เมื่อเลือกทนายได้แล้ว เอกสารชิ้นแรกที่คุณจะได้ลงชื่อมักเป็นสัญญาจ้าง ในคดีหย่าที่คู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ งานอาจไม่จบที่ศาลชั้นต้น อาจมีการส่งหมายไปต่างประเทศ การแปลและรับรองเอกสาร หรือการประสานกับทนายในอีกประเทศ ถ้าสัญญาไม่ได้เขียนเรื่องเหล่านี้ไว้ ความเข้าใจที่ไม่ตรงกันมักเกิดขึ้นกลางคดีในเวลาที่ไม่มีใครอยากเจรจา บทความนี้เป็นเช็กลิสต์สำหรับอ่านสัญญาก่อนลงชื่อ
สัญญาจ้างทนายคดีหย่าคืออะไร ต่างจากใบแต่งทนายความอย่างไร
สัญญาจ้างทนายคดีหย่า คือ ข้อตกลงระหว่างคุณกับทนายความว่าทนายจะทำงานอะไร ค่าตอบแทนและค่าใช้จ่ายคิดอย่างไร และความสัมพันธ์จะสิ้นสุดอย่างไร เป็นเอกสารระหว่างคุณกับทนายเท่านั้น ส่วนใบแต่งทนายความเป็นเอกสารที่ยื่นต่อศาล ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 61 กำหนดว่าการตั้งทนายความต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน และใบแต่งทนายใช้ได้เฉพาะคดีเรื่องนั้นเท่านั้น
| ประเด็น | สัญญาจ้างทนาย | ใบแต่งทนายความ |
|---|---|---|
| อยู่ที่ใคร | คุณกับทนายถือไว้คนละฉบับ | ยื่นต่อศาลและรวมในสำนวนคดี |
| เนื้อหาหลัก | ขอบเขตงาน ค่าตอบแทน ค่าใช้จ่าย การรายงาน การเลิกสัญญา | ตั้งทนายให้ดำเนินคดีแทน และอำนาจพิเศษที่มอบให้ |
| ใช้ได้แค่ไหน | ตามที่ตกลงกันในสัญญา | เฉพาะคดีที่ยื่นไว้เรื่องเดียว |
สองเอกสารนี้ควรสอดคล้องกัน โดยเฉพาะเรื่องอำนาจพิเศษที่อธิบายในข้อ 3 ด้านล่าง หลักทั่วไปเรื่องสัญญาจ้างกับใบแต่งทนายในคดีครอบครัว ดูได้ที่ ทนายที่เก่งเรื่องฟ้องหย่า เลือกอย่างไร ถามอะไรก่อนจ้าง บทความนี้เน้นจุดที่สำคัญเมื่อคู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ
เช็กลิสต์สัญญาจ้างทนายคดีหย่า 7 เรื่องที่ควรมี
1. ขอบเขตงานครอบคลุมแค่ไหน
ข้อนี้สำคัญที่สุด ควรระบุว่าทนายรับงานใดบ้าง เช่น ให้คำปรึกษา ร่างหนังสือสัญญาหย่า ฟ้องหรือแก้ต่างในศาลชั้นต้น ชั้นอุทธรณ์ ชั้นฎีกา การบังคับคดี และการขอบันทึกการหย่าในทะเบียนหลังคดีถึงที่สุด ถ้าสัญญาครอบคลุมเฉพาะศาลชั้นต้น ควรรู้ล่วงหน้าว่างานอุทธรณ์ต้องตกลงกันใหม่ เพราะการอุทธรณ์ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (ป.วิ.พ. มาตรา 229) ซึ่งไม่มีเวลามากสำหรับการเจรจาสัญญาใหม่
สำหรับคดีที่คู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ ควรถามเพิ่มว่างานต่อไปนี้รวมอยู่ในสัญญาหรือไม่
- การยื่นคำร้องส่งหมายไปต่างประเทศ พร้อมคำแปลและคำรับรองคำแปล
- การแปลและรับรองเอกสารต่างประเทศที่จะใช้ในศาลหรือที่สำนักทะเบียน
- การจัดหาล่ามเมื่อคู่ความหรือพยานไม่เข้าใจภาษาไทย
- การประสานกับทนายในประเทศของคู่สมรส เพราะโดยทั่วไปการว่าความในศาลต่างประเทศต้องใช้ทนายที่มีสิทธิตามกฎหมายของประเทศนั้น ดู คดีหย่าข้ามประเทศ ทนายไทยกับทนายต่างประเทศทำงานร่วมกันอย่างไร
2. ค่าทนายแยกจากค่าใช้จ่ายอื่นอย่างไร
สัญญาที่ดีควรแยกให้เห็นว่าเงินแต่ละก้อนเป็นค่าอะไร ค่าทนายซึ่งเป็นค่าตอบแทนการทำงานของทนายตกลงกันเป็นรายคดี ควรระบุเป็นหนังสือทั้งจำนวน งวดจ่าย และเงื่อนไข ส่วนค่าใช้จ่ายอื่นที่มักแยกต่างหาก เช่น ค่าธรรมเนียมศาล ค่าส่งหมาย ค่าแปลและรับรองเอกสาร ค่าล่าม และค่าเดินทาง ควรเขียนว่าใครเป็นผู้จ่ายและต้องขออนุมัติจากคุณก่อนหรือไม่ ปัจจัยที่ทำให้ค่าใช้จ่ายในคดีหย่าต่างชาติแตกต่างกัน ดู ค่าใช้จ่ายฟ้องหย่าสามีต่างชาติ มีค่าอะไรบ้าง
ข้อที่ควรรู้คือ ค่าล่ามและค่าทนายความเป็นส่วนหนึ่งของค่าฤชาธรรมเนียมตาม ป.วิ.พ. มาตรา 149 ซึ่งตอนพิพากษาศาลจะสั่งว่าฝ่ายใดรับผิด โดยหลักฝ่ายแพ้คดีรับผิดในชั้นที่สุด แต่ศาลใช้ดุลพินิจให้แต่ละฝ่ายรับผิดส่วนของตนได้ (มาตรา 161) ค่าทนายความที่ศาลสั่งเป็นจำนวนที่ศาลกำหนด ไม่ใช่ค่าจ้างที่คุณจ่ายจริง จึงไม่ควรตั้งงบโดยคาดว่าชนะคดีแล้วจะได้ค่าใช้จ่ายคืนครบ
เรื่องเงินยังเกี่ยวกับมรรยาททนายความด้วย ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ. 2529 ข้อ 14 ถือว่าทนายที่ใช้อุบายโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรเพื่อให้ตนได้ประโยชน์นอกเหนือจากที่ลูกความตกลงไว้เป็นการผิดมรรยาท และข้อ 15 ห้ามหน่วงเหนี่ยวเงินหรือทรัพย์ของลูกความไว้นานเกินกว่าเหตุ การเขียนค่าตอบแทนให้ชัดและขอใบรับเงินทุกครั้งจึงคุ้มครองทั้งสองฝ่าย
3. เรื่องใดทนายต้องได้รับอำนาจจากคุณก่อน
ทนายดำเนินคดีแทนคุณได้ตามที่เห็นสมควร แต่ ป.วิ.พ. มาตรา 62 กำหนดว่า กระบวนพิจารณาที่เป็นการจำหน่ายสิทธิของคู่ความ เช่น การยอมรับตามที่อีกฝ่ายเรียกร้อง การถอนฟ้อง การประนีประนอมยอมความ การสละสิทธิ หรือการใช้สิทธิอุทธรณ์หรือฎีกา ทนายทำไม่ได้ถ้าไม่ได้รับอำนาจจากตัวความโดยชัดแจ้ง ซึ่งมักระบุในช่องอำนาจพิเศษของใบแต่งทนายความ หรือทำเป็นใบมอบอำนาจแยก
ในคดีหย่า การยอมความเรื่องลูกหรือสินสมรสเป็นเรื่องใหญ่ ควรอ่านช่องอำนาจพิเศษก่อนลงชื่อ และเขียนในสัญญาจ้างว่าก่อนตกลงยอมความ ถอนฟ้อง หรือตัดสินใจเรื่องอุทธรณ์ ทนายต้องปรึกษาและได้รับความเห็นชอบจากคุณก่อน ถ้าคุณอยู่ต่างประเทศ ควรกำหนดวิธียืนยันที่ทำได้จริงและเป็นลายลักษณ์อักษร เรื่องการยอมความในชั้นไกล่เกลี่ย ดู ไกล่เกลี่ยคดีหย่ากับคู่สมรสต่างชาติในศาล
4. การรายงานความคืบหน้าและช่องทางติดต่อ
ควรตกลงว่าทนายจะแจ้งความคืบหน้าเมื่อใด เช่น ทุกครั้งที่มีนัดศาล มีคำสั่งศาล หรือได้รับเอกสารจากอีกฝ่าย ช่องทางติดต่อหลักคืออะไร และถ้าติดต่อทนายไม่ได้ให้ติดต่อใครแทน ข้อบังคับมรรยาท ข้อ 12 ถือว่าการจงใจขาดนัด ทอดทิ้งคดี หรือปิดบังข้อความที่ควรแจ้งให้ลูกความทราบ เป็นการผิดมรรยาท ในทางกลับกัน คุณต้องแจ้งทนายเมื่อเปลี่ยนที่อยู่หรือช่องทางติดต่อ เพราะเมื่อทนายขอถอนตัวจากคดี ป.วิ.พ. มาตรา 65 ให้ทนายแสดงต่อศาลว่าได้แจ้งตัวความแล้ว เว้นแต่หาตัวความไม่พบ
5. การเลิกสัญญา เปลี่ยนทนาย และการคืนเอกสาร
สัญญาควรเขียนว่าแต่ละฝ่ายเลิกสัญญาได้อย่างไร ต้องแจ้งล่วงหน้าหรือไม่ และเงินที่จ่ายไปแล้วคิดอย่างไรเมื่อเลิกกลางคดี ตัวความมีสิทธิตั้งทนายคนใหม่ได้ ทนายคนใหม่จะยื่นใบแต่งทนายความและดำเนินการเรื่องถอนทนายเดิม ควรระบุด้วยว่าเมื่อเลิกสัญญา ทนายจะคืนเอกสารต้นฉบับและส่งสำเนาเอกสารคดีให้คุณ ถ้าทนายหายไปโดยไม่ได้เลิกสัญญา ดู ทนายทิ้งคดีหย่า ติดต่อไม่ได้ ทำอย่างไร
6. ความลับและประโยชน์ขัดกัน
ข้อบังคับมรรยาท ข้อ 11 ห้ามทนายเปิดเผยความลับของลูกความที่รู้ในหน้าที่ เว้นแต่ลูกความอนุญาตหรือโดยอำนาจศาล ถ้าคดีต้องประสานกับทนายต่างประเทศ ควรเขียนในสัญญาว่าคุณอนุญาตให้ส่งข้อมูลใดให้ใคร ส่วนข้อ 13 ห้ามทนายที่ได้รับปรึกษาจากฝ่ายหนึ่งไปรับเป็นทนายหรือช่วยอีกฝ่ายที่เป็นปรปักษ์ในเรื่องเดียวกัน ตามหลักนี้ คู่สมรสสองฝ่ายที่มีข้อพิพาทกันไม่ควรใช้ทนายคนเดียวกัน และเป็นเรื่องปกติที่ทนายจะถามชื่อคู่สมรสของคุณเพื่อตรวจก่อนรับงาน
7. ค่าจ้างเป็นส่วนแบ่งจากสินสมรสหรือทรัพย์ที่พิพาท
บางคนอยากตกลงให้ทนายได้ส่วนแบ่งจากสินสมรสที่ได้จากคดีแทนค่าจ้าง เรื่องนี้ไม่ได้อยู่ในข้อบังคับมรรยาททนายความ แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 150 กำหนดว่าการใดมีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ และมีแนวคำพิพากษาที่เคยวินิจฉัยทำนองว่า ข้อตกลงที่ให้ทนายได้ส่วนแบ่งจากทรัพย์สินที่พิพาททำให้ทนายมีส่วนได้เสียในผลคดี ข้อตกลงลักษณะนี้จึงมีความเสี่ยงที่ศาลจะเห็นว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและไม่มีผลบังคับ ทางที่ปลอดภัยกว่าคือตกลงค่าจ้างเป็นจำนวนเงินที่ชัดเจน
ตัวอย่างสมมติ: สัญญาที่ไม่ได้เขียนเรื่องอุทธรณ์
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ไม่ใช่คดีจริงของผู้ใด นางบีจ้างทนายฟ้องหย่านายเอ ชาวต่างชาติที่อยู่ต่างประเทศ สัญญาเขียนเพียงว่า "ว่าความคดีหย่าจนเสร็จ" ระหว่างคดีมีค่าแปลคำฟ้องและค่าส่งหมายไปต่างประเทศ ซึ่งสัญญาไม่ได้บอกว่ารวมอยู่ในค่าทนายหรือไม่ ต่อมาศาลชั้นต้นพิพากษาให้หย่า แต่ไม่ได้ให้ค่าเลี้ยงดูลูกตามที่ขอ นางบีต้องการอุทธรณ์ ส่วนทนายเห็นว่างานตามสัญญาจบที่ศาลชั้นต้นแล้ว ทั้งสองต้องเจรจากันใหม่ขณะที่กำหนดอุทธรณ์หนึ่งเดือนกำลังเดิน
ถ้าสัญญาเขียนตั้งแต่ต้นว่าครอบคลุมชั้นศาลใด ค่าแปลและค่าส่งหมายใครจ่าย และถ้าจะอุทธรณ์ต้องตกลงกันอย่างไรภายในกี่วันหลังอ่านคำพิพากษา ข้อโต้แย้งทั้งสองเรื่องจะเกิดน้อยลงมาก
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนลงชื่อในสัญญาจ้าง
- ตกลงด้วยวาจาอย่างเดียว เมื่อมีข้อโต้แย้งภายหลัง ไม่มีหลักฐานว่าตกลงอะไรไว้
- ไม่อ่านช่องอำนาจพิเศษในใบแต่งทนายความ แล้วมารู้ภายหลังว่ามอบอำนาจยอมความไว้แล้ว
- ไม่ถามเรื่องงานในต่างประเทศ คิดว่าค่าทนายรวมค่าแปล ค่าส่งหมาย หรือค่าทนายต่างประเทศ
- จ่ายเงินโดยไม่ขอใบรับเงิน ทำให้ตรวจไม่ได้ว่าจ่ายค่าอะไรไปแล้ว
- ไม่ตรวจว่าทนายมีใบอนุญาตจริง ควรตรวจก่อนลงชื่อ ตาม ตรวจสอบทนายความก่อนจ้าง
- ไม่แจ้งเมื่อย้ายที่อยู่หรือย้ายประเทศ ทำให้ทนายและศาลติดต่อคุณไม่ได้ในช่วงสำคัญ
สัญญาจ้างที่ชัดเจนไม่ได้แปลว่าไม่ไว้ใจทนาย แต่ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายรู้ว่าต้องทำอะไรเมื่อคดีเปลี่ยนทิศ ถ้าเพิ่งเริ่มคิดว่าคดีของคุณต้องมีทนายหรือไม่ อ่าน หย่ากับชาวต่างชาติต้องจ้างทนายไหม และถ้าต้องการสอบถามเรื่องคดีหย่าของคุณ สามารถติดต่อสำนักงานได้
คำถามที่พบบ่อย
สัญญาจ้างทนายกับใบแต่งทนายความ ต่างกันอย่างไร?
ต่างกันที่ผู้รับเอกสารและเนื้อหา สัญญาจ้างเป็นข้อตกลงระหว่างคุณกับทนายเรื่องขอบเขตงานและค่าตอบแทน ส่วนใบแต่งทนายความยื่นต่อศาลเพื่อตั้งทนายให้ดำเนินคดีแทน ใช้ได้เฉพาะคดีนั้น และกำหนดอำนาจพิเศษที่มอบให้ทนาย
ทนายยอมความแทนเราได้เลยไหม?
ไม่ได้ ถ้าไม่ได้รับอำนาจจากคุณโดยชัดแจ้ง ป.วิ.พ. มาตรา 62 กำหนดว่าการประนีประนอมยอมความ การถอนฟ้อง การสละสิทธิ หรือการใช้สิทธิอุทธรณ์ ทนายต้องได้รับอำนาจชัดแจ้ง ซึ่งมักอยู่ในช่องอำนาจพิเศษของใบแต่งทนายความ ควรอ่านก่อนลงชื่อ
ชนะคดีแล้วจะได้ค่าทนายคืนไหม?
ไม่ครบเสมอไป ศาลสั่งเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมในคำพิพากษา ซึ่งรวมค่าทนายความตามจำนวนที่ศาลกำหนด ไม่ใช่ค่าจ้างที่คุณจ่ายจริง และศาลอาจให้แต่ละฝ่ายรับผิดส่วนของตนก็ได้
ตกลงให้ทนายได้ส่วนแบ่งสินสมรสแทนค่าจ้างได้ไหม?
มีความเสี่ยง ข้อตกลงที่ให้ทนายได้ส่วนแบ่งจากทรัพย์สินที่พิพาทหรือจากสินสมรสที่ได้จากคดี อาจถูกศาลเห็นว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและไม่มีผลบังคับตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 ทางที่ปลอดภัยกว่าคือตกลงค่าจ้างเป็นจำนวนเงินที่ชัดเจน
เปลี่ยนทนายกลางคดีได้ไหม?
ได้ ตัวความมีสิทธิตั้งทนายคนใหม่ ทนายคนใหม่จะยื่นใบแต่งทนายความและดำเนินการเรื่องถอนทนายเดิม ก่อนเปลี่ยนควรตรวจสัญญาเดิมเรื่องการเลิกสัญญาและเงินที่ชำระแล้ว และระวังกำหนดเวลาในคดีที่ยังเดินอยู่
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
