คนไทยที่สมรสกับคนเกาหลีแล้วตกลงจะแยกทางกันด้วยดี หลายคนเข้าใจว่าแค่ไปเซ็นแบบฟอร์มที่สำนักงานเขตในเกาหลีก็จบ แต่กฎหมายหย่าเกาหลีไม่ได้ง่ายแบบนั้น บทความนี้อธิบายว่าการหย่าแบบตกลงกันที่เกาหลีมีขั้นตอนอย่างไร ต้องรอกี่เดือน ต้องเตรียมอะไรเรื่องลูก ใช้ได้กับใคร และถ้าตกลงกันไม่ได้จะฟ้องหย่าที่เกาหลีด้วยเหตุใด
กฎหมายหย่าเกาหลีมีการหย่ากี่แบบ
ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลีรู้จักการหย่าสองแบบ คือการหย่าโดยความตกลงของคู่สมรส (มาตรา 834) และการหย่าโดยคำพิพากษา ซึ่งฝ่ายหนึ่งฟ้องต่อศาลครอบครัวเมื่อมีเหตุตามกฎหมาย (มาตรา 840) การหย่าโดยความยินยอมแบบเกาหลี (협의이혼) คือการที่คู่สมรสตกลงหย่ากันเอง แล้วให้ศาลครอบครัวยืนยันว่าทั้งสองมีเจตนาหย่าจริง ก่อนนำหนังสือยืนยันไปแจ้งต่อทะเบียนครอบครัว
สำหรับคู่ไทย–เกาหลี กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลของเกาหลี ฉบับที่มีผลตั้งแต่ 5 กรกฎาคม 2565 (ค.ศ. 2022) มาตรา 66 กำหนดว่า ถ้าคู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นคนเกาหลีที่มีถิ่นที่อยู่ปกติในเกาหลี การหย่าใช้กฎหมายเกาหลี คู่ที่ฝ่ายเกาหลีอาศัยอยู่ในเกาหลีและต้องการหย่าแบบตกลงกันให้มีผลตามกฎหมายเกาหลี จึงต้องทำตามขั้นตอนในบทความนี้ ส่วนศาลไทยมีหลักเลือกกฎหมายของตัวเอง ดู หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ และภาพรวมการหย่ากับคนเกาหลีทุกทางอยู่ใน หย่ากับคนเกาหลี หย่าที่ไทยหรือที่เกาหลีใต้
หย่าโดยความยินยอมที่เกาหลีต้องไปศาลครอบครัวไหม
ต้องไป ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลี มาตรา 836 ให้การหย่าโดยความตกลงมีผลเมื่อได้รับการยืนยันจากศาลครอบครัว และแจ้งตามกฎหมายทะเบียนความสัมพันธ์ครอบครัวแล้ว การยื่นแบบแจ้งการหย่าที่สำนักงานเขตโดยไม่มีหนังสือยืนยันของศาลจึงไม่ทำให้หย่ากันได้ และการที่ศาลยืนยันแล้วก็ยังไม่ใช่การหย่าที่สมบูรณ์จนกว่าจะแจ้งทะเบียน
ระเบียบศาลฎีกาเกาหลีว่าด้วยทะเบียนความสัมพันธ์ครอบครัวกำหนดให้คู่สมรสไปศาลครอบครัวด้วยกัน เพื่อยื่นคำขอยืนยันเจตนาหย่าและรับคำแนะนำเรื่องการหย่า ศาลที่รับเรื่องคือศาลครอบครัวท้องที่ของถิ่นทะเบียนหรือภูมิลำเนา และถ้าไม่ได้อาศัยอยู่ในเกาหลี เรื่องอยู่ในเขตอำนาจของศาลครอบครัวกรุงโซล
ขั้นตอนหย่าโดยความยินยอมที่ศาลครอบครัวเกาหลี
- ยื่นคำขอยืนยันเจตนาหย่า ทั้งสองไปศาลครอบครัวด้วยกัน ระเบียบให้แนบหนังสือรับรองความสัมพันธ์ครอบครัวและหนังสือรับรองความสัมพันธ์ทางสมรส (혼인관계증명서) ของทั้งสองฝ่าย และฝ่ายต่างชาติระบุสัญชาติในคำขอ ควรถามศาลก่อนว่าฝ่ายไทยต้องใช้เอกสารใด
- รับคำแนะนำเรื่องการหย่า ศาลให้ข้อมูลเรื่องการหย่าและอาจแนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ถ้าไม่รับคำแนะนำภายใน 3 เดือนนับแต่วันถัดจากวันยื่นคำขอ ถือว่าถอนคำขอ
- รอระยะทบทวน นับแต่วันที่ได้รับคำแนะนำ 3 เดือนถ้ามีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู หรือ 1 เดือนถ้าไม่มี
- เตรียมข้อตกลงเรื่องบุตร ถ้ามีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู ต้องยื่นหนังสือข้อตกลงเรื่องการเลี้ยงดูและผู้ใช้อำนาจปกครอง หรือคำสั่งศาลครอบครัวในเรื่องนั้น
- ไปศาลเพื่อยืนยันเจตนา พ้นระยะทบทวนแล้ว ศาลเรียกทั้งสองไปศาลเพื่อสอบถามเจตนาหย่าและตรวจข้อตกลงเรื่องบุตร ถ้าฝ่ายใดไม่ไปตามนัดสองครั้ง ถือว่าถอนคำขอ
- แจ้งการหย่าภายใน 3 เดือน นำสำเนาหนังสือยืนยันไปแจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือนนับแต่ได้รับ ฝ่ายเดียวยื่นได้ ถ้าพ้นกำหนด การยืนยันของศาลสิ้นผล และก่อนที่การแจ้งจะถูกรับ ฝ่ายที่เปลี่ยนใจยังถอนเจตนาหย่าได้
ระยะทบทวนการหย่าที่เกาหลีกี่เดือน
ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลี มาตรา 836-2 ให้ศาลยืนยันเจตนาหย่าได้เมื่อพ้นระยะเวลานับแต่วันที่คู่สมรสได้รับคำแนะนำ ดังนี้
| กรณี | ระยะทบทวน |
|---|---|
| มีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู รวมถึงบุตรในครรภ์ | 3 เดือน |
| ไม่มีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู | 1 เดือน |
| มีเหตุเร่งด่วน เช่น คาดว่าจะได้รับความทุกข์ทรมานเกินทนจากความรุนแรง | ศาลอาจย่นหรือยกเว้น |
ระยะนี้จึงไม่ใช่สามสิบวันเสมอ และไม่ใช่สามเดือนทุกกรณี ถ้าคุณถูกกระทำความรุนแรง ควรแจ้งศาลและขอให้พิจารณาย่นระยะเวลา ซึ่งเป็นดุลพินิจของศาล ความปลอดภัยและช่องทางช่วยเหลือในเกาหลีอยู่ใน ภรรยาไทยอยู่เกาหลีอยากหย่า สามีเกาหลีใช้ความรุนแรงหรือไม่ยอมหย่า
ข้อตกลงเรื่องบุตรต้องมีอะไรบ้าง
กฎหมายเกาหลีแยกสองเรื่องออกจากกัน คือผู้ใช้อำนาจปกครอง (친권자) กับผู้เลี้ยงดูบุตรที่ดูแลลูกในชีวิตประจำวัน ทั้งสองบทบาทอาจเป็นคนเดียวกันหรือคนละคนก็ได้ ตามมาตรา 837 ข้อตกลงเรื่องการเลี้ยงดูต้องมีอย่างน้อยสามเรื่อง
- ใครเป็นผู้เลี้ยงดูบุตร
- การรับภาระค่าเลี้ยงดูบุตร
- การเยี่ยมพบบุตรของฝ่ายที่ไม่ได้เลี้ยงดู และวิธีการ
ถ้าข้อตกลงขัดต่อประโยชน์ของบุตร ศาลครอบครัวสั่งให้แก้หรือกำหนดเองได้ โดยคำนึงถึงความประสงค์และอายุของบุตร และฐานะของพ่อแม่ ถ้าตกลงกันไม่ได้ ศาลเป็นผู้กำหนด เมื่อศาลยืนยันเจตนาหย่าแล้วจะทำบันทึกภาระค่าเลี้ยงดูบุตร ซึ่งใช้บังคับคดีในเกาหลีได้ ทั้งนี้ บุตรที่อายุยังไม่ถึง 19 ปียังเป็นผู้เยาว์ตามกฎหมายเกาหลี เรื่องลูกหลังหย่าแบบละเอียดดู หย่าสามีเกาหลี ลูกอยู่กับใคร
ใครใช้การหย่าแบบนี้ได้ และเมื่อไรใช้ไม่ได้
- ทั้งคู่อยู่ในเกาหลี ใช้ได้ตามขั้นตอนข้างต้น เพราะไปศาลด้วยกันได้
- ฝ่ายเกาหลีอยู่ต่างประเทศ แต่ฝ่ายไทยอยู่ในเกาหลี ระเบียบเกาหลีเปิดช่องให้คนสัญชาติเกาหลีที่อยู่ต่างประเทศยื่นคำขอผ่านสถานทูตหรือสถานกงสุลเกาหลี หรือให้ศาลขอให้สถานทูตยืนยันเจตนาแทน ส่วนฝ่ายไทยยังต้องไปศาลครอบครัวเกาหลีเอง และยังต้องรอระยะทบทวนเหมือนกัน ถ้าทั้งคู่อยู่นอกเกาหลี ดูข้อถัดไป
- ฝ่ายไทยอยู่นอกเกาหลี ช่องทางยืนยันเจตนาผ่านสถานทูตเขียนไว้สำหรับคนสัญชาติเกาหลี ยังไม่พบช่องทางทางการสำหรับฝ่ายต่างชาติ ควรปรึกษาทนายเกาหลีว่าจะใช้วิธีใด หรือพิจารณาหย่าในไทยแทน
ถ้าตกลงกันไม่ได้ ฟ้องหย่าที่เกาหลีด้วยเหตุอะไรได้บ้าง
ฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าต่อศาลครอบครัวได้เมื่อมีเหตุตามมาตรา 840 ซึ่งมีหกข้อ (ถ้อยคำด้านล่างเป็นการแปลสรุป)
- คู่สมรสกระทำการนอกใจ
- คู่สมรสจงใจละทิ้งอีกฝ่ายโดยเจตนาร้าย
- ได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมอย่างร้ายแรงจากคู่สมรสหรือบุพการีของคู่สมรส
- บุพการีของตนได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมอย่างร้ายแรงจากคู่สมรส
- ไม่ทราบความเป็นตายของคู่สมรสตั้งแต่สามปีขึ้นไป
- มีเหตุร้ายแรงอื่นที่ทำให้ยากจะอยู่ร่วมกันต่อไป
เหตุนอกใจฟ้องไม่ได้ถ้าอีกฝ่ายยินยอมล่วงหน้าหรือให้อภัยภายหลัง หรือพ้น 6 เดือนนับแต่รู้ หรือพ้น 2 ปีนับแต่เกิดเหตุ (มาตรา 841) และเหตุข้ออื่นบางข้อก็มีกำหนดเวลาเช่นกัน จึงไม่ควรรอ กฎหมายวิธีพิจารณาคดีครอบครัวเกาหลีกำหนดให้คดีหย่าโดยหลักต้องผ่านการไกล่เกลี่ยก่อน และศาลเกาหลีโดยหลักไม่ให้ฝ่ายที่เป็นต้นเหตุหลักของการแตกหักฟ้องหย่า แต่มีข้อยกเว้น และเมื่อหย่าโดยคำพิพากษา ฝ่ายที่เสียหายอาจเรียกค่าเสียหายรวมถึงความทุกข์ทางจิตใจจากฝ่ายที่มีความผิดได้ (มาตรา 843 ประกอบมาตรา 806)
ควรรู้ด้วยว่ากฎหมายเกาหลีไม่มีเหตุหย่าเรื่องแยกกันอยู่ครบกำหนดแบบประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย (ป.พ.พ.) มาตรา 1516 (4/2) และสิทธิขอแบ่งทรัพย์สินตามกฎหมายเกาหลีสิ้นไปเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันหย่า ดู แบ่งสินสมรสกับสามีเกาหลี ถ้าฝ่ายเกาหลีเป็นผู้ฟ้องและคุณอยู่ไทย ดู ถูกฟ้องหย่าที่ศาลเกาหลี ได้รับหมายศาลเกาหลีต้องทำอะไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ฟ้องหย่าชาวเกาหลี มีเหตุใดบ้าง มีวิธีการอย่างไร
หย่าที่เกาหลีแล้ว มีผลในไทยอย่างไร
ทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนตามเอง สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซลแจ้งว่าคู่ที่หย่าตามกฎหมายเกาหลีแล้วจะจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยอีกไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนในไทย โดยใช้เอกสารเกาหลีที่แปลและรับรองแล้ว ขั้นตอนดู หย่าที่เกาหลีแล้ว ใบหย่าเกาหลีใช้ในไทยได้ไหม
ตัวอย่างสมมติ: คู่ที่มีลูกและอยู่ในกรุงโซล
นางบี คนไทย อาศัยอยู่ในกรุงโซลกับนายคิม (ชื่อสมมติ) และมีลูกวัยอนุบาล ทั้งคู่ตกลงหย่ากันและไปศาลครอบครัวด้วยกัน เมื่อรับคำแนะนำแล้วต้องรอระยะทบทวน 3 เดือนเพราะมีลูก ระหว่างนั้นทั้งคู่ทำข้อตกลงว่าลูกอยู่กับนางบี นายคิมรับภาระค่าเลี้ยงดู และกำหนดวันเยี่ยมพบ ถ้าศาลยืนยันเจตนาและรับข้อตกลง ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องนำหนังสือยืนยันไปแจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือน ถ้าไม่มีใครแจ้ง การยืนยันสิ้นผล ต่อมาเมื่อนางบีพาลูกกลับไทย ก็ต้องนำเอกสารการหย่าไปขอบันทึก คร.22 ด้วย
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
การหย่าแบบตกลงกันที่เกาหลีดูเหมือนไม่ซับซ้อน แต่ข้อตกลงเรื่องลูกและเงินที่ทำไว้ตอนนี้จะผูกพันไปอีกนาน ทนายช่วยได้ในงานต่อไปนี้
- ประเมินว่าควรหย่าที่เกาหลีหรือที่ไทย จากที่อยู่ของแต่ละฝ่ายและประเทศที่ต้องใช้ผล
- ตรวจร่างข้อตกลงเรื่องผู้เลี้ยงดู ค่าเลี้ยงดู และการเยี่ยมพบให้ครบและปฏิบัติได้จริง รวมถึงกรณีลูกย้ายมาอยู่ไทย
- ประสานกับทนายเกาหลีในการยื่นคำขอ หรือเมื่อตกลงกันไม่ได้และต้องฟ้อง
- ประเมินเหตุหย่าและกำหนดเวลาตามกฎหมายเกาหลีก่อนสิทธิจะหมด
- เตรียมเอกสารการหย่าเกาหลีที่แปลและรับรองแล้วเพื่อบันทึกในไทย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ยื่นแบบแจ้งการหย่าที่สำนักงานเขตโดยไม่ผ่านศาล การหย่าโดยความตกลงต้องมีหนังสือยืนยันของศาลครอบครัว
- คิดว่าระยะทบทวนเท่ากันทุกกรณี มีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู 3 เดือน ไม่มี 1 เดือน
- ไม่ไปศาลตามนัด ไม่ไปสองครั้ง ถือว่าถอนคำขอ
- ลืมแจ้งทะเบียนหลังศาลยืนยัน พ้น 3 เดือน การยืนยันสิ้นผล
- เอาเหตุหย่าของไทยไปฟ้องที่เกาหลี ศาลเกาหลีใช้เหตุตามมาตรา 840
ถ้าคุณกำลังจะหย่าแบบตกลงกันที่เกาหลี ควรให้ทนายตรวจข้อตกลงเรื่องลูกและทรัพย์สินก่อนยื่นศาล และวางแผนบันทึกการหย่าในไทยไปพร้อมกัน หากต้องการให้ช่วยประเมินกรณีของคุณ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
หย่าโดยความยินยอมที่เกาหลี ไปเซ็นที่สำนักงานเขตอย่างเดียวได้ไหม?
ไม่ได้ ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลี มาตรา 836 ให้การหย่าโดยความตกลงมีผลเมื่อได้รับการยืนยันจากศาลครอบครัวและแจ้งทะเบียนแล้ว ทั้งคู่ต้องไปศาลครอบครัวด้วยกัน รับคำแนะนำ รอระยะทบทวน แล้วจึงนำหนังสือยืนยันไปแจ้ง
ระยะทบทวนเริ่มนับเมื่อไร?
นับแต่วันที่คู่สมรสได้รับคำแนะนำเรื่องการหย่าจากศาลครอบครัว ไม่ใช่วันยื่นคำขอ ถ้ามีบุตรที่ต้องเลี้ยงดูรวมถึงบุตรในครรภ์ต้องรอ 3 เดือน ถ้าไม่มีรอ 1 เดือน กรณีเร่งด่วน เช่น ความรุนแรง ศาลอาจย่นหรือยกเว้นได้
ศาลยืนยันเจตนาหย่าแล้ว ถือว่าหย่าแล้วหรือยัง?
ยัง ต้องนำสำเนาหนังสือยืนยันไปแจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือนนับแต่ได้รับ ฝ่ายเดียวยื่นได้ ถ้าพ้นกำหนด การยืนยันของศาลสิ้นผล และก่อนที่การแจ้งจะถูกรับ ฝ่ายที่เปลี่ยนใจยังถอนเจตนาหย่าได้
กลับมาอยู่ไทยแล้ว ยังหย่าโดยความยินยอมที่ศาลเกาหลีได้ไหม?
ยังไม่พบช่องทางทางการสำหรับฝ่ายไทยที่อยู่นอกเกาหลี ระเบียบเกาหลีเรื่องยืนยันเจตนาผ่านสถานทูตเขียนไว้สำหรับคนสัญชาติเกาหลีที่อยู่ต่างประเทศ ควรปรึกษาทนายเกาหลีว่าจะใช้วิธีใด หรือพิจารณาจดทะเบียนหย่าหรือฟ้องหย่าในไทย
แยกกันอยู่หลายปีแล้ว ฟ้องหย่าที่ศาลเกาหลีได้ไหม?
อาจได้ แต่การแยกกันอยู่ครบกำหนดไม่ใช่เหตุหย่าในตัวเองตามกฎหมายเกาหลี ต่างจากไทย ข้อเท็จจริงเดียวกันอาจเข้าเหตุอื่นตามมาตรา 840 เช่น การจงใจละทิ้งโดยเจตนาร้าย หรือเหตุร้ายแรงอื่นที่ทำให้ยากจะอยู่ร่วมกัน ซึ่งศาลจะพิจารณาเป็นรายกรณี ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่เป็นต้นเหตุหลักของการแตกหัก ศาลเกาหลีโดยหลักไม่ให้ฟ้องหย่า แต่มีข้อยกเว้น ควรให้ทนายเกาหลีประเมินก่อนฟ้อง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
