คุณจ้างทนายให้ฟ้องหย่าหรือสู้คดีหย่ากับคู่สมรสชาวต่างชาติ แต่หลายสัปดาห์แล้วโทรไม่รับ ส่งข้อความไม่ตอบ และไม่รู้ว่าคดีไปถึงไหน ยิ่งถ้าคุณอยู่ต่างประเทศ ความกังวลก็ยิ่งมาก บทความนี้เรียงสิ่งที่ควรทำเมื่อสงสัยว่าทนายทิ้งคดี ตั้งแต่ตรวจสถานะคดีกับศาล กำหนดเวลาที่ห้ามพลาด การตั้งทนายคนใหม่ ไปจนถึงการร้องเรียนต่อสภาทนายความ
ถ้าคุณยังอยู่ในช่วงตัดสินใจว่าคดีแบบไหนต้องมีทนาย อ่านภาพรวมได้ที่ หย่ากับชาวต่างชาติต้องจ้างทนายไหม
ทนายทิ้งคดี หมายถึงอะไร ติดต่อไม่ได้ถือว่าผิดเสมอไหม
ทนายทิ้งคดี ในความหมายทางมรรยาท คือการที่ทนายจงใจขาดนัดหรือทอดทิ้งคดี จงใจละเว้นหน้าที่ที่ควรทำในคดีของลูกความ หรือปิดบังข้อความที่ควรแจ้งให้ลูกความทราบ อันอาจทำให้ลูกความเสียประโยชน์ ตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ. 2529 ข้อ 12
คำว่า "จงใจ" สำคัญ การติดต่อไม่ได้ช่วงสั้น ๆ อาจมีเหตุอื่น เช่น เจ็บป่วยหรือติดว่าความคดีอื่น จึงไม่ใช่ทุกกรณีที่เป็นการผิดมรรยาท สิ่งที่ควรทำก่อนคือตรวจข้อเท็จจริงว่าคดีเดินไปถึงไหน มีนัดหรือกำหนดเวลาใดที่ถูกปล่อยผ่านหรือไม่
ถ้าตรวจแล้วพบว่าผิดมรรยาทจริง พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 มาตรา 52 กำหนดโทษไว้ 3 สถาน คือ ภาคทัณฑ์ ห้ามทำการเป็นทนายความไม่เกินสามปี และลบชื่อออกจากทะเบียนทนายความ
สิ่งที่ควรทำทันทีเมื่อติดต่อทนายไม่ได้
- ติดต่อทนายเป็นลายลักษณ์อักษร ส่งข้อความหรือจดหมายถามสถานะคดีให้ชัด และเก็บหลักฐานการส่งทุกครั้ง
- ติดต่อศาลที่พิจารณาคดีโดยตรง แจ้งเลขคดีถ้าทราบ ชื่อคู่ความ และศาลที่ยื่น ถามวันนัดถัดไป คำสั่งที่ค้างอยู่ และศาลอ่านคำพิพากษาแล้วหรือยัง ส่วนบริการออนไลน์ของศาลยุติธรรม ให้ตรวจก่อนว่าครอบคลุมคดีประเภทของคุณหรือไม่
- รวบรวมเอกสาร สัญญาจ้าง ใบรับเงิน สำเนาคำฟ้องหรือคำให้การ ใบแต่งทนาย หมายศาล และข้อความที่เคยคุยกับทนาย
- จดกำหนดเวลาที่ใกล้ที่สุด และนับตามที่กฎหมายหรือคำสั่งศาลกำหนด เช่น กำหนดอุทธรณ์นับแต่วันที่ศาลอ่านคำพิพากษา ไม่ใช่วันที่คุณเพิ่งรู้หรือวันที่โทรถามศาล
- แจ้งที่อยู่และช่องทางติดต่อปัจจุบันกับศาล โดยเฉพาะถ้าคุณย้ายไปอยู่ต่างประเทศ เพื่อให้คำสั่งศาลถึงตัวคุณ
กำหนดเวลาใดที่ยังเดินต่อแม้ทนายหายไป
คดีไม่ได้หยุดรอเพราะทนายติดต่อไม่ได้ กำหนดเวลาตามกฎหมายและตามคำสั่งศาลยังนับต่อไป ตารางนี้สรุปจุดที่มักเสียสิทธิ
| สถานการณ์ | กำหนดเวลาหรือความเสี่ยง | กฎหมาย |
|---|---|---|
| ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาแล้ว | อุทธรณ์เป็นหนังสือต่อศาลชั้นต้นที่มีคำพิพากษาภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่าน คดีครอบครัวอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ | ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 229 |
| คุณเป็นโจทก์ และศาลสั่งให้ดำเนินการภายในเวลาที่กำหนด | ถ้าเพิกเฉยหลังได้รับคำสั่งโดยชอบ อาจถือว่าทิ้งฟ้อง | ป.วิ.พ. มาตรา 174 |
| คุณเป็นโจทก์ และคู่สมรสอยู่ต่างประเทศ | ต้องยื่นคำร้องขอส่งหมายไปต่างประเทศภายใน 7 วันนับแต่ยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลและค่าใช้จ่าย ถ้าไม่ทำถือว่าทิ้งฟ้อง | ป.วิ.พ. มาตรา 83 จัตวา ประกอบมาตรา 174 |
| คุณเป็นจำเลย | มีกำหนดยื่นคำให้การตามหมายเรียก ถ้าไม่แน่ใจว่าทนายยื่นแล้วหรือยัง ให้ตรวจกับศาลทันที | ตามหมายเรียกและคำสั่งศาล |
ถ้าคดีถูกถือว่าทิ้งฟ้อง ศาลอาจจำหน่ายคดี และคุณอาจต้องเริ่มใหม่ซึ่งเสียเวลา วิธีนับกำหนดอุทธรณ์และการขอขยายเวลา อ่านได้ที่ อุทธรณ์คดีครอบครัวภายในกี่วัน เริ่มนับเมื่อไร ส่วนขั้นตอนส่งหมายไปต่างประเทศอ่านได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร
ทนายถอนตัวจากคดีได้ไหม ต้องแจ้งลูกความก่อนหรือไม่
ถอนได้ แต่ต้องแจ้งลูกความ ป.วิ.พ. มาตรา 65 ให้ทนายขอต่อศาลให้สั่งถอนตนจากคดีได้ โดยต้องแสดงให้ศาลพอใจว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เว้นแต่หาตัวความไม่พบ และเมื่อศาลอนุญาต ศาลจะส่งคำสั่งให้ตัวความทราบ
ข้อนี้มีผลสองทาง ทนายที่จะเลิกทำคดีควรใช้ช่องทางนี้แทนการเงียบหาย และฝ่ายลูกความต้องให้ศาลและทนายมีที่อยู่ที่ติดต่อได้จริง ถ้าคุณได้รับแจ้งว่าทนายถอนตัวแล้ว ให้ถือว่าเป็นเรื่องด่วน และตรวจนัดถัดไปทันที
เปลี่ยนทนายและถอนใบแต่งทนายเดิมทำอย่างไร
คุณมีสิทธิเลือกว่าจะว่าความเองหรือตั้งทนายความ (ป.วิ.พ. มาตรา 60) การตั้งทนายต้องทำเป็นหนังสือที่ตัวความและทนายลงชื่อแล้วยื่นต่อศาล เรียกว่าใบแต่งทนายความ ซึ่งใช้เฉพาะคดีที่ยื่นไว้ (มาตรา 61) เมื่อจะเปลี่ยนทนาย ทนายคนใหม่จะยื่นใบแต่งทนายและดำเนินการเรื่องถอนทนายเดิม ทางปฏิบัติในศาลแต่ละแห่งให้ถามทนายคนใหม่
ข้อบังคับมรรยาททนายความ ข้อ 16 ห้ามทนายความแย่งคดีหรือรับว่าคดีที่รู้ว่ามีทนายอื่นว่าอยู่แล้ว เว้นแต่ทนายเดิมยินยอม มีเหตุอันควรเชื่อว่าตัวความถอนทนายเดิมแล้ว หรือทนายเดิมไม่ประสงค์จะว่าต่อ คุณจึงควรแจ้งเลิกจ้างทนายเดิมเป็นหนังสือให้ชัด ก่อนหรือพร้อมกับการตั้งทนายคนใหม่
- ตรวจสัญญาจ้างเดิมเรื่องการเลิกจ้าง งานที่ทำไปแล้ว และเงินที่ชำระไว้ ดู สัญญาจ้างทนายคดีหย่าควรมีอะไร
- ขอคืนเอกสารต้นฉบับเป็นหนังสือ และถ้าทนายรับเงินหรือทรัพย์สินไว้แทนคุณ ข้อบังคับมรรยาท ข้อ 15 ห้ามทนายหน่วงเหนี่ยวไว้นานเกินกว่าเหตุโดยไม่ได้รับความยินยอมจากลูกความ เว้นแต่มีเหตุอันสมควร
- ตรวจใบอนุญาตของทนายคนใหม่ก่อนตกลง ดู ตรวจสอบทนายความก่อนจ้าง ใบอนุญาตสภาทนายความ ดูอย่างไร
ถ้ายังหาทนายใหม่ไม่ได้ มีทางใดบ้าง
คุณว่าความเองได้ แต่ญาติที่ถือหนังสือมอบอำนาจจากคุณจะว่าความอย่างทนายความไม่ได้ ทำได้เพียงตั้งทนายความแทน (ป.วิ.พ. มาตรา 60) ในคดีครอบครัว ถ้าคู่ความไม่มีทนายความ ขอให้ศาลแต่งตั้งทนายให้ได้ ศาลจะพิจารณาคำขอ (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 158) และสภาทนายความมีงานช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายสำหรับผู้ยากไร้ ตามเกณฑ์ที่สภาทนายความกำหนด
ร้องเรียนทนายต่อสภาทนายความ ทำอย่างไร ภายในเมื่อไร
ผู้ได้รับความเสียหายมีสิทธิกล่าวหาทนายความว่าผิดมรรยาท โดยทำคำกล่าวหาเป็นหนังสือยื่นต่อประธานกรรมการมรรยาททนายความ (พ.ร.บ.ทนายความ มาตรา 64) สิทธินี้มีกำหนดเวลาสองชั้นที่ต้องดูคู่กัน คือ ต้องยื่นภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่คุณรู้เรื่องการผิดมรรยาทและรู้ตัวผู้ทำ แต่ไม่เกินสามปีนับแต่วันที่ทำผิด
เมื่อได้รับคำกล่าวหา คณะกรรมการมรรยาททนายความจะตั้งทนายความไม่น้อยกว่าสามคนเป็นคณะกรรมการสอบสวน ซึ่งเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำหรือขอเอกสารได้ (มาตรา 65) เอกสารที่ควรแนบ เช่น สัญญาจ้าง ใบรับเงิน ข้อความที่ติดต่อ ลำดับเหตุการณ์ และเอกสารจากศาลที่แสดงว่านัดหรือกำหนดเวลาถูกปล่อยผ่าน
ควรเข้าใจให้ตรงว่า การร้องเรียนมรรยาทเป็นเรื่องวินัยวิชาชีพ ผลคือโทษทางมรรยาท ไม่ใช่ช่องทางเรียกเงินคืนหรือค่าเสียหาย ถ้าต้องการเงินคืนเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องปรึกษาแยกต่างหาก
ตัวอย่างสมมติ: นางบีติดต่อทนายไม่ได้ก่อนครบกำหนดอุทธรณ์
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบีฟ้องหย่านายเอ ซึ่งเป็นชาวต่างชาติ ระหว่างคดีนางบีย้ายไปทำงานต่างประเทศ และให้ทนายไปฟังคำพิพากษาแทน หลังวันนัด นางบีติดต่อทนายไม่ได้นานสองสัปดาห์ เธอจึงโทรถามศาลพร้อมเลขคดี และทราบว่าศาลอ่านคำพิพากษาแล้ว โดยไม่ได้กำหนดค่าเลี้ยงดูบุตรตามที่เธอขอ
นางบีนับกำหนดอุทธรณ์หนึ่งเดือนจากวันอ่านคำพิพากษา ส่งหนังสือแจ้งเลิกจ้างและขอคืนเอกสารถึงทนายเดิม แล้วตั้งทนายคนใหม่ซึ่งยื่นใบแต่งทนายและดำเนินการเรื่องอุทธรณ์ทันกำหนด ส่วนการร้องเรียนทนายเดิม นางบีจดวันที่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้ทำไว้ เพื่อให้ยื่นได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันนั้น และไม่เกินสามปีนับแต่วันที่ทำผิด การอุทธรณ์จะได้ผลอย่างไรขึ้นกับศาลอุทธรณ์ ไม่มีใครรับประกันได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อทนายหายไป
- รอเฉย ๆ เพราะคิดว่าคดีหยุดรอ ทั้งที่กำหนดอุทธรณ์และคำสั่งศาลยังนับต่อ
- ตั้งทนายใหม่โดยไม่แจ้งเลิกจ้างทนายเดิม ทำให้สับสนว่าใครรับผิดชอบคดี
- ไม่เก็บหลักฐานการติดต่อ ทำให้ภายหลังพิสูจน์ลำดับเหตุการณ์ได้ยาก
- ร้องเรียนโดยหวังเงินคืนอย่างเดียว แล้วพลาดช่องทางเรื่องเงินที่ต้องทำแยกกัน
- ปล่อยกำหนดร้องเรียนจนเกินหนึ่งปีนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้ทำ หรือเกินสามปีนับแต่วันที่ทำผิด
- โพสต์ชื่อคู่ความและเรื่องคดีลงสื่อออนไลน์ ซึ่งอาจขัดข้อห้ามเผยแพร่ข้อมูลที่ทำให้รู้ตัวคู่ความในคดีครอบครัว (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 153)
ลำดับที่ปลอดภัยคือ ตรวจสถานะคดีกับศาล รักษากำหนดเวลา จัดการเรื่องทนายเดิมให้ชัด แล้วจึงพิจารณาเรื่องร้องเรียน ทนายความคนใดก็ตามที่จะรับคดีต่อ ต้องดูเรื่องการถอนทนายเดิมก่อนตามข้อบังคับมรรยาท ข้อ 16 ถ้าต้องการสอบถามข้อกฎหมายเรื่องกำหนดเวลาหรือขั้นตอนเหล่านี้ สามารถติดต่อสำนักงานได้
คำถามที่พบบ่อย
ทนายไม่ไปศาลตามนัด คดีหย่าจะเสียหายไหม
อาจเสียหายได้ ขึ้นกับว่านัดนั้นเป็นนัดอะไรและศาลสั่งอย่างไร ให้ติดต่อศาลพร้อมเลขคดีเพื่อถามผลของนัดและนัดถัดไปทันที ถ้าทนายจงใจขาดนัดหรือทอดทิ้งคดี อาจเป็นการผิดมรรยาทตามข้อ 12
ร้องเรียนทนายต่อสภาทนายความได้ภายในกี่ปี
ต้องยื่นภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เรื่องการผิดมรรยาทและรู้ตัวผู้ทำ แต่ไม่เกินสามปีนับแต่วันที่ทำผิด (พ.ร.บ.ทนายความ มาตรา 64) ทั้งสองเงื่อนไขต้องอยู่ในกำหนดพร้อมกัน จึงควรจดวันที่รู้เรื่องไว้
ร้องเรียนแล้วจะได้เงินค่าทนายคืนไหม
ไม่ได้โดยตรง สภาทนายความพิจารณาโทษทางมรรยาท ได้แก่ ภาคทัณฑ์ ห้ามทำการเป็นทนายความไม่เกินสามปี หรือลบชื่อ ส่วนการเรียกเงินคืนเป็นอีกช่องทางที่ต้องปรึกษาแยกต่างหาก
เปลี่ยนทนายกลางคดีได้หรือไม่
ได้ ตัวความตั้งทนายคนใหม่ด้วยใบแต่งทนายฉบับใหม่ และทนายคนใหม่จะดำเนินการเรื่องถอนทนายเดิม ควรแจ้งเลิกจ้างทนายเดิมเป็นหนังสือ ตรวจสัญญาจ้างเดิม และขอคืนเอกสารต้นฉบับให้เรียบร้อย
อยู่ต่างประเทศ ให้ญาติไปว่าความแทนระหว่างหาทนายใหม่ได้ไหม
ไม่ได้ ผู้รับมอบอำนาจจากคู่ความจะว่าความอย่างทนายความไม่ได้ แต่ตั้งทนายความแทนคุณได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 60) ในคดีครอบครัวยังขอให้ศาลแต่งตั้งทนายให้ได้ ซึ่งศาลจะพิจารณาคำขอเป็นราย ๆ ไป
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
