สามีจีนมีภรรยาที่จีนอยู่แล้ว ต้องหย่าหรือฟ้องโมฆะ? สิทธิภรรยาไทย

ต้องดูก่อนว่าที่จีนเขาจดทะเบียนสมรสไว้จริงหรือไม่ ถ้าจดไว้ก่อนและยังไม่หย่า การสมรสกับคุณในไทยเป็นโมฆะเพราะเป็นการสมรสซ้อน จึงไม่ต้องหย่า แต่ควรขอให้ศาลพิพากษาว่าเป็นโมฆะ ถ้าที่จีนไม่ได้จดทะเบียน การสมรสของคุณสมบูรณ์และต้องใช้การหย่า

คนไทยหลายคนรู้ความจริงหลังจดทะเบียนสมรสไปแล้วว่าสามีชาวจีนมีครอบครัวอยู่ที่จีน คำถามแรกมักเป็นว่า "ต้องหย่าไหม" คำตอบขึ้นกับข้อเท็จจริงข้อเดียว คือที่จีนเขา จดทะเบียนสมรส ไว้จริงหรือไม่ และจดก่อนหรือหลังจดกับคุณ บทความนี้แยกแต่ละกรณี บอกว่ากรณีใดต้องหย่า กรณีใดต้องฟ้องโมฆะ และสิทธิของคุณกับลูกเป็นอย่างไร

สมรสซ้อน คืออะไร และใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายจีน

สมรสซ้อน คือการจดทะเบียนสมรสในขณะที่ตนยังมีคู่สมรสตามกฎหมายอยู่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1452 ห้ามไว้ และมาตรา 1495 ให้การสมรสที่ฝ่าฝืนเป็นโมฆะ คือไม่มีผลเป็นการสมรสตามกฎหมายมาตั้งแต่ต้น

เมื่อคู่สมรสต่างสัญชาติ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 19 ให้เงื่อนไขแห่งการสมรสเป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของแต่ละฝ่าย ในเรื่องนี้กฎหมายสองประเทศไปทางเดียวกัน

  • ฝั่งไทย ป.พ.พ. มาตรา 1452 ห้ามสมรสขณะมีคู่สมรสอยู่
  • ฝั่งจีน ประมวลกฎหมายแพ่งจีน มาตรา 1042 ห้ามการสมรสซ้อน มาตรา 1051 ให้การสมรสซ้อนเป็นโมฆะ และประมวลกฎหมายอาญาจีน มาตรา 258 กำหนดความผิดฐานสมรสซ้อนไว้ด้วย

ผลคือ ไม่ว่ามองจากกฎหมายประเทศใด การสมรสครั้งหลังที่จดขณะการสมรสครั้งแรกยังอยู่ ก็ไม่สมบูรณ์

สามีจีนมีภรรยาที่จีนอยู่แล้ว ต้องหย่าหรือฟ้องโมฆะ

ต้องดูว่าการสมรสที่จีนเป็นการจดทะเบียนจริงหรือไม่ และเกิดก่อนหรือหลังการจดทะเบียนกับคุณ กฎหมายจีนถือการจดทะเบียนเป็นสาระสำคัญของการสมรส (ประมวลกฎหมายแพ่งจีน มาตรา 1049) การจัดงานแต่งงานหรืออยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียน โดยหลักจึงยังไม่ใช่การสมรสตามกฎหมายจีน

สถานการณ์ที่จีนการสมรสของคุณในไทยทางที่ใช้
จดทะเบียนสมรสที่จีนไว้ก่อน และยังไม่หย่าในวันที่จดกับคุณเป็นโมฆะ (สมรสซ้อน)ขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะ และเรียกค่าทดแทน
เคยจดทะเบียนที่จีน แต่หย่าเสร็จก่อนจดกับคุณสมบูรณ์ถ้าจะเลิกกัน ใช้การหย่าตามปกติ
จัดงานแต่งหรืออยู่กินกับหญิงที่จีน แต่ไม่ได้จดทะเบียนสมบูรณ์ฟ้องหย่าได้ด้วยเหตุยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส และเรียกค่าทดแทน
จดทะเบียนกับคุณก่อน แล้วไปจดทะเบียนกับคนอื่นที่จีนทีหลังสมบูรณ์ การสมรสที่จีนต่างหากที่เป็นการสมรสซ้อนฟ้องหย่าและเรียกค่าทดแทนได้ หรือคงการสมรสไว้ก็ได้

ข้อที่มักเข้าใจผิดคือ คำว่า "มีเมียที่จีน" ครอบคลุมทั้งสี่กรณี แต่ผลทางกฎหมายต่างกันมาก จึงต้องได้เอกสารทะเบียนของจีนมาดูก่อนตัดสินใจ หลักเรื่องสมรสซ้อนโดยทั่วไปอ่านได้ใน สามีจดทะเบียนสมรสซ้อน ทำอะไรได้บ้าง สมรสครั้งหลังเป็นโมฆะไหม

ทำไมการสมรสซ้อนกับคนจีนจึงเกิดขึ้นได้ ทั้งที่อำเภอตรวจเอกสาร

โดยทั่วไป ชาวต่างชาติที่จะจดทะเบียนสมรสในไทยต้องแสดงหนังสือรับรองสถานภาพการสมรสจากประเทศของตน พร้อมคำแปลที่ผ่านการรับรอง สำนักทะเบียนไทยจึงตรวจจากเอกสาร ไม่ได้ตรวจทะเบียนของจีนโดยตรง ช่องว่างที่พบได้ เช่น

  • หนังสือรับรองออกไว้ก่อน แล้วเจ้าตัวไปจดทะเบียนสมรสที่จีนก่อนมาจดที่ไทย
  • เข้าใจว่าหย่าที่จีนแล้ว แต่ขั้นตอนหย่ายังไม่เสร็จ เช่น ยังอยู่ในระยะทบทวน 30 วันของการจดทะเบียนหย่า หรือคำพิพากษายังไม่มีผล
  • เอกสารที่นำมาแสดงไม่ตรงความจริง

การให้ข้อมูลไม่ตรงความจริงต่อนายทะเบียนอาจมีประเด็นทางอาญาตามกฎหมายไทยด้วย ควรให้ทนายดูเอกสารที่ใช้จดทะเบียนก่อนตัดสินใจแจ้งความ

ขอให้ศาลไทยพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะ ทำอย่างไร

ป.พ.พ. มาตรา 1497 ให้ผู้มีส่วนได้เสียคนใดก็ได้ กล่าวอ้างหรือร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา 1452 เป็นโมฆะ คุณในฐานะคู่สมรสครั้งหลังจึงยื่นเองได้ ในทางปฏิบัติควรมีคำพิพากษา เพราะเป็นหลักฐานที่ใช้ให้นายทะเบียนบันทึกความเป็นโมฆะไว้ในทะเบียนสมรส และใช้ยืนยันสถานะเมื่อจะสมรสใหม่

  1. หาหลักฐานการสมรสที่จีน เช่น สำเนาใบสมรสจีน รายการสถานภาพสมรสในทะเบียนบ้านจีน หรือคำพิพากษาของศาลจีน หลักฐานส่วนนี้มักต้องให้ทนายในจีนช่วยตรวจและขอคัด
  2. รับรองและแปลเอกสารจีน ให้ใช้ในศาลไทยได้ ขั้นตอนรับรองเอกสารจะเปลี่ยนเมื่อไทยเริ่มใช้ Apostille ดู Apostille ไทยเริ่ม 28 ก.พ. 2570 เอกสารหย่าจากต่างประเทศจะง่ายขึ้นไหม
  3. ยื่นคดีต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ขอให้พิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะ พร้อมคำขอเรื่องค่าทดแทน ทรัพย์สิน และบุตรในคดีเดียวกัน
  4. ส่งหมายให้สามี ถ้าเขาอยู่จีน ต้องขอส่งหมายไปต่างประเทศภายในกำหนด ดู ส่งหมายฟ้องหย่าไปต่างประเทศ ช่องทางต่างกันอย่างไร
  5. นำคำพิพากษาถึงที่สุดไปบันทึกในทะเบียนสมรส แล้วขอคัดสำเนาไว้ใช้

ภรรยาไทยที่ไม่รู้มาก่อน มีสิทธิอะไรบ้าง

ถ้าคุณสุจริต คือไม่รู้ว่าเขามีคู่สมรสอยู่ในวันที่จดทะเบียน ป.พ.พ. มาตรา 1499 คุ้มครองไว้ดังนี้

  • ไม่เสียสิทธิที่ได้มาเพราะการสมรส ก่อนวันที่รู้เหตุที่ทำให้การสมรสเป็นโมฆะ
  • เรียกค่าทดแทนได้ จากฝ่ายที่ไม่สุจริต
  • เรียกค่าเลี้ยงชีพได้ ถ้ายากจนลงและรายได้จากทรัพย์สินหรือการงานที่เคยทำไม่พอเลี้ยงชีพ
  • ต้องใช้สิทธิภายใน 2 ปี นับแต่วันที่รู้เหตุที่ทำให้การสมรสเป็นโมฆะ

ข้อจำกัดที่ต้องรู้คือ คู่สมรสในการสมรสซ้อนไม่มีสิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมของอีกฝ่าย แม้จะสุจริตก็ตาม

ทรัพย์สินแบ่งอย่างไร

การสมรสที่เป็นโมฆะไม่ก่อให้เกิดสินสมรส ป.พ.พ. มาตรา 1498 ให้ทรัพย์สินที่ฝ่ายใดมีหรือได้มายังเป็นของฝ่ายนั้น ส่วนทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกันให้แบ่งคนละครึ่ง เว้นแต่ศาลเห็นสมควรสั่งเป็นอย่างอื่น หลักฐานว่าใครออกเงินและใครร่วมทำมาหาได้จึงสำคัญกว่าในคดีหย่า ถ้ามีบ้านหรือที่ดินในไทยที่ใส่ชื่อคุณ ดูประเด็นที่เกี่ยวข้องใน แบ่งสินสมรสกับสามีจีน บ้าน ที่ดินในไทย และทรัพย์สินที่จีน แบ่งอย่างไร

ลูกที่เกิดจากการสมรสซ้อนเป็นอย่างไร

ลูกไม่เสียสถานะ ป.พ.พ. มาตรา 1538 สันนิษฐานว่าเด็กที่เกิดระหว่างการสมรสครั้งหลังเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคู่สมรสในการสมรสครั้งหลัง เขาจึงยังมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูลูก

เรื่องอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดู มาตรา 1499/1 ให้พ่อแม่ตกลงกันเป็นหนังสือ ถ้าตกลงไม่ได้ ศาลเป็นผู้ชี้โดยถือประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ ถ้ากังวลว่าพ่อจะพาลูกไปจีน ควรวางมาตรการป้องกันก่อนลูกเดินทาง ดู หย่าสามีจีน ลูกอยู่กับใคร? อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และพาลูกไปจีนได้ไหม

ตัวอย่างสมมติ: นางเอกับนายบี

ตัวอย่างสมมติ นางเอ สัญชาติไทย จดทะเบียนสมรสกับนายบี สัญชาติจีน ที่เขตแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ปี 2566 โดยนายบีแสดงหนังสือรับรองว่าโสด ทั้งสองมีลูกหนึ่งคน ปี 2569 ญาติของนายบีส่งรูปใบสมรสจีนมาให้ แสดงว่านายบีจดทะเบียนสมรสกับหญิงชาวจีนตั้งแต่ปี 2560 และไม่เคยหย่า

การสมรสของนางเอเป็นโมฆะ เธอจึงไม่ต้องหย่า แต่ควรยื่นขอให้ศาลพิพากษาว่าเป็นโมฆะ และเรียกค่าทดแทนภายใน 2 ปีนับแต่วันที่ได้รับรูปใบสมรสนั้น ลูกยังเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายบี ถ้าข้อเท็จจริงกลับกัน คือนายบีเพียงจัดงานแต่งกับหญิงที่จีนโดยไม่จดทะเบียน การสมรสของนางเอสมบูรณ์ และทางที่ใช้คือการฟ้องหย่า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ไปจดทะเบียนหย่าที่อำเภอทั้งที่การสมรสเป็นโมฆะ ทำให้เสียโอกาสใช้สิทธิตามมาตรา 1499 อย่างถูกช่องทาง และทะเบียนไม่สะท้อนสถานะจริง
  • เชื่อคำบอกเล่าโดยไม่มีเอกสารทะเบียนจีน คดีนี้แพ้ชนะกันที่หลักฐานว่าการสมรสที่จีนจดทะเบียนจริง และยังไม่สิ้นสุดในวันที่จดกับคุณ
  • ปล่อยเวลาเกิน 2 ปี สิทธิเรียกค่าทดแทนและค่าเลี้ยงชีพนับจากวันที่รู้ ควรจดวันที่รู้และเก็บหลักฐานไว้
  • คิดว่าเป็นโมฆะแล้วลูกไม่มีพ่อตามกฎหมาย กฎหมายคุ้มครองสถานะของลูกไว้แยกต่างหาก

ทนายช่วยอะไรได้บ้างในกรณีนี้

  • ตรวจเอกสารว่ากรณีของคุณเป็นการสมรสซ้อนจริง หรือเป็นกรณีที่ต้องใช้การหย่า
  • ประสานทนายในจีนเพื่อตรวจและขอคัดหลักฐานการสมรส และจัดการรับรองกับแปลเอกสาร
  • ร่างคำฟ้องให้ครอบคลุมค่าทดแทน ค่าเลี้ยงชีพ ทรัพย์สิน และบุตรในคราวเดียว
  • ขอส่งหมายไปจีนให้ทันกำหนด และขอคุ้มครองทรัพย์สินระหว่างคดีเมื่อมีเหตุ

ถ้าตรวจแล้วการสมรสของคุณสมบูรณ์ ทางเลือกทั้งหมดในการหย่าอยู่ใน หย่ากับคนจีนในไทย จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือฟ้องศาล

คำถามที่พบบ่อย

สามีจีนมีภรรยาจดทะเบียนที่จีนอยู่แล้ว เราต้องหย่ากับเขาไหม?

ไม่ต้องหย่า เพราะการสมรสที่จดขณะเขายังมีคู่สมรสเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 1452 และ 1495 สิ่งที่ควรทำคือขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะ เพื่อให้นายทะเบียนบันทึกในทะเบียนสมรสและใช้เป็นหลักฐานสถานะของคุณ

สามีแค่จัดงานแต่งกับผู้หญิงที่จีน ไม่ได้จดทะเบียน ถือเป็นสมรสซ้อนไหม?

โดยหลักไม่ถือ เพราะกฎหมายจีนให้การสมรสเกิดขึ้นเมื่อจดทะเบียน การสมรสของคุณในไทยจึงยังสมบูรณ์ แต่พฤติการณ์นี้ใช้เป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 (1) และเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 ได้ ภายใน 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ความจริง

ไม่รู้มาก่อนว่าเขามีภรรยา เรียกร้องอะไรได้บ้าง?

เรียกค่าทดแทนได้ และเรียกค่าเลี้ยงชีพได้ถ้ายากจนลงเพราะการสมรสเป็นโมฆะ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1499 โดยต้องใช้สิทธิภายใน 2 ปีนับแต่รู้เหตุ ส่วนทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน โดยหลักแบ่งคนละครึ่งตามมาตรา 1498

ลูกที่เกิดกับสามีจีนยังเป็นลูกชอบด้วยกฎหมายของเขาไหม?

เป็น ป.พ.พ. มาตรา 1538 สันนิษฐานว่าเด็กที่เกิดระหว่างการสมรสครั้งหลังเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคู่สมรสคู่นั้น พ่อจึงยังมีหน้าที่จ่ายค่าเลี้ยงดู ส่วนผู้ใช้อำนาจปกครองให้ตกลงกันหรือให้ศาลชี้ตามมาตรา 1499/1

จะรู้ได้อย่างไรว่าสามีจดทะเบียนสมรสที่จีนไว้จริง?

ต้องดูเอกสารทะเบียนของจีน เช่น ใบสมรส รายการในทะเบียนบ้าน หรือคำพิพากษาศาลจีน คนนอกขอคัดทะเบียนสมรสของผู้อื่นในจีนได้จำกัด จึงมักต้องให้ทนายในจีนดำเนินการ และเอกสารต้องรับรองกับแปลก่อนใช้ในศาลไทย

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ