อุทธรณ์คดีหย่า คดีค่าเลี้ยงดู และคดีฟ้องชู้ คู่มือฉบับสมบูรณ์หลังศาลชั้นต้นตัดสิน

วันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาในคดีครอบครัว มักเป็นวันที่หนักที่สุดวันหนึ่งของชีวิต บางคนแพ้ทั้งคดี บางคนชนะแต่ได้ไม่ครบ เช่น ได้หย่าแต่ไม่ได้ค่าเลี้ยงชีพ หรือชนะคดีฟ้องชู้แต่ได้ค่าทดแทนน้อยกว่าที่คิด และอีกหลายคนเพิ่งรู้ว่าอีกฝ่ายกำลังจะอุทธรณ์ บทความนี้เป็นแผนที่ภาพรวมว่าคุณยังทำอะไรได้บ้าง ต้องทำภายในเมื่อไร ยื่นที่ไหน และเมื่อใดที่การอุทธรณ์ไม่ใช่ทางที่เหมาะที่สุด พร้อมลิงก์ไปบทความที่เจาะลึกแต่ละเรื่อง

อุทธรณ์คดีหย่า คดีค่าเลี้ยงดู และคดีฟ้องชู้ คืออะไร

การอุทธรณ์คดีหย่า คือการยื่นคำคัดค้านเป็นหนังสือเพื่อขอให้ศาลชั้นอุทธรณ์ตรวจว่าคำพิพากษาของศาลชั้นต้นวินิจฉัยข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายผิดไปหรือไม่ แล้วขอให้แก้หรือกลับคำพิพากษาในส่วนนั้น หลักเดียวกันใช้กับคดีค่าอุปการะเลี้ยงดู คดีค่าเลี้ยงชีพ และคดีเรียกค่าทดแทนจากชู้ เพราะทั้งหมดเป็นสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) บรรพ 5 ว่าด้วยครอบครัว ถ้ายังสับสนว่าเงินแต่ละประเภทต่างกันอย่างไร อ่านพื้นฐานได้ที่ ความต่างของค่าอุปการะเลี้ยงดู ค่าเลี้ยงชีพ และค่าทดแทน

พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 (พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ) มาตรา 4 นิยาม “คดีครอบครัว” ว่าเป็นคดีแพ่งเกี่ยวกับผู้เยาว์หรือครอบครัวซึ่งต้องบังคับตาม ป.พ.พ. หรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวกับครอบครัว คดีเหล่านี้จึงพิจารณาในศาลเยาวชนและครอบครัว หรือแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวในศาลจังหวัด เมื่อจะอุทธรณ์ก็นำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาใช้โดยอนุโลม กำหนดเวลาและขั้นตอนส่วนใหญ่จึงเหมือนคดีแพ่งทั่วไป

ศาลชั้นอุทธรณ์ไม่ได้พิจารณาคดีใหม่ตั้งแต่ศูนย์ แต่ตรวจจากสำนวนว่าศาลชั้นต้นตัดสินถูกหรือไม่ในประเด็นที่คุณยกขึ้นมา อุทธรณ์ที่ดีจึงต้องชี้ว่าศาลชั้นต้นผิดตรงไหนและเพราะอะไร ไม่ใช่เล่าเรื่องชีวิตคู่ซ้ำทั้งหมด

ใครมีสิทธิอุทธรณ์คดีครอบครัว

คู่ความฝ่ายที่ไม่พอใจคำพิพากษามีสิทธิอุทธรณ์ ไม่ว่าในศาลชั้นต้นจะเป็นโจทก์หรือจำเลย และไม่จำเป็นต้องแพ้ทั้งคดี ตัวอย่างที่พบบ่อย ได้แก่

• ฝ่ายที่ฟ้องหย่าแต่ศาลยกฟ้อง หรือฝ่ายที่ไม่ต้องการหย่าแต่ศาลพิพากษาให้หย่า
• ฝ่ายที่ชนะเรื่องหย่า แต่ไม่พอใจเรื่องอำนาจปกครองบุตร ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ ค่าทดแทน หรือการแบ่งสินสมรส
• คู่สมรสที่ฟ้องชู้แล้วศาลยกฟ้องหรือให้ค่าทดแทนน้อย และฝ่ายที่ถูกฟ้องชู้ซึ่งแพ้คดีและเห็นว่าค่าทดแทนสูงเกินพฤติการณ์

ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ถูกอีกฝ่ายอุทธรณ์ คุณยื่นคำแก้อุทธรณ์เพื่อโต้แย้งได้ แต่ถ้าคุณเองก็ไม่พอใจคำพิพากษาบางส่วน ต้องยื่นอุทธรณ์ของตัวเองภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาด้วย อย่าหวังใช้คำแก้อุทธรณ์แทนอุทธรณ์ของตัวเอง รายละเอียดอยู่ใน อีกฝ่ายยื่นอุทธรณ์คดีครอบครัว ต้องทำอะไร

อุทธรณ์คดีครอบครัวต้องยื่นภายในเมื่อไร และยื่นที่ไหน

ต้องยื่นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ศาลอ่านคำพิพากษา และยื่นต่อศาลชั้นต้นที่มีคำพิพากษา ไม่ใช่ยื่นตรงที่ศาลอุทธรณ์ ป.วิ.พ. มาตรา 229 กำหนดให้อุทธรณ์ทำเป็นหนังสือ ผู้อุทธรณ์ต้องนำเงินค่าฤชาธรรมเนียมที่ตนต้องใช้แก่คู่ความอีกฝ่ายตามคำพิพากษามาวางศาลพร้อมอุทธรณ์ และยื่นสำเนาอุทธรณ์เพื่อให้ศาลส่งให้อีกฝ่าย

ตัวบทกำหนดเป็น “เดือน” ไม่ได้กำหนดเป็นจำนวนวัน และเริ่มนับจากวันที่ศาลอ่านคำพิพากษา ไม่ใช่วันที่คุณได้รับสำเนาคำพิพากษาหรือวันที่ทนายเพิ่งรับเรื่อง ถ้ามีพฤติการณ์พิเศษที่ทำให้ยื่นไม่ทัน ป.วิ.พ. มาตรา 23 เปิดให้ขอขยายระยะเวลาได้ แต่ต้องยื่นคำขอก่อนครบกำหนด ยื่นหลังครบกำหนดได้เฉพาะกรณีเหตุสุดวิสัย และศาลจะอนุญาตหรือไม่ก็ได้ วิธีนับและการขอขยายเวลาอธิบายไว้ใน อุทธรณ์คดีครอบครัวภายในกี่วัน และขอขยายเวลาได้หรือไม่

เมื่อศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์และอีกฝ่ายมีโอกาสยื่นคำแก้อุทธรณ์แล้ว สำนวนจะถูกส่งไปยังศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ เพราะ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 180 ซึ่งแก้ไขเมื่อปี 2558 กำหนดให้อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลเยาวชนและครอบครัวไปยังศาลนี้ ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ภาคตามที่หลายคนเข้าใจ อ่านเส้นทางของสำนวนได้ที่ อุทธรณ์คดีหย่าและค่าเลี้ยงดูไปศาลไหน

อุทธรณ์ประเด็นอะไรได้บ้าง แยกตามชนิดคดี

คำพิพากษาคดีครอบครัวฉบับเดียวมักตัดสินหลายเรื่องพร้อมกัน และคุณเลือกอุทธรณ์เฉพาะเรื่องที่ไม่พอใจได้ ตารางนี้สรุปประเด็นที่มักโต้แย้งในชั้นอุทธรณ์และบทความที่อธิบายละเอียด

ทุกเรื่องในตารางเป็นดุลพินิจของศาลตามพฤติการณ์ของแต่ละคดี ศาลอุทธรณ์อาจเห็นด้วยกับคุณ แก้บางส่วน หรือพิพากษายืนก็ได้ ไม่มีใครรับประกันผล สิ่งที่ทำได้คือชี้จุดผิดพลาดให้ชัดและมีพยานในสำนวนรองรับ

ข้อจำกัดของการอุทธรณ์ที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจ

เพดานทุนทรัพย์ห้าหมื่นบาท กับข้อยกเว้นของคดีครอบครัว

ป.วิ.พ. มาตรา 224 วรรคหนึ่ง ห้ามอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงในคดีที่ทุนทรัพย์ซึ่งพิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท เว้นแต่ผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นทำความเห็นแย้งไว้ ได้รับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ หรือได้รับอนุญาตเป็นหนังสือตามที่ตัวบทกำหนด แต่วรรคสองยกเว้นไม่ให้ใช้เพดานนี้กับคดีเกี่ยวด้วยสิทธิในครอบครัว และคดีที่ขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้

ผลคือคดีหย่าและคดีเกี่ยวกับสิทธิในครอบครัวไม่อยู่ใต้เพดานห้าหมื่นบาท ส่วนคดีที่เรียกเงินจำนวนไม่มาก เช่น ค่าทดแทนจากชู้บางคดี ควรให้ทนายตรวจก่อนว่าต้องห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงหรือไม่ เพราะยังไม่มีข้อสรุปที่ใช้ได้กับทุกกรณี ส่วนปัญหาข้อกฎหมายยังอุทธรณ์ได้ เรื่องนี้อธิบายต่อใน อุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้ไหม ข้อจำกัดห้าหมื่นบาท

ยกได้เฉพาะเรื่องที่ว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้น

ป.วิ.พ. มาตรา 225 กำหนดว่าข้อที่อุทธรณ์ต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้ง และต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้น ยกเว้นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือกรณีที่พฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้ยกในศาลชั้นต้น ตัวอย่างที่เห็นผลชัดคือค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า ซึ่ง ป.พ.พ. มาตรา 1526 วรรคสอง บัญญัติว่าสิทธิเรียกร้องสิ้นสุดถ้าไม่ได้ฟ้องหรือฟ้องแย้งไว้ในคดีหย่านั้น การเพิ่งนึกได้ในชั้นอุทธรณ์จึงมีปัญหามาก

หลักเดียวกันทำให้ชั้นอุทธรณ์ไม่ใช่เวทีสำหรับเติมพยานที่ลืมนำสืบ การนำพยานหลักฐานใหม่เข้ามามีข้อจำกัดมากและต้องดูเป็นรายกรณี อ่านเหตุผลได้ที่ ยื่นหลักฐานใหม่ในชั้นอุทธรณ์คดีครอบครัวได้ไหม

คำสั่งระหว่างพิจารณา

คำสั่งที่ศาลออกระหว่างคดียังไม่จบ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 226 โดยหลักห้ามอุทธรณ์ทันที ต้องโต้แย้งไว้ให้ศาลจดลงในรายงาน แล้วจึงอุทธรณ์ได้ภายในหนึ่งเดือนหลังศาลพิพากษา แต่มาตรา 228 ยกเว้นคำสั่งบางประเภทให้อุทธรณ์ได้ทันทีภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันมีคำสั่ง เช่น คำสั่งเกี่ยวกับคำขอเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของคู่ความระหว่างพิจารณา คำสั่งชั่วคราวเรื่องค่าเลี้ยงดูหรือการดูแลบุตรระหว่างคดีจึงอาจอยู่ในกลุ่มนี้ แต่ต้องให้ทนายตรวจเป็นรายคำสั่ง ดู คำสั่งค่าเลี้ยงดูชั่วคราวระหว่างพิจารณา

ขั้นตอนอุทธรณ์คดีครอบครัวตั้งแต่วันฟังคำพิพากษา

1. จดวันที่ศาลอ่านคำพิพากษา และขอคัดสำเนาคำพิพากษาทันที วันอ่านคือวันเริ่มนับกำหนดหนึ่งเดือน
2. แยกคำพิพากษาเป็นเรื่อง ๆ เช่น หย่า อำนาจปกครอง ค่าเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ สินสมรส ค่าทดแทน แล้วตัดสินใจว่าเรื่องไหนไม่พอใจจริง
3. ตรวจข้อจำกัด ว่าประเด็นที่จะยกเคยว่ากันในศาลชั้นต้นหรือไม่ และคดีที่เรียกเงินจำนวนน้อยติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงหรือไม่
4. ประเมินทางเลือกอื่น เช่น เจรจาตกลงกัน หรือรอขอแก้ไขค่าเลี้ยงดูเมื่อพฤติการณ์เปลี่ยน
5. เขียนอุทธรณ์ ชี้ว่าศาลชั้นต้นผิดตรงไหน อ้างพยานในสำนวน และขอให้ชัดว่าต้องการให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาอย่างไร ดู เขียนอุทธรณ์คดีครอบครัวอย่างไรให้ศาลรับและน่าฟัง
6. ยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือน พร้อมวางค่าฤชาธรรมเนียมตามคำพิพากษาและสำเนาอุทธรณ์ ถ้าต้องการชะลอการบังคับคดี ให้ยื่นคำขอทุเลาการบังคับด้วย
7. อีกฝ่ายยื่นคำแก้อุทธรณ์ ได้ภายในสิบห้าวันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 237) แล้วศาลชั้นต้นส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ
8. ศาลอุทธรณ์พิพากษา ยืน แก้ หรือกลับคำพิพากษาศาลชั้นต้น ถ้ายังไม่พอใจ ต้องขออนุญาตฎีกาภายในหนึ่งเดือน

อุทธรณ์คดีครอบครัวมีค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง

ค่าใช้จ่ายแต่ละคดีต่างกันมาก จึงควรมองเป็นองค์ประกอบ แล้วให้ทนายแจกแจงตามคดีจริงของคุณ

• เงินที่ต้องวางพร้อมอุทธรณ์ ป.วิ.พ. มาตรา 229 ให้ผู้อุทธรณ์วางค่าฤชาธรรมเนียมที่ตนต้องใช้แก่อีกฝ่ายตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น จำนวนจึงขึ้นกับสิ่งที่ศาลชั้นต้นสั่งไว้ในคำพิพากษา
• ค่าธรรมเนียมศาลในชั้นอุทธรณ์ ขึ้นกับลักษณะของคดีและคำขอ ข้อที่ยืนยันได้คือ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 155 ยกเว้นค่าขึ้นศาลและค่าฤชาธรรมเนียมในการยื่นฟ้องและการดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีครอบครัวเพื่อเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือค่าเลี้ยงชีพ แต่ขอบเขตของการยกเว้นในชั้นอุทธรณ์ และในคดีที่มีหลายเรื่องรวมกัน เช่น หย่าพร้อมแบ่งสินสมรส ควรให้ทนายตรวจเป็นรายคดี
• ค่าวิชาชีพทนายความ ตกลงกันตามขอบเขตงาน เช่น อุทธรณ์ทุกประเด็นหรือเฉพาะบางเรื่อง และรวมการแก้อุทธรณ์หรือขอทุเลาด้วยหรือไม่
• ค่าใช้จ่ายประกอบ เช่น คัดถ่ายสำนวนและคำเบิกความ แปลเอกสาร เดินทาง
• หลักประกันกรณีขอทุเลาการบังคับ ศาลอาจกำหนดเงื่อนไขให้หาประกันหรือวางเงินก่อนสั่งทุเลา

ระหว่างอุทธรณ์ ต้องจ่ายตามคำพิพากษาไหม และยังเป็นคู่สมรสกันอยู่หรือไม่

โดยหลักยังต้องจ่าย เพราะ ป.วิ.พ. มาตรา 231 บัญญัติว่าการยื่นอุทธรณ์ย่อมไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้น คำพิพากษาที่ให้จ่ายเงิน เช่น ค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือค่าทดแทน จึงบังคับคดีได้แม้อีกฝ่ายอุทธรณ์ เว้นแต่ศาลสั่งทุเลาการบังคับ ผู้อุทธรณ์ต้องยื่นคำขอทุเลาต่อศาลอุทธรณ์ (ยื่นผ่านศาลชั้นต้นได้จนกว่าศาลจะมีคำสั่งรับอุทธรณ์) และต้องแสดงเหตุอันสมควร ศาลอาจสั่งพร้อมเงื่อนไขก็ได้

สำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดูและค่าเลี้ยงชีพ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 162 ให้อำนาจศาลสั่งให้ลูกหนี้นำเงินมาวางศาล และถ้าลูกหนี้มีรายได้ประจำ ศาลอาจสั่งอายัดเงินเป็นรายเดือนแล้วให้ผู้จ่ายเงินนำมาวางศาลแทน ถ้าไม่ปฏิบัติ ศาลเรียกมาตักเตือนได้ และถ้ายังไม่ปฏิบัติโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลออกหมายจับและกักขังได้ครั้งละไม่เกินสิบห้าวัน การหยุดจ่ายเพราะคิดว่ายื่นอุทธรณ์แล้วจึงเสี่ยงมาก อ่านเรื่องการขอทุเลาที่ อุทธรณ์แล้วต้องจ่ายค่าเลี้ยงดูหรือค่าทดแทนไหม

เรื่องสถานะการสมรสต่างออกไป ป.พ.พ. มาตรา 1531 บัญญัติว่าการหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด ถ้ามีการอุทธรณ์คัดค้านการหย่า ในทางกฎหมายทั้งสองฝ่ายจึงยังเป็นคู่สมรสกันอยู่จนกว่าคำพิพากษาจะถึงที่สุด (ถ้าอุทธรณ์เฉพาะเรื่องอื่น เช่น ค่าเลี้ยงดู ควรให้ทนายตรวจว่าส่วนการหย่าถึงที่สุดเมื่อใด) เรื่องที่ผูกกับการหย่า เช่น การจดทะเบียนสมรสใหม่ ต้องรอและปรึกษาทนายก่อน ดู ศาลสั่งให้หย่าแล้วแต่อีกฝ่ายอุทธรณ์ ยังเป็นคู่สมรสอยู่ไหม

เจรจาตกลงกันระหว่างอุทธรณ์ได้หรือไม่

ได้ตามหลักทั่วไป พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 146 วางหลักให้ศาลพยายามเปรียบเทียบให้คู่ความตกลงหรือประนีประนอมกัน ไม่ว่าคดีจะดำเนินไปแล้วเพียงใด และถ้ารักษาการสมรสไว้ไม่ได้ ก็ให้การหย่าเป็นไปอย่างเป็นธรรมและเสียหายน้อยที่สุด โดยคำนึงถึงสวัสดิภาพและอนาคตของบุตรเป็นสำคัญ ในทางปฏิบัติ การตกลงกันระหว่างอุทธรณ์อาจทำในรูปสัญญาประนีประนอมยอมความ หรือฝ่ายที่อุทธรณ์ถอนอุทธรณ์ ซึ่งแต่ละทางมีผลต่างกัน ควรให้ทนายดูขั้นตอนในคดีของคุณ

ข้อตกลงที่เกี่ยวกับลูกต้องยึดประโยชน์สูงสุดของเด็ก ซึ่ง พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ ให้ศาลคำนึงถึงเป็นสำคัญ ในการไกล่เกลี่ยที่ศาลชั้นต้น ศาลปฏิเสธที่จะพิพากษาตามข้อตกลงที่ไม่คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของผู้เยาว์ได้ นอกจากนี้ ป.พ.พ. มาตรา 1598/41 บัญญัติว่าสิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูจะสละหรือโอนมิได้ ข้อตกลงที่แตะเรื่องนี้จึงต้องเขียนอย่างระวัง อ่านต่อที่ ตกลงกันได้ระหว่างอุทธรณ์คดีครอบครัว

แพ้ในชั้นอุทธรณ์แล้ว ฎีกาต่อได้ไหม

ได้เฉพาะเมื่อศาลฎีกาอนุญาต ป.วิ.พ. มาตรา 244/1 ให้คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด ภายใต้มาตรา 247 ที่ให้ฎีกาได้เมื่อได้รับอนุญาตจากศาลฎีกาเท่านั้น และ พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 182/1 นำหลักนี้มาใช้กับคดีครอบครัวด้วย ผู้ที่ต้องการฎีกาต้องยื่นคำร้องขออนุญาตพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์

มาตรา 249 ให้ศาลฎีกาอนุญาตเมื่อเห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญที่ศาลฎีกาควรวินิจฉัย เช่น เกี่ยวกับประโยชน์สาธารณะหรือความสงบเรียบร้อย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ขัดกับแนวบรรทัดฐานของศาลฎีกา หรือเป็นข้อกฎหมายสำคัญที่ยังไม่มีแนวคำพิพากษา ถ้าไม่อนุญาต คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุดตั้งแต่วันอ่าน ในคดีครอบครัวส่วนใหญ่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษจึงเป็นด่านสุดท้ายจริง อุทธรณ์ต้องเตรียมให้ดีที่สุดตั้งแต่ครั้งแรก ดู ฎีกาคดีครอบครัวต้องขออนุญาตไหม

อุทธรณ์ หรือขอแก้ไขค่าเลี้ยงดู เลือกทางไหน

คนจำนวนมากอุทธรณ์ทั้งที่ปัญหาจริงคือชีวิตเปลี่ยนไปหลังศาลตัดสิน กฎหมายแยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน การอุทธรณ์ใช้เมื่อศาลชั้นต้นตัดสินผิดจากข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมาย ณ เวลาที่พิพากษา ส่วนการขอแก้ไขใช้เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยนไปภายหลัง

ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่าก็แก้ไขได้ในทำนองเดียวกัน เพราะมาตรา 1526 นำมาตรา 1598/39 ถึง 1598/41 มาใช้โดยอนุโลม การเลือกผิดช่องทางทำให้เสียทั้งเวลาและโอกาส อ่านการเปรียบเทียบเต็มได้ที่ อุทธรณ์หรือยื่นขอแก้ไขค่าเลี้ยงดู แบบไหนเหมาะกับกรณีของคุณ

ตัวอย่างสมมติ: คำพิพากษาฉบับเดียว หลายทางเลือก

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ คุณแก้วฟ้องหย่าคุณกล้าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) ขอเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองลูก ขอค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ และค่าทดแทน ศาลชั้นต้นพิพากษาให้หย่า ให้คุณแก้วเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง กำหนดค่าเลี้ยงดูบุตรต่ำกว่าที่ขอ และไม่ให้ค่าเลี้ยงชีพ สองสัปดาห์ต่อมา คุณแก้วรู้ว่าคุณกล้าจะอุทธรณ์เรื่องการหย่า

คุณแก้วต้องแยกคิดทีละเรื่อง ถ้าศาลไม่นำหลักฐานรายได้ที่นำสืบไว้แล้วมาคิดค่าเลี้ยงดูบุตร เป็นเรื่องอุทธรณ์ แต่ถ้าตอนนั้นรายได้ของคุณกล้าต่ำจริงและเพิ่งเพิ่มขึ้นทีหลัง ทางที่เหมาะคือขอแก้ไขตามมาตรา 1598/39 ส่วนค่าเลี้ยงชีพซึ่งเธอขอไว้ในคดีหย่าแล้ว อุทธรณ์ได้ถ้ามีเหตุ โดยต้องยื่นอุทธรณ์ของตัวเองภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ไม่ใช่รอคุณกล้า เมื่อได้รับสำเนาอุทธรณ์ของเขา เธอยื่นคำแก้อุทธรณ์ได้ภายในสิบห้าวัน ระหว่างนี้ทั้งสองยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ ส่วนเงินที่ศาลสั่งให้จ่ายจะบังคับได้เพียงใดขณะประเด็นการหย่ายังไม่ถึงที่สุด ต้องให้ทนายอ่านคำพิพากษาคดีนี้โดยตรง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยหลังฟังคำพิพากษาคดีครอบครัว

• รอสำเนาคำพิพากษาฉบับเต็มก่อนแล้วค่อยเริ่มนับเวลา กำหนดหนึ่งเดือนนับจากวันอ่าน ไม่ได้รอให้คุณพร้อม
• หยุดจ่ายค่าเลี้ยงดูหรือค่าทดแทนเพราะยื่นอุทธรณ์แล้ว โดยไม่ได้ขอทุเลาการบังคับ
• ยกเรื่องใหม่หรือเรียกเงินประเภทใหม่ ที่ไม่เคยว่ากันในศาลชั้นต้น
• อุทธรณ์ทั้งที่เรื่องจริงคือรายได้เปลี่ยนภายหลัง แทนที่จะขอแก้ไขตามมาตรา 1598/39
• เชื่อว่าแพ้ชั้นอุทธรณ์แล้วฎีกาได้แน่นอน ทั้งที่ต้องได้รับอนุญาตจากศาลฎีกาก่อน
• ใช้ลูกเป็นเครื่องต่อรอง หรือเล่าเรื่องคดีบนโซเชียล พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ มาตรา 153 ห้ามเผยแพร่ข้อมูลที่อาจทำให้รู้จักตัวคู่ความในคดีครอบครัว เว้นแต่ศาลอนุญาต

ถ้าคุณเพิ่งฟังคำพิพากษา สิ่งที่ควรทำในสัปดาห์แรกคือคัดคำพิพากษา จดวันอ่าน และนัดทนายอ่านคำพิพากษาทีละประเด็น เพื่อรู้ว่าเรื่องไหนควรอุทธรณ์ เรื่องไหนควรรอขอแก้ไขภายหลัง และเรื่องไหนควรเจรจา หากต้องการให้ช่วยตรวจคำพิพากษา ติดต่อสำนักงาน