้ไหม

ได้ ถ้ามีพยานหลักฐานว่าคุณไม่รู้และไม่มีเหตุให้ควรรู้ว่าบัญชีจะถูกใช้กระทำความผิด เช่น ถูกหลอกด้วยข้อเสนองานที่ดูน่าเชื่อ แต่ถ้าคุณรับสารภาพไปแล้ว การกลับมาโต้แย้งว่าไม่ได้ทำมักทำได้ยาก ควรให้ทนายประเมินก่อน

คดีบัญชีม้า รอลงอาญาได้ไหม

ได้ ถ้าศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และคุณเข้าเงื่อนไขตาม ป.อ. มาตรา 56 เช่น ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน ศาลจะชั่งน้ำหนักบทบาทในขบวนการ ความเสียหาย และการเยียวยาประกอบกัน จึงไม่มีอะไรรับประกันผลได้

ศาลชั้นต้นสั่งจำคุก ต้องยื่นอุทธรณ์ภายในกี่วัน

ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา โดยยื่นที่ศาลชั้นต้น ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ ถ้าถูกจำคุกโดยไม่รอการลงโทษและไม่ได้ถูกคุมขังอยู่ ต้องแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลตอนยื่นอุทธรณ์ด้วย