ไกล่เกลี่ยคดีหย่ากับคู่สมรสต่างชาติในศาล ทำสัญญาประนีประนอมยอมความ มีผลอย่างไร

คุณฟ้องหย่าหรือถูกคู่สมรสชาวต่างชาติฟ้องหย่าในศาลไทย แล้วได้รับนัดให้ไปไกล่เกลี่ย คำถามที่ตามมามักเป็นว่า ต้องยอมทุกอย่างหรือไม่ พูดอะไรไปจะถูกใช้เป็นหลักฐานไหม และถ้าตกลงกันได้จะผูกพันแค่ไหน บทความนี้อธิบายการไกล่เกลี่ยคดีหย่าในศาลเยาวชนและครอบครัว ตั้งแต่ก่อนเข้าห้องไกล่เกลี่ยจนถึงหลังศาลพิพากษาตามยอม

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคดีของคุณควรมีทนายตั้งแต่ต้นหรือไม่ อ่านภาพรวมได้ที่ หย่ากับชาวต่างชาติต้องจ้างทนายไหม กรณีที่ทำเองได้และกรณีที่ควรมีทนาย

การไกล่เกลี่ยคดีหย่าในศาลคืออะไร

การไกล่เกลี่ยคดีหย่าในศาล คือขั้นตอนที่ศาลหรือผู้ประนีประนอมที่ศาลตั้ง ช่วยให้สามีภริยาที่มีข้อพิพาทหาข้อตกลงร่วมกันเอง แทนการให้ศาลชี้ขาดทุกประเด็น ผู้ประนีประนอมไม่ใช่ผู้ตัดสินคดี และไม่มีอำนาจบังคับให้ฝ่ายใดต้องยอม

หลักทั่วไปอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 20 ซึ่งให้ศาลไกล่เกลี่ยให้คู่ความตกลงกันได้ไม่ว่าคดีจะดำเนินไปแล้วเพียงใด และมาตรา 20 ทวิ ซึ่งให้ศาลสั่งให้ไกล่เกลี่ยเป็นการลับเฉพาะต่อหน้าตัวความทุกฝ่ายหรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยจะให้มีทนายความอยู่ด้วยหรือไม่ก็ได้ และแต่งตั้งผู้ประนีประนอมมาช่วยศาลได้

สำหรับคดีครอบครัวมีกฎหมายเฉพาะ คือ พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ) มาตรา 146 ให้ศาลพยายามให้คู่ความตกลงกันได้ทุกขั้นตอน โดยคำนึงถึงความสงบสุขของครอบครัว และถ้ารักษาการสมรสไว้ไม่ได้ ให้การหย่าเป็นไปอย่างเป็นธรรม เสียหายน้อยที่สุด และคำนึงถึงสวัสดิภาพและอนาคตของบุตรเป็นสำคัญ

คดีหย่าที่มีข้อพิพาท ต้องผ่านการไกล่เกลี่ยก่อนไหม

โดยหลักต้องผ่าน พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 148 กำหนดว่า คดีครอบครัวที่มีข้อพิพาท ก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลตั้งผู้ประนีประนอมคดีครอบครัวเพื่อไกล่เกลี่ยให้คู่ความประนีประนอมกัน ตามหลักเกณฑ์ในข้อบังคับของประธานศาลฎีกา

ผู้ประนีประนอมคดีครอบครัวต้องทำหน้าที่ด้วยความสุจริตเที่ยงธรรม และรักษาความลับที่ตนล่วงรู้จากการทำหน้าที่ (มาตรา 150) ส่วนจำนวนครั้ง ระยะเวลา และรูปแบบของนัดไกล่เกลี่ย ขึ้นอยู่กับศาลและลักษณะคดี ควรถามทนายหรือเจ้าหน้าที่ของศาลที่รับคดีของคุณโดยตรง

ขอไกล่เกลี่ยก่อนยื่นฟ้องได้หรือไม่

กฎหมายเปิดช่องไว้ ป.วิ.พ. มาตรา 20 ตรี ให้ผู้ที่จะเป็นคู่ความยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ขอให้ตั้งผู้ประนีประนอมก่อนฟ้องได้ ศาลจะสอบถามความสมัครใจของอีกฝ่ายก่อน และการขอตามมาตรานี้ไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาล แต่ช่องทางนี้เหมาะกับคดีหย่าของคุณหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่ออีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ควรถามทนายก่อนตัดสินใจ

พูดอะไรในห้องไกล่เกลี่ย จะถูกใช้เป็นหลักฐานในศาลไหม

ใช้รับฟังในชั้นพิจารณาไม่ได้ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 151 กำหนดว่า ถ้าคู่ความประนีประนอมกันไม่ได้ หรือคดีมีลักษณะที่ประนีประนอมกันไม่ได้ ศาลจะสั่งยุติการไกล่เกลี่ยแล้วพิจารณาคดีต่อ และบันทึกหรือถ้อยคำในชั้นไกล่เกลี่ยจะนำมารับฟังในชั้นพิจารณาไม่ได้ คุณจึงพูดถึงข้อกังวลและข้อเสนอได้เปิดเผยกว่าในห้องพิจารณา

อย่างไรก็ดี หลักนี้ใช้กับบันทึกหรือถ้อยคำในชั้นไกล่เกลี่ยตามที่กฎหมายเขียนไว้ อย่าตีความกว้างว่าทุกอย่างที่เกี่ยวกับคดีจะถูกตัดออก และอีกฝ่ายก็ได้ยินสิ่งที่คุณพูดอยู่ดี ควรคุยกับทนายก่อนว่าจะเปิดข้อมูลใดแค่ไหน

เรื่องที่คุยในห้องไกล่เกลี่ยเป็นความลับแค่ไหน

กฎหมายวางหลักไว้หลายชั้น ศาลสั่งให้ไกล่เกลี่ยเป็นการลับได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 20 ทวิ) ผู้ประนีประนอมต้องรักษาความลับ (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 150) และมาตรา 153 ห้ามโฆษณาหรือเผยแพร่ข้อเท็จจริงในคดีครอบครัวหรือการไกล่เกลี่ยคดีครอบครัว ด้วยการระบุชื่อหรือแสดงข้อความที่อาจทำให้รู้จักตัวคู่ความ เว้นแต่ศาลอนุญาต ข้อห้ามนี้เขียนไว้กว้าง จึงควรระวังการโพสต์เรื่องคดีลงสื่อออนไลน์ด้วย

ตกลงกันได้แล้ว สัญญาประนีประนอมยอมความมีผลอย่างไร

สัญญาประนีประนอมยอมความ คือสัญญาที่คู่สัญญาระงับข้อพิพาทด้วยต่างยอมผ่อนผันให้แก่กัน (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 850) ผลสำคัญตามมาตรา 852 คือ สิทธิเรียกร้องที่แต่ละฝ่ายยอมสละจะระงับสิ้นไป และแต่ละฝ่ายได้สิทธิตามที่เขียนไว้ในสัญญา เรื่องที่ตกลงสละไปแล้วจึงอาจกลับมาเรียกร้องภายหลังไม่ได้

ในคดีครอบครัว เมื่อไกล่เกลี่ยสำเร็จ ผู้ประนีประนอมจะจัดให้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความแล้วรายงานศาล หรือให้ศาลเรียกคู่ความมาทำสัญญาต่อหน้าศาล ถ้าสัญญาไม่ฝ่าฝืนกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อย ศาลจะพิพากษาตามสัญญา หรือยังไม่พิพากษาแต่กำหนดให้ทดลองปฏิบัติตามสัญญาก่อนก็ได้ โดยเฉพาะเรื่องอำนาจปกครองและการเลี้ยงดูบุตร (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 148)

ถ้าคดีมีลูกที่ยังเป็นผู้เยาว์ ศาลจะคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็ก ไม่ใช่ดูเพียงว่าพ่อแม่ตกลงกันแล้ว และศาลอาจปฏิเสธไม่พิพากษาตามสัญญาที่ไม่คำนึงถึงประโยชน์ของผู้เยาว์

คำพิพากษาตามยอม อุทธรณ์ได้ไหม

อุทธรณ์ได้จำกัดมาก เมื่อคู่ความตกลงกันโดยไม่ถอนฟ้อง ศาลจะพิพากษาไปตามข้อตกลง และ ป.วิ.พ. มาตรา 138 ห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาตามยอม เว้นแต่ 3 กรณีนี้

  1. มีข้อกล่าวอ้างว่าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งฉ้อฉล
  2. คำพิพากษาละเมิดบทบัญญัติแห่งกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน
  3. คำพิพากษาไม่เป็นไปตามข้อตกลงหรือการประนีประนอมยอมความ

ความรู้สึกภายหลังว่าตกลงไปแล้วเสียเปรียบ โดยทั่วไปจึงไม่ใช่ช่องทางให้อุทธรณ์ ถ้าคดีอยู่ในชั้นอุทธรณ์แล้วและอยากตกลงกัน อ่านได้ที่ ตกลงกันได้ระหว่างอุทธรณ์คดีครอบครัว ไกล่เกลี่ยและทำสัญญาประนีประนอมอย่างไร

ทนายตกลงยอมความแทนคุณได้หรือไม่

ได้เฉพาะเมื่อคุณให้อำนาจไว้ชัดแจ้ง ป.วิ.พ. มาตรา 62 กำหนดว่า กระบวนพิจารณาที่เป็นการจำหน่ายสิทธิของคู่ความ เช่น การประนีประนอมยอมความ การถอนฟ้อง หรือการยอมรับตามที่อีกฝ่ายเรียกร้อง ทนายจะทำแทนไม่ได้ถ้าไม่ได้รับอำนาจจากตัวความโดยชัดแจ้ง ซึ่งระบุในใบแต่งทนายหรือทำใบมอบอำนาจแยกต่างหาก ถ้าคุณอยู่ต่างประเทศและอาจต้องให้ทนายดำเนินการบางส่วนแทน ควรตกลงเป็นหนังสือว่าเรื่องใดทนายต้องถามคุณก่อน ดูเพิ่มที่ สัญญาจ้างทนายคดีหย่าควรมีอะไร เช็กลิสต์ก่อนเซ็น

เช็กลิสต์ก่อนลงชื่อในสัญญาประนีประนอมกับคู่สมรสต่างชาติ

คู่สมรสต่างชาติมักมีชีวิต ทรัพย์สิน หรือลูกที่เกี่ยวพันกับสองประเทศ ร่างสัญญาจึงควรละเอียดกว่าคดีทั่วไป ใช้ตารางนี้ตรวจร่วมกับทนายก่อนลงชื่อ

เรื่องสิ่งที่ควรตรวจในร่างสัญญา
การหย่าเขียนชัดว่าตกลงหย่า และใครจะนำคำพิพากษาไปบันทึกการหย่าในทะเบียน
อำนาจปกครองและที่อยู่ของลูกใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง ลูกอยู่กับใคร การพบลูก และการพาลูกเดินทางออกนอกประเทศต้องตกลงกันอย่างไร
ค่าเลี้ยงดูบุตรจำนวน กำหนดจ่าย สกุลเงิน ช่องทางรับเงิน และสิ่งที่จะเกิดขึ้นถ้าผู้จ่ายย้ายประเทศ
ทรัพย์สินในไทยระบุรายการให้ชัด เช่น เลขโฉนดหรือห้องชุด ใครได้ส่วนใด และโอนภายในเมื่อไร
ทรัพย์สินและหนี้ในต่างประเทศอย่าลืมบัญชีเงินฝาก เงินสะสม หรือหนี้ที่อยู่อีกประเทศ เพราะเรื่องที่ไม่ได้เขียนหรือยอมสละไว้อาจเรียกร้องภายหลังไม่ได้
ภาษาอีกฝ่ายเข้าใจข้อความภาษาไทยในสัญญาหรือไม่ และมีล่ามแปลให้ฟังหรือเปล่า
การใช้ผลในต่างประเทศประเทศของคู่สมรสต้องการเอกสารใด เช่น สำเนาคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด คำแปล และการรับรอง

คู่สมรสอยู่ต่างประเทศหรือไม่เข้าใจภาษาไทย เข้าร่วมไกล่เกลี่ยอย่างไร

กระบวนพิจารณาในศาลไทยทำเป็นภาษาไทย และถ้าคู่ความหรือบุคคลที่มาศาลไม่เข้าใจภาษาไทย ป.วิ.พ. มาตรา 46 ให้คู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องจัดหาล่าม ควรถามทนายล่วงหน้าว่านัดไกล่เกลี่ยของคดีคุณต้องเตรียมล่ามหรือไม่ และเลือกล่ามที่เป็นกลางและแปลศัพท์กฎหมายได้ อ่านเรื่องล่ามและการแปลได้ที่ คดีหย่าคู่สมรสต่างชาติ ต้องมีล่ามไหม

ถ้าคุณหรืออีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ให้ทนายสอบถามศาลว่าจะเข้าร่วมนัดไกล่เกลี่ยด้วยวิธีใดได้ เพราะเป็นเรื่องที่ศาลกำหนดตามคดี การทำงานกับทนายไทยขณะอยู่ต่างประเทศอ่านได้ที่ ปรึกษาทนายไทยเรื่องหย่าออนไลน์ขณะอยู่ต่างประเทศได้ไหม

คำพิพากษาตามยอมของศาลไทยมีผลในไทย แต่จะใช้ได้แค่ไหนในประเทศของคู่สมรส ขึ้นกับกฎหมายของประเทศนั้น ควรให้ทนายในประเทศนั้นตรวจร่างสัญญาก่อนลงชื่อถ้าจะต้องนำไปใช้ที่นั่น ภาพรวมการแบ่งงานระหว่างทนายสองประเทศอ่านได้ที่ คดีหย่าข้ามประเทศ ทนายไทยกับทนายต่างประเทศทำงานร่วมกันอย่างไร และตัวอย่างกรณีสามีชาวอเมริกันที่ หย่าที่อเมริกาหรือหย่าที่ไทย คู่มือหย่ากับสามีชาวอเมริกัน

ตัวอย่างสมมติ: นางบีกับนายเอตกลงกันในชั้นไกล่เกลี่ย

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบีฟ้องหย่านายเอ ซึ่งเป็นชาวต่างชาติ ทั้งคู่จดทะเบียนสมรสในไทยและมีลูกวัยเจ็ดขวบหนึ่งคน มีห้องชุดในไทย และนายเอมีบัญชีเงินฝากในประเทศของตน ก่อนเริ่มพิจารณา ศาลตั้งผู้ประนีประนอมคดีครอบครัว และนายเอมีล่ามที่ตนจัดหามา

ในห้องไกล่เกลี่ย นายเอยอมหย่าและยอมให้ลูกอยู่กับนางบี แต่ร่างแรกไม่ได้เขียนเรื่องบัญชีในต่างประเทศ และไม่ได้เขียนว่าการพาลูกไปเยี่ยมญาติฝ่ายพ่อต้องตกลงกันอย่างไร ทนายของนางบีชี้ว่า ถ้าลงชื่อไปแบบนั้น เรื่องที่สละไว้อาจเรียกร้องภายหลังไม่ได้ ทั้งสองจึงแก้ร่างให้ครบก่อนลงชื่อ ศาลจะพิพากษาตามสัญญาทันทีหรือให้ทดลองปฏิบัติเรื่องลูกก่อน เป็นดุลพินิจของศาล ไม่มีใครรับประกันผลล่วงหน้าได้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการไกล่เกลี่ยคดีหย่า

  • คิดว่าต้องยอมเพราะศาลนัดไกล่เกลี่ย การไกล่เกลี่ยเป็นการหาข้อตกลง ถ้าตกลงไม่ได้ คดีเดินต่อตามปกติ
  • ลงชื่อในร่างที่ยังอ่านไม่ครบ โดยเฉพาะเมื่อร่างมีหลายภาษาหรือมีข้อความที่ล่ามแปลให้ฟังแบบย่อ
  • ลืมทรัพย์สินหรือหนี้ในต่างประเทศ แล้วมารู้ภายหลังว่าสิทธิที่สละไปแล้วระงับไป
  • เขียนเรื่องลูกกว้างเกินไป เช่น "พบลูกได้ตามสมควร" โดยไม่บอกวิธีและเงื่อนไขการเดินทาง
  • ให้ทนายตกลงแทนโดยไม่ได้คุยขอบเขต ทั้งที่การยอมความต้องมีอำนาจชัดแจ้งจากคุณ
  • เล่าเรื่องคดีลงสื่อออนไลน์ ซึ่งอาจขัดข้อห้ามเผยแพร่ข้อมูลที่ทำให้รู้ตัวคู่ความในคดีครอบครัว

ก่อนวันนัดไกล่เกลี่ย ควรเขียนรายการสิ่งที่ต้องการ สิ่งที่ยอมได้ และสิ่งที่ยอมไม่ได้ แล้วคุยกับทนายให้ชัด ถ้าต้องการให้ทนายช่วยตรวจร่างสัญญาหรือประเมินทางเลือกจากเอกสารของคุณ สามารถติดต่อสำนักงานได้

คำถามที่พบบ่อย

ไปไกล่เกลี่ยแล้ว ต้องยอมตกลงทุกเรื่องไหม

ไม่ต้อง การไกล่เกลี่ยเป็นการหาข้อตกลงที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ ถ้าตกลงกันไม่ได้ ศาลจะสั่งยุติการไกล่เกลี่ยแล้วพิจารณาคดีต่อ (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 151) คุณตกลงบางเรื่องแล้วให้ศาลชี้ขาดเรื่องที่เหลือได้ ควรคุยกับทนายก่อน

ต้องมีทนายอยู่ในห้องไกล่เกลี่ยด้วยหรือไม่

กฎหมายไม่บังคับ ศาลสั่งให้ไกล่เกลี่ยต่อหน้าตัวความโดยจะให้มีทนายอยู่ด้วยหรือไม่ก็ได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 20 ทวิ) แต่ถ้าเรื่องมีลูกหรือทรัพย์สินหลายประเทศ การให้ทนายตรวจร่างสัญญาก่อนลงชื่อช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

อยู่ต่างประเทศ เข้าร่วมไกล่เกลี่ยทางออนไลน์ได้ไหม

ต้องสอบถามศาลเป็นรายคดี เพราะวิธีเข้าร่วมนัดไกล่เกลี่ยเป็นเรื่องที่ศาลกำหนดตามคดี ให้ทนายถามศาลล่วงหน้าว่าคุณจะเข้าร่วมนัดไกล่เกลี่ยด้วยวิธีใดได้ และต้องเตรียมเอกสารหรือล่ามอย่างไร

ลงชื่อในสัญญาประนีประนอมแล้ว เปลี่ยนใจได้ไหม

โดยทั่วไปทำได้ยาก สิทธิที่ยอมสละในสัญญาระงับไป (ป.พ.พ. มาตรา 852) และเมื่อศาลพิพากษาตามยอมแล้ว อุทธรณ์ได้เฉพาะกรณีฉ้อฉล ขัดความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือคำพิพากษาไม่เป็นไปตามข้อตกลง (ป.วิ.พ. มาตรา 138) จึงควรตรวจให้ครบก่อนลงชื่อ

หย่าตามคำพิพากษาตามยอมแล้ว ต้องไปทำอะไรที่อำเภออีกไหม

ควรไปบันทึกการหย่าในทะเบียน การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด (ป.พ.พ. มาตรา 1531) และฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนำสำเนาคำพิพากษาถึงที่สุดพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปยื่นขอบันทึกได้ ถ้าต้องใช้ผลในต่างประเทศ ให้ถามทนายในประเทศนั้นต่อ

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ