คำพิพากษาให้หย่ามีผลเมื่อไร อีกฝ่ายอุทธรณ์ยังเป็นสามีภรรยาไหม จดทะเบียนสมรสใหม่ได้เมื่อไร

หลังฟังคำพิพากษาให้หย่า หลายคนรู้สึกว่าเรื่องจบแล้ว เริ่มวางแผนชีวิตใหม่ บางคนมีคนรักใหม่และอยากจดทะเบียนสมรส แต่แล้วก็ได้รับสำเนาอุทธรณ์จากอีกฝ่าย คำถามที่ตามมาคือตอนนี้ตามกฎหมายยังเป็นคู่สมรสกันอยู่หรือไม่ บทความนี้อธิบายว่าการหย่าโดยคำพิพากษาเริ่มมีผลเมื่อใด คดีถึงที่สุดในแต่ละสถานการณ์เมื่อใด และต้องทำอะไรต่อหลังคดีจบ ก่อนจะจดทะเบียนสมรสใหม่ได้อย่างปลอดภัย

คำพิพากษาให้หย่ามีผลเมื่อไร

มีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด ไม่ใช่วันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1531 บัญญัติว่า “การหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด แต่จะอ้างเป็นเหตุเสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกผู้ทำการโดยสุจริตไม่ได้ เว้นแต่จะได้จดทะเบียนการหย่านั้นแล้ว”

คำพิพากษาถึงที่สุด คือคำพิพากษาที่คู่ความไม่อาจอุทธรณ์หรือฎีกาต่อไปได้อีกแล้ว ตราบใดที่อีกฝ่ายยังใช้สิทธิอุทธรณ์อยู่ การหย่าจึงยังไม่เกิดขึ้นตามกฎหมาย ต่างจากการหย่าโดยความยินยอมของการสมรสที่จดทะเบียน ซึ่งมาตรา 1531 ให้มีผลนับแต่เวลาจดทะเบียนการหย่า ภาพรวมของการอุทธรณ์คดีครอบครัวอยู่ใน คู่มืออุทธรณ์คดีหย่า ค่าเลี้ยงดู และฟ้องชู้

คดีหย่าถึงที่สุดเมื่อไรในแต่ละกรณี

จุดที่คดีถึงที่สุดขึ้นกับว่ามีใครใช้สิทธิอุทธรณ์หรือฎีกาหรือไม่ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) ซึ่งใช้กับคดีครอบครัวโดยอนุโลม

1. ไม่มีใครอุทธรณ์ กำหนดอุทธรณ์คือหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ตามมาตรา 229 เมื่อพ้นกำหนดโดยไม่มีผู้ใดอุทธรณ์และไม่มีการขยายเวลา คำพิพากษาศาลชั้นต้นจึงถึงที่สุด
2. มีการอุทธรณ์ และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแล้ว มาตรา 244/1 ให้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด ภายใต้บังคับเรื่องการขออนุญาตฎีกา ถ้าไม่มีผู้ใดยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาภายในหนึ่งเดือนตามมาตรา 247 คดีก็จบที่ศาลอุทธรณ์
3. ยื่นขออนุญาตฎีกา แต่ศาลฎีกาไม่อนุญาต มาตรา 249 ให้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุดตั้งแต่วันที่ได้อ่านคำพิพากษานั้น
4. ศาลฎีกาอนุญาตให้ฎีกา คดีจะจบเมื่อศาลฎีกาพิพากษา รายละเอียดเรื่องการขออนุญาตอยู่ใน ฎีกาคดีหย่า ค่าเลี้ยงดู ฟ้องชู้ ต้องขออนุญาตไหม

ถ้าศาลที่สูงกว่ากลับคำพิพากษาเป็นยกฟ้อง ก็จะไม่มีการหย่าเกิดขึ้นเลย และถ้าอีกฝ่ายอุทธรณ์เพียงบางเรื่อง เช่น ค่าเลี้ยงดูหรือทรัพย์สิน ส่วนการหย่าจะถือว่าถึงที่สุดเมื่อใด ต้องให้ทนายอ่านอุทธรณ์ฉบับนั้นแล้วประเมินเป็นรายคดี ไม่ควรสรุปเอง

ระหว่างอุทธรณ์ยังเป็นสามีภรรยากันอยู่ไหม

ใช่ ระหว่างที่คดียังไม่ถึงที่สุด ทั้งสองฝ่ายยังเป็นคู่สมรสกันตามกฎหมาย แม้จะแยกกันอยู่มานานหรือศาลชั้นต้นพิพากษาให้หย่าแล้วก็ตาม แต่ไม่ได้แปลว่าทุกส่วนของคำพิพากษาต้องรอ ตารางนี้แยกให้เห็นว่าเรื่องใดเป็นอย่างไรในช่วงนี้

เรื่องเงินที่ยังต้องจ่ายระหว่างอุทธรณ์และการขอทุเลาการบังคับ อธิบายไว้ใน อุทธรณ์แล้วต้องจ่ายตามคำพิพากษาไหม ส่วนหลักการแบ่งทรัพย์สินหลังหย่าดูได้ที่ การแบ่งทรัพย์สินหลังหย่า

ถ้าระหว่างคดีมีปัญหาเรื่องที่พักอาศัย ทรัพย์สิน หรือการดูแลบุตรที่รอไม่ได้ ป.พ.พ. มาตรา 1530 ให้ศาลสั่งชั่วคราวได้ “ขณะคดีฟ้องหย่าอยู่ในระหว่างพิจารณา” และพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ มาตรา 159 ให้ศาลกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราวในคดีครอบครัวได้ ควรให้ทนายดูว่าในชั้นที่คดีของคุณอยู่ จะขอคำสั่งลักษณะนี้ได้อย่างไร

จดทะเบียนสมรสใหม่ได้เมื่อไร

ได้หลังจากการหย่ามีผลแล้ว คือเมื่อคำพิพากษาให้หย่าถึงที่สุด และควรจดทะเบียนการหย่าให้เรียบร้อยก่อน ระหว่างที่การสมรสเดิมยังไม่สิ้นสุด กฎหมายไม่ยอมให้คนที่ยังมีคู่สมรสอยู่สมรสกับบุคคลอื่น การไปจดทะเบียนสมรสซ้อนจึงอาจทำให้การสมรสใหม่ไม่สมบูรณ์ และสร้างปัญหาทางกฎหมายตามมาทั้งต่อตัวคุณ คู่สมรสใหม่ และทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน

ควรรู้ด้วยว่าการจัดพิธีแต่งงานไม่ทำให้เกิดการสมรสตามกฎหมาย เพราะ ป.พ.พ. มาตรา 1457 ให้การสมรสมีได้เฉพาะเมื่อจดทะเบียนแล้วเท่านั้น การสมรสใหม่หลังหย่ายังมีเงื่อนไขอื่นที่ต้องตรวจตามข้อเท็จจริงของแต่ละคน อ่านเพิ่มที่ เงื่อนไขการสมรสใหม่หลังหย่า

บันทึกการหย่าตามคำพิพากษาทำไมต้องทำ

เพราะถ้าไม่จดทะเบียนการหย่า จะอ้างการหย่าให้เสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกที่ทำการโดยสุจริตไม่ได้ ตามมาตรา 1531 เช่น คนที่ทำธุรกรรมกับอีกฝ่ายโดยเข้าใจว่าทั้งสองยังเป็นคู่สมรสกัน นอกจากนี้ ทะเบียนที่ยังแสดงสถานะสมรสอยู่อาจทำให้การจดทะเบียนสมรสใหม่และธุรกรรมอื่นติดขัด

เมื่อคดีถึงที่สุดแล้ว จึงควรนำคำพิพากษาไปดำเนินการให้นายทะเบียนจดทะเบียนหรือบันทึกการหย่าตามคำพิพากษา โดยทั่วไปต้องมีเอกสารจากศาลที่ยืนยันว่าคดีถึงที่สุด ชนิดเอกสารและขั้นตอนควรสอบถามศาลและสำนักทะเบียนก่อนไปยื่น เพื่อไม่ต้องเดินทางหลายรอบ

ถ้าทั้งสองฝ่ายอยากให้เรื่องจบเร็ว ทำอะไรได้

ทางหนึ่งคือหย่าโดยความยินยอม ป.พ.พ. มาตรา 1514 ให้ทำเป็นหนังสือมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน และมาตรา 1515 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนการหย่าแล้ว ซึ่งมีผลนับแต่เวลาจดทะเบียน ไม่ต้องรอคดีถึงที่สุด แต่ก่อนลงชื่อต้องตกลงเรื่องลูก ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้ชัด และจัดการคดีที่ค้างอยู่ในศาลให้สอดคล้องกัน วิธีทำอยู่ใน ตกลงกันได้ระหว่างอุทธรณ์คดีครอบครัว

ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ถูกอุทธรณ์ อย่าลืมยื่นคำแก้อุทธรณ์ภายใน 15 วันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์ และถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ไม่อยากหย่า ข้อต่อสู้ที่ใช้ได้อธิบายไว้ใน ศาลพิพากษาให้หย่าแต่ไม่อยากหย่า อุทธรณ์สู้ได้ด้วยเหตุอะไร

ตัวอย่างสมมติ: วางแผนแต่งงานใหม่ระหว่างคดีอยู่ในชั้นอุทธรณ์

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ คุณเอกชนะคดีฟ้องหย่าในศาลชั้นต้น และวางแผนจดทะเบียนสมรสกับคนรักใหม่ในอีกสองเดือน แต่อีกฝ่ายยื่นอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องหย่า คุณเอกจึงยังเป็นคู่สมรสของอีกฝ่ายตามกฎหมายจนกว่าคดีจะถึงที่สุด ซึ่งไม่มีใครบอกได้แน่ว่าจะใช้เวลานานเท่าใด

สิ่งที่คุณเอกควรทำคือเลื่อนการจดทะเบียนสมรสออกไป ยื่นคำแก้อุทธรณ์ให้ทันกำหนด และถ้ามีลู่ทางเจรจา อาจพิจารณาการหย่าโดยความยินยอมพร้อมข้อตกลงที่ครบถ้วน เมื่อคดีถึงที่สุดหรือจดทะเบียนการหย่าแล้วจึงค่อยจดทะเบียนสมรสใหม่ การรีบจดทะเบียนก่อนอาจทำให้ทั้งคุณเอกและคนรักใหม่ต้องเผชิญปัญหาทางกฎหมายที่แก้ยากกว่ามาก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยหลังได้คำพิพากษาให้หย่า

• เข้าใจว่าหย่าแล้วตั้งแต่วันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษา
• จดทะเบียนสมรสใหม่ก่อนคดีถึงที่สุด
• ปล่อยไว้ไม่จดทะเบียนการหย่าแม้คดีถึงที่สุดแล้ว
• หยุดจ่ายค่าเลี้ยงดูบุตรตามคำพิพากษาเพราะเข้าใจว่าคดียังไม่จบ
• ไม่ติดตามว่าอีกฝ่ายยื่นอุทธรณ์หรือขออนุญาตฎีกาหรือไม่ จนไม่รู้ว่าคดีถึงที่สุดแล้วหรือยัง

ถ้าคุณกำลังรอให้คดีหย่าจบเพื่อเริ่มต้นใหม่ ให้ตรวจก่อนว่าคดีอยู่ในขั้นใด มีใครยื่นอุทธรณ์หรือคำร้องขออนุญาตฎีกาแล้วหรือไม่ และวางแผนจดทะเบียนการหย่าทันทีที่คดีถึงที่สุด หากต้องการให้ทนายช่วยตรวจสถานะคดี ติดต่อสำนักงาน