ขับรถประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย อุทธรณ์ขอลดโทษหรือรอการลงโทษได้อย่างไร

คดีขับรถประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายเป็นเรื่องหนักทั้งสำหรับครอบครัวผู้ตายและผู้ขับรถที่ไม่ได้ตั้งใจให้ใครต้องตาย เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุก คำถามที่ตามมาคือจะอุทธรณ์ขอลดโทษหรือขอรอการลงโทษได้หรือไม่ บทความนี้อธิบายโทษตามกฎหมาย ข้อได้เปรียบของความผิดโดยประมาทเรื่องประวัติการต้องโทษ การเยียวยาครอบครัวผู้ตาย และประเด็นที่ควรระวังเมื่อเขียนอุทธรณ์

ขับรถประมาทถึงแก่ความตาย มีโทษเท่าไร

ความผิดฐานกระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย คือกรณีที่ผู้กระทำไม่ได้ตั้งใจให้ใครเสียชีวิต แต่การกระทำที่ขาดความระมัดระวังเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิต ประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.) มาตรา 291 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท ตัวบทใช้คำว่า “และ” ไม่ใช่ “หรือ” แต่ ป.อ. มาตรา 20 ให้ศาลลงแต่โทษจำคุกอย่างเดียวได้ในความผิดที่กำหนดทั้งจำคุกและปรับ

ถ้าอุบัติเหตุเดียวกันทำให้มีผู้บาดเจ็บสาหัสด้วย อาจมีข้อหาตาม ป.อ. มาตรา 300 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลเห็นว่าเป็นการกระทำกรรมเดียวที่ผิดกฎหมายหลายบท ต้องลงโทษตามบทที่หนักที่สุดตามมาตรา 90

คดีนี้อุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้หรือไม่

ได้ เพราะอัตราโทษสูงสุดของมาตรา 291 คือจำคุกไม่เกิน 10 ปี จึงไม่อยู่ในเกณฑ์ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 193 ทวิ ซึ่งใช้กับคดีที่อัตราโทษสูงสุดไม่เกิน 3 ปี ข้อนี้ใช้กับทั้งสองฝ่าย ฝ่ายโจทก์รวมถึงครอบครัวผู้ตายที่เข้าเป็นโจทก์ร่วมจึงอุทธรณ์ขอให้ลงโทษหนักขึ้นได้เช่นกัน

ความผิดโดยประมาทกับประวัติการต้องโทษ มีผลต่อการรอลงอาญาอย่างไร

ป.อ. มาตรา 56 ให้ศาลรอการลงโทษได้ถ้าศาลจะลงโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี และผู้นั้นเข้าเงื่อนไขเรื่องประวัติข้อใดข้อหนึ่ง เงื่อนไขเหล่านี้ผ่อนให้ความผิดโดยประมาทเป็นพิเศษ คนที่เคยรับโทษจำคุกมาแล้วจึงไม่ได้หมดสิทธิเสมอไป

การเข้าเงื่อนไขหมายความว่าศาลพิจารณารอการลงโทษได้ ไม่ได้แปลว่าศาลต้องรอ ในคดีที่มีผู้เสียชีวิต ศาลจะชั่งน้ำหนักสภาพความผิด ความร้ายแรงของความประมาท และสิ่งที่จำเลยทำหลังเกิดเหตุ ร่วมกับปัจจัยอื่นตามมาตรา 56 เช่น อายุ ประวัติ อาชีพ และเหตุอันควรปรานี รายละเอียดของหลักนี้อยู่ที่อุทธรณ์ขอรอการลงโทษตามมาตรา 56

อีกเรื่องที่เกี่ยวข้อง คือ ป.อ. มาตรา 58 ที่ให้นำโทษที่รอไว้มาบวกกับคดีใหม่ ใช้เฉพาะเมื่อผู้นั้นกระทำความผิดใหม่ที่ไม่ใช่ความผิดโดยประมาทหรือลหุโทษในระหว่างระยะเวลาที่รอไว้ และศาลพิพากษาจำคุกในคดีใหม่

เยียวยาครอบครัวผู้ตาย ช่วยลดโทษได้แค่ไหน

การเยียวยาเป็นเหตุสำคัญที่ศาลนำมาพิจารณา แต่ไม่ได้ทำให้คดีอาญาจบไปเอง ข้อตกลงค่าเสียหายระหว่างจำเลยกับครอบครัวผู้ตายเป็นเรื่องทางแพ่ง ส่วนคดีอาญาจะระงับด้วยการยอมความได้เฉพาะความผิดต่อส่วนตัวที่กฎหมายกำหนดให้ยอมความได้ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 39(2) ความแตกต่างนี้อธิบายไว้ละเอียดในชดใช้ค่าเสียหายหรือตกลงกับผู้เสียหายระหว่างอุทธรณ์

ในทางโทษ การเยียวยามีผลผ่านสามทาง ทางแรก ป.อ. มาตรา 78 ให้ศาลลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งถ้ามีเหตุบรรเทาโทษ ซึ่งรวมถึงการรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้าย ทางที่สอง การพยายามบรรเทาผลร้ายเป็นปัจจัยหนึ่งที่มาตรา 56 ให้ศาลคำนึงเมื่อพิจารณารอการลงโทษ ทางที่สาม ศาลกำหนดเงื่อนไขคุมความประพฤติให้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเยียวยาผู้เสียหายตามที่ตกลงกันได้ ทุกทางเป็นดุลพินิจของศาล ไม่มีจำนวนเงินใดที่รับประกันผลได้

ทำอย่างไรให้การเยียวยามีน้ำหนักต่อศาล

• ทำบันทึกข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุจำนวนเงิน วิธีชำระ และสิ่งที่ชำระไปแล้ว
• เก็บหลักฐานการโอนเงินหรือใบรับเงินทุกงวด ถ้าผ่อนชำระ ให้ชำระตรงตามกำหนดระหว่างอุทธรณ์
• แยกให้ชัดว่าเงินส่วนใดจำเลยหรือครอบครัวจ่ายเอง และส่วนใดมาจากช่องทางอื่น เช่น ประกันภัย เพื่อให้ศาลเห็นความพยายามของจำเลยจริง
• ติดต่อครอบครัวผู้ตายด้วยความเคารพ ผ่านทนายหรือคนกลางถ้าเหมาะสม ห้ามกดดันหรือให้คนไปเร่งรัด เพราะนอกจากผิดจรรยาบรรณแล้วยังทำให้ศาลมองในทางลบ

ครอบครัวผู้ตายยังอาจเรียกค่าสินไหมทดแทนมาพร้อมคดีอาญาในส่วนแพ่งได้ ถ้ามีคำขอในส่วนนี้ ควรให้ทนายดูภาพรวมทั้งส่วนอาญาและส่วนแพ่งไปพร้อมกัน

ความประมาทร่วมของผู้ตาย ยกขึ้นอุทธรณ์ได้หรือไม่

ยกได้ในฐานะข้อเท็จจริงที่ศาลอาจนำมาประกอบการพิจารณาสภาพความผิด แต่ต้องมีพยานหลักฐานในสำนวนรองรับ เช่น ภาพจากกล้อง แผนที่เกิดเหตุ หรือคำเบิกความของพยาน และเนื่องจากเป็นเรื่องดุลพินิจในการกำหนดโทษ จึงเป็นปัญหาข้อเท็จจริง

วิธีเขียนสำคัญมาก ถ้าอุทธรณ์ฟังเหมือนโทษผู้ตายทั้งหมด ทั้งที่อีกตอนหนึ่งขอความปรานี ศาลอาจมองว่าจำเลยไม่สำนึกผิด ถ้าจำเลยเห็นว่าตนไม่ได้ประมาทเลย นั่นเป็นการขอให้ยกฟ้อง ซึ่งเป็นกลยุทธ์อีกแบบ ควรอ่านอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องกับอุทธรณ์ขอลดโทษต่างกันอย่างไรก่อนตัดสินใจ

ถ้าเมาแล้วขับประกอบด้วย

ถ้าอุบัติเหตุเกิดขณะผู้ขับเมาสุรา คดีจะหนักขึ้นมาก เพราะพระราชบัญญัติจราจรทางบกกำหนดโทษความผิดเมาแล้วขับที่ทำให้ผู้อื่นบาดเจ็บหรือถึงแก่ความตายไว้หนักกว่ากรณีทั่วไป และสภาพความผิดเป็นปัจจัยที่ศาลคำนึงตามมาตรา 56 ควรให้ทนายตรวจว่าคำพิพากษาลงโทษตามบทใด รายละเอียดเรื่องเมาแล้วขับอยู่ที่คดีเมาแล้วขับ อุทธรณ์ขอรอลงอาญาได้ไหม

ตัวอย่างสถานการณ์ (สมมติ)

นางเอฟ (นามสมมติ) ขับรถกลับบ้านตอนค่ำ เลี้ยวโดยไม่ระวังจนชนรถจักรยานยนต์ ผู้ขับจักรยานยนต์เสียชีวิต เธอไม่ได้ดื่มสุรา ไม่เคยต้องโทษ อยู่ช่วยเหลือที่เกิดเหตุและแจ้งตำรวจทันที ศาลชั้นต้นลงโทษจำคุกตาม ป.อ. มาตรา 291 โดยไม่รอการลงโทษ

ระหว่างอุทธรณ์ เธอตกลงชดใช้กับครอบครัวผู้ตายและผ่อนชำระตรงตามกำหนด อุทธรณ์ของเธออาจขอให้ศาลลดโทษและรอการลงโทษ โดยแนบบันทึกข้อตกลง หลักฐานการชำระเงิน และเอกสารแสดงอาชีพและภาระครอบครัว พร้อมแสดงความพร้อมรับเงื่อนไขคุมความประพฤติ ศาลอาจเห็นด้วยหรือไม่ก็ได้ ตัวอย่างนี้ใช้เพื่ออธิบายวิธีคิดเท่านั้น

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังฟังคำพิพากษา

1. นับกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา และยื่นอุทธรณ์ที่ศาลชั้นต้นตาม ป.วิ.อ. มาตรา 198
2. ยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวต่อศาลชั้นต้นถ้าถูกควบคุมตัว
3. ขอคัดคำพิพากษาและตรวจว่าศาลลงโทษตามบทใด มีโทษปรับหรือไม่ และหักวันคุมขังครบหรือไม่
4. เริ่มหรือทำต่อการเยียวยาครอบครัวผู้ตาย และเก็บหลักฐานทุกขั้น
5. ตรวจว่าฝ่ายโจทก์หรือโจทก์ร่วมอุทธรณ์ด้วยหรือไม่ เพราะถ้าโจทก์อุทธรณ์ขอให้เพิ่มโทษ ข้อห้ามเพิ่มโทษตามมาตรา 212 จะไม่คุ้มครองคุณ

คดีที่มีผู้เสียชีวิตมีทั้งเรื่องอาญาและเรื่องความรู้สึกของคนสองครอบครัว ควรให้ทนายช่วยวางแนวอุทธรณ์และการเยียวยาไปพร้อมกัน ติดต่อสำนักงานก่อนครบกำหนดยื่นอุทธรณ์ และอ่านภาพรวมได้ที่คู่มืออุทธรณ์ขอลดโทษคดีอาญา