จ้างทนายอุทธรณ์ ทนายช่วยอะไร? วิธีเลือกทนายความชั้นอุทธรณ์และสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนพบทนาย

หลังศาลชั้นต้นตัดสิน หลายคนรู้ว่าอยากสู้ต่อ แต่ยังไม่แน่ใจว่าควรจ้างทนายหรือไม่ จ้างแล้วทนายจะทำอะไรให้ และจะเลือกอย่างไรให้ได้คนที่ไว้ใจได้ในเวลาที่เหลือไม่มาก บทความนี้อธิบายงานจริงของทนายในชั้นอุทธรณ์ เกณฑ์เลือกทนาย คำถามที่ควรถามในการพบครั้งแรก และเอกสารที่ควรเตรียม เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล

จ้างทนายอุทธรณ์ คืออะไร และต่างจากทนายชั้นต้นอย่างไร

การจ้างทนายอุทธรณ์ คือ การมอบให้ทนายความดำเนินการในชั้นอุทธรณ์แทนคุณ ตั้งแต่ตรวจคำพิพากษา หาประเด็น เขียนและยื่นคำฟ้องอุทธรณ์ ไปจนถึงคำร้องที่เกี่ยวข้อง งานชั้นอุทธรณ์ต่างจากชั้นต้นตรงที่ไม่ได้เน้นการสืบพยานในห้องพิจารณา แต่เน้นการอ่านสำนวนและการเขียน เพราะในคดีแพ่ง ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยได้โดยพิจารณาฟ้องอุทธรณ์ คำแก้อุทธรณ์ เอกสาร และหลักฐานในสำนวน (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง หรือ ป.วิ.พ. มาตรา 240)

ทนายคนเดิมจากศาลชั้นต้นอาจทำอุทธรณ์ต่อได้ หรือคุณอาจเลือกทนายคนใหม่ก็ได้ สิ่งสำคัญคือต้องตรวจว่าขอบเขตงานในการจ้างเดิมรวมชั้นอุทธรณ์ด้วยหรือไม่ เพราะหลายกรณีตกลงกันเฉพาะชั้นต้น ภาพรวมของขั้นตอนอุทธรณ์ทั้งหมดอยู่ใน อุทธรณ์ คืออะไร คู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569

ทนายชั้นอุทธรณ์ช่วยอะไรได้จริง

คุณค่าของทนายในชั้นอุทธรณ์อยู่ที่งานซึ่งต้องใช้ความรู้กฎหมายและเวลา ในช่วงที่กำหนดเวลาสั้นและพลาดแล้วแก้ยาก งานหลักมีดังนี้

  • คำนวณวันครบกำหนดให้ถูก คดีแพ่งและคดีอาญาโดยทั่วไปต้องยื่นอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (ป.วิ.พ. มาตรา 229 · ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา หรือ ป.วิ.อ. มาตรา 198) แต่คดีแรงงานมีเพียง 15 วัน และคำสั่งบางอย่างมีกำหนด 15 วันหรือสั้นกว่านั้น
  • อ่านสำนวนและหาประเด็นที่มีน้ำหนัก แยกให้ออกว่าศาลชั้นต้นผิดในข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมาย และประเด็นนั้นเคยยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นหรือไม่ ซึ่งเป็นเงื่อนไขของการอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 225)
  • ตรวจข้อห้ามอุทธรณ์และหาทางออก เช่น คดีแพ่งทุนทรัพย์ในชั้นอุทธรณ์ไม่เกิน 50,000 บาท หรือคดีอาญาโทษไม่สูง ซึ่งห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง แต่มีช่องทางขอรับรองหรือขออนุญาตที่ต้องยื่นในจังหวะที่ถูกต้อง
  • เขียนอุทธรณ์ให้ชัดแจ้ง ชี้ว่าศาลชั้นต้นผิดตรงไหน อ้างหลักฐานในสำนวน และมีคำขอท้ายอุทธรณ์ที่ชัด ดูโครงสร้างที่ดีได้ใน วิธีเขียนอุทธรณ์คดีแพ่งให้ศาลรับวินิจฉัย
  • ยื่นคำร้องที่เกี่ยวข้อง เช่น คำร้องขอทุเลาการบังคับระหว่างอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 231) คำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล หรือคำร้องขอปล่อยชั่วคราวในคดีอาญา ดู ทุเลาการบังคับคดีระหว่างอุทธรณ์
  • เขียนคำแก้อุทธรณ์ ถ้าอีกฝ่ายเป็นผู้อุทธรณ์ ซึ่งในคดีแพ่งทั่วไปยื่นได้ภายใน 15 วันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 237) และคดีแรงงานมีเพียง 7 วัน
  • ประเมินขั้นต่อไป หลังศาลอุทธรณ์พิพากษา เช่น คดีแพ่งต้องขออนุญาตฎีกาภายในหนึ่งเดือน ส่วนคดีอาญาทั่วไปไม่มีระบบขออนุญาตต่อศาลฎีกาแต่มีข้อห้ามฎีกาที่ต้องตรวจ

สิ่งที่ทนายทำไม่ได้คือรับประกันผลคำพิพากษา ศาลเป็นผู้ตัดสินจากสำนวนและข้อกฎหมาย ทนายช่วยให้ประเด็นของคุณถูกนำเสนออย่างดีที่สุดเท่าที่สำนวนเปิดให้ทำได้

เมื่อไรควรพบทนายอุทธรณ์

ควรพบทนายให้เร็วที่สุดหลังศาลอ่านคำพิพากษา เพราะกำหนดหนึ่งเดือนต้องใช้ทั้งขอคัดเอกสาร อ่านสำนวน วิเคราะห์ และเขียน ถ้าเตรียมไม่ทันจริง ศาลอาจขยายระยะเวลาให้เมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ แต่ต้องยื่นคำขอก่อนสิ้นระยะเวลา เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย (ป.วิ.พ. มาตรา 23) การพบทนายตอนเหลือไม่กี่วันจึงจำกัดทางเลือกของคุณอย่างมาก ถ้าคุณเพิ่งแพ้คดีและยังไม่รู้จะเริ่มอย่างไร อ่าน แพ้คดีศาลชั้นต้น ทำอะไรต่อ 7 ขั้นตอน

สัญญาณที่ควรพบทนายทันทีแม้ยังไม่แน่ใจว่าจะอุทธรณ์ ได้แก่ อีกฝ่ายเริ่มบังคับคดีหรือมีทรัพย์ที่เสี่ยงถูกยึด คุณถูกพิพากษาจำคุก คดีอาจติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง หรือคุณแพ้คดีแพ่งเพราะขาดนัดยื่นคำให้การ ซึ่งมีทางเลือกที่กำหนดเวลาสั้นกว่าอุทธรณ์

วิธีเลือกทนายความชั้นอุทธรณ์

การเลือกทนายไม่ควรดูจากคำโฆษณาหรือคำสัญญา แต่ควรดูจากความชัดเจนของคำอธิบายและความตรงไปตรงมาในการพูดถึงความเสี่ยง เกณฑ์ที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

  1. ตรวจว่าเป็นทนายความที่มีใบอนุญาตจริง ดูวิธีตรวจสอบได้ที่ ตรวจสอบทนายความก่อนจ้าง ใบอนุญาตสภาทนายความ
  2. ถามประสบการณ์กับคดีประเภทเดียวกัน เช่น คดีแพ่ง คดีอาญา คดีแรงงาน หรือคดีครอบครัว ซึ่งศาลที่รับอุทธรณ์และกำหนดเวลาต่างกัน
  3. ฟังว่าทนายอธิบายจุดอ่อนของคดีหรือไม่ ทนายที่อ่านคำพิพากษาแล้วบอกทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน ให้ข้อมูลที่ใช้ตัดสินใจได้ดีกว่าคนที่บอกแต่ข่าวดี
  4. ขอให้ระบุขอบเขตงานและค่าใช้จ่ายเป็นหนังสือ เช่น งานนี้รวมคำร้องขอทุเลาการบังคับหรือไม่ รวมการติดตามฟังคำพิพากษาหรือไม่ และถ้าต้องฎีกาจะตกลงกันอย่างไร
  5. ตกลงวิธีติดต่อและรายงานความคืบหน้า เช่น จะแจ้งเมื่อยื่นอุทธรณ์แล้ว เมื่อได้รับคำแก้อุทธรณ์ และเมื่อศาลนัดอ่านคำพิพากษา

สัญญาณเตือนที่ควรระวัง

ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ. 2529 วางหลักไว้หลายข้อที่ช่วยให้คุณแยกทนายที่ทำงานอย่างมีจรรยาบรรณได้ ทนายความต้องไม่ใช้อุบายจูงใจให้มอบคดี เช่น หลอกว่าจะชนะเมื่อรู้ว่าจะแพ้ อวดอ้างว่ารู้ยิ่งกว่าทนายอื่น หรืออ้างว่าคุ้นเคยกับผู้ใดแล้วจะได้ผลพิเศษ และต้องไม่โฆษณาอัตราค่าจ้างหรือโอ้อวดตนเองเป็นเชิงชักชวน ถ้าคุณพบพฤติกรรมเหล่านี้ ควรพิจารณาให้รอบคอบก่อนตัดสินใจ

  • รับประกันว่าชนะแน่นอน หรือบอกว่าศาลอุทธรณ์จะกลับคำพิพากษาแน่
  • อ้างว่ารู้จักผู้พิพากษาหรือเจ้าหน้าที่ศาล
  • เร่งให้ตัดสินใจโดยไม่อ่านคำพิพากษาก่อน
  • ไม่ยอมระบุขอบเขตงานหรือค่าใช้จ่ายให้ชัด

คำถามที่ควรถามทนายในการพบครั้งแรก

  1. วันครบกำหนดอุทธรณ์ของคดีนี้คือวันไหน และนับจากอะไร
  2. คดีนี้ติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงหรือไม่ ถ้าติดมีทางออกอะไร
  3. ประเด็นที่มีน้ำหนักที่สุดคืออะไร และจุดอ่อนของเราอยู่ตรงไหน
  4. ระหว่างอุทธรณ์ อีกฝ่ายบังคับคดีได้หรือไม่ และควรยื่นขอทุเลาหรือไม่
  5. ถ้าแพ้ในชั้นอุทธรณ์ มีความเสี่ยงเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมเพิ่มเท่าใด
  6. ต้องเตรียมเงินอะไรบ้างตอนยื่น และมีสิทธิขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลหรือไม่
  7. ขอบเขตงานและค่าใช้จ่ายที่ตกลงกันครอบคลุมถึงขั้นไหน

เรื่องค่าฤชาธรรมเนียมที่ศาลอาจสั่งเมื่อแพ้ในชั้นอุทธรณ์อธิบายไว้ใน แพ้คดีต้องจ่ายค่าทนายอีกฝ่ายไหม ควรรู้ไว้ว่าค่าทนายความที่ศาลสั่งให้ฝ่ายแพ้ใช้แทนอีกฝ่าย เป็นจำนวนที่ศาลกำหนดตามดุลพินิจภายในอัตราที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจไม่เท่ากับค่าจ้างทนายที่จ่ายจริง

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนพบทนาย

เอกสารทำไมสำคัญ
คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้นเป็นจุดตั้งต้นของการหาประเด็นอุทธรณ์
วันที่ศาลอ่านคำพิพากษาใช้คำนวณวันครบกำหนด
คำฟ้อง คำให้การ และคำร้องสำคัญใช้ตรวจว่าประเด็นใดเคยยกขึ้นว่ากันในศาลชั้นต้น
บันทึกคำเบิกความพยานและเอกสารที่ยื่นต่อศาลอุทธรณ์ต้องอ้างหลักฐานที่อยู่ในสำนวน
หมายบังคับคดีหรือหนังสือจากเจ้าพนักงานบังคับคดี (ถ้ามี)ใช้ประเมินความเร่งด่วนของคำร้องขอทุเลา
รายการทรัพย์สินและรายได้โดยสังเขปใช้ประเมินเรื่องหลักประกันหรือการขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล
หนังสือหรือข้อตกลงกับทนายคนเดิม (ถ้ามี)ใช้ดูขอบเขตงานเดิม

เล่าข้อเท็จจริงให้ครบ รวมถึงเรื่องที่ไม่เป็นผลดีกับคุณ ทนายความมีหน้าที่ไม่เปิดเผยความลับที่รู้มาจากการทำหน้าที่ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากลูกความหรือโดยอำนาจศาล ข้อมูลที่ครบทำให้ทนายประเมินความเสี่ยงได้ตรงความจริง

ตัวอย่างสมมติ

นางบีแพ้คดีแพ่งเรื่องค้ำประกันและได้พบทนายสองคน คนแรกบอกทันทีว่า "ชนะแน่ ศาลอุทธรณ์กลับให้แน่นอน" โดยยังไม่ได้อ่านคำพิพากษา คนที่สองขอดูคำพิพากษาและคำเบิกความก่อน แล้วอธิบายว่ามีประเด็นข้อกฎหมายหนึ่งข้อที่มีน้ำหนัก แต่อีกสองข้อที่นางบีอยากยกขึ้นไม่เคยต่อสู้ไว้ในศาลชั้นต้น จึงอาจไม่ได้รับการวินิจฉัย พร้อมบอกวันครบกำหนดอุทธรณ์ ความเสี่ยงเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม และแนะนำให้ยื่นขอทุเลาการบังคับเพราะเจ้าหนี้เริ่มบังคับคดีแล้ว คำอธิบายแบบที่สองให้ข้อมูลที่นางบีใช้ตัดสินใจได้จริง ตัวอย่างนี้เป็นตัวอย่างสมมติ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการจ้างทนายอุทธรณ์

  • รอจนใกล้ครบกำหนดแล้วค่อยหาทนาย ทำให้เวลาวิเคราะห์และเขียนเหลือน้อย
  • คิดว่าทนายชั้นต้นจะยื่นอุทธรณ์ให้เองอัตโนมัติ ควรถามให้ชัดว่ารับทำต่อหรือไม่
  • เลือกทนายจากคำรับประกันผล ไม่มีใครรับประกันคำพิพากษาได้
  • ปิดบังข้อเท็จจริงที่เป็นผลร้าย ทนายจะประเมินคดีคลาดเคลื่อน
  • ไม่ตกลงขอบเขตงานเป็นหนังสือ ภายหลังอาจเข้าใจไม่ตรงกันว่างานใดรวมอยู่
  • มาพบทนายโดยไม่มีคำพิพากษา ทำให้ประเมินได้แค่หลักทั่วไป

การเลือกทนายชั้นอุทธรณ์ที่ดีเริ่มจากการได้คำอธิบายที่ตรงไปตรงมาเกี่ยวกับคดีของคุณเอง ถ้าคุณต้องการให้ทนายอ่านคำพิพากษา คำนวณวันครบกำหนด และอธิบายทางเลือกพร้อมความเสี่ยง เตรียมเอกสารตามตารางข้างต้น แล้ว ติดต่อสำนักงาน ก่อนครบกำหนดอุทธรณ์

คำถามที่พบบ่อย

ยื่นอุทธรณ์เองโดยไม่จ้างทนายได้ไหม?

โดยหลักทั่วไปคู่ความดำเนินคดีด้วยตนเองได้ แต่ชั้นอุทธรณ์เป็นงานเขียนที่ต้องระบุประเด็นอย่างชัดแจ้ง ตรวจข้อห้าม และยื่นให้ทันกำหนด ถ้าเขียนไม่ตรงเงื่อนไข ศาลอาจไม่วินิจฉัยประเด็นที่คุณต้องการ ควรอย่างน้อยให้ทนายตรวจก่อนยื่น

ทนายรับประกันได้ไหมว่าอุทธรณ์แล้วจะชนะ?

ไม่ได้ ผลคำพิพากษาขึ้นกับศาล และข้อบังคับมรรยาททนายความห้ามทนายหลอกว่าจะชนะเมื่อรู้ว่าจะแพ้ ทนายที่ดีจะบอกทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนของคดี เพื่อให้คุณตัดสินใจเอง

ค่าจ้างทนายอุทธรณ์เท่าไร?

บทความนี้ไม่ระบุตัวเลข เพราะงานแต่ละคดีต่างกันมาก และข้อบังคับมรรยาททนายความห้ามโฆษณาอัตราค่าจ้าง ควรขอให้ทนายประเมินหลังเห็นคำพิพากษา และระบุขอบเขตงานกับค่าใช้จ่ายเป็นหนังสือ

เปลี่ยนจากทนายชั้นต้นมาใช้ทนายคนใหม่ในชั้นอุทธรณ์ได้ไหม?

ได้ คุณเลือกทนายที่ไว้วางใจได้ ควรแจ้งทนายคนเดิมให้ชัดเจน ขอรับเอกสารในคดีคืน และให้ทนายคนใหม่ตรวจเรื่องใบแต่งทนายความก่อนยื่นอุทธรณ์ การเปลี่ยนทนายไม่ได้ทำให้กำหนดเวลาอุทธรณ์ขยายออกไป

เหลือเวลาไม่กี่วันก่อนครบกำหนด ยังจ้างทนายทันไหม?

อาจทัน ถ้ารีบนำคำพิพากษาไปพบทนายทันที ถ้าเตรียมอุทธรณ์ไม่ทันจริง ต้องยื่นคำขอขยายระยะเวลาก่อนครบกำหนดพร้อมแสดงพฤติการณ์พิเศษ ซึ่งศาลอาจอนุญาตหรือไม่ก็ได้

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ