เมื่อชีวิตคู่มาถึงทางแยก คนไทยที่จะหย่ากับคนเกาหลีมักถามก่อนว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่เกาหลีใต้ และหย่าแล้วทะเบียนของอีกประเทศจะเปลี่ยนตามหรือไม่ บทความนี้เป็นภาพรวมสำหรับคนไทยที่สมรสกับคนสัญชาติสาธารณรัฐเกาหลี ไม่ว่าฝ่ายเกาหลีจะเป็นสามีหรือภรรยา เพื่อเทียบทางหย่าทั้งสี่ทาง และสิ่งที่แต่ละทางต้องทำต่อในอีกประเทศ
หย่ากับคนเกาหลี ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายเกาหลี
การหย่า คือการทำให้การสมรสสิ้นสุดลงขณะที่คู่สมรสทั้งสองยังมีชีวิตอยู่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 ให้หย่าได้สองวิธี คือหย่าโดยความยินยอมซึ่งทำเป็นหนังสือและมีพยานอย่างน้อยสองคน หรือหย่าโดยคำพิพากษา ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลีก็มีสองแบบ คือหย่าโดยความตกลง (มาตรา 834) และหย่าโดยคำพิพากษาของศาลครอบครัว (มาตรา 840)
เมื่อคู่สมรสต่างสัญชาติ แต่ละประเทศมีกฎเลือกกฎหมายของตัวเอง
- ฝั่งไทย พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 26 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์ถ้ากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ และมาตรา 27 ให้ศาลไทยพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า โดยเหตุหย่าใช้กฎหมายของถิ่นที่ฟ้อง คือ ป.พ.พ. มาตรา 1516
- ฝั่งเกาหลี กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลของเกาหลี ฉบับแก้ทั้งฉบับที่มีผลตั้งแต่ 5 กรกฎาคม 2565 (ค.ศ. 2022) มาตรา 66 กำหนดว่า ถ้าคู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นคนเกาหลีที่มีถิ่นที่อยู่ปกติในเกาหลี การหย่าใช้กฎหมายเกาหลี
ผลคือ ถ้าฝ่ายเกาหลียังอาศัยอยู่ในเกาหลี ในมุมของทางการเกาหลีการหย่าอยู่ใต้กฎหมายเกาหลี ซึ่งการหย่าแบบตกลงกันต้องผ่านศาลครอบครัว เรื่องนี้กระทบการบันทึกการหย่าที่ทำในไทยในเกาหลี ส่วนคู่ที่อาศัยในไทยทั้งคู่ต้องให้ทนายดูเป็นรายกรณี หลักทั่วไปอยู่ใน หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ
หย่ากับคนเกาหลีทำได้กี่ทาง
มีสี่ทางหลัก สองทางในไทยและสองทางในเกาหลีใต้ ทางที่เปิดให้คุณขึ้นกับว่าจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายประเทศใด อีกฝ่ายยอมร่วมมือหรือไม่ แต่ละฝ่ายอาศัยอยู่ที่ไหน และต้องใช้ผลการหย่าในประเทศใด ภาพรวมสำหรับคู่สมรสทุกสัญชาติอยู่ใน หย่ากับชาวต่างชาติในไทย เลือกทางไหนดี
| ประเด็น | จดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย | ฟ้องหย่าที่ศาลไทย | หย่าโดยความยินยอมที่เกาหลี | ฟ้องหย่าที่ศาลเกาหลี |
|---|---|---|---|---|
| ใช้ได้เมื่อ | จดสมรสตามกฎหมายไทย และตกลงกันได้ | ตกลงไม่ได้หรือติดต่อไม่ได้ แต่มีเหตุหย่า | ตกลงกันได้ และทั้งสองไปศาลครอบครัวเกาหลีได้ | ตกลงไม่ได้ และมีเหตุตามกฎหมายเกาหลี |
| ทำที่ไหน | อำเภอ/เขต หรือสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซล | ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ | ศาลครอบครัวเกาหลี แล้วแจ้งทะเบียน | ศาลครอบครัวเกาหลี โดยหลักต้องไกล่เกลี่ยก่อน |
| มีผลเมื่อไร | เมื่อจดทะเบียนการหย่า | เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด | เมื่อศาลยืนยันเจตนาและแจ้งทะเบียนแล้ว | ตามคำพิพากษาของศาลครอบครัวเกาหลี |
| ต้องทำต่อในอีกประเทศ | แจ้งทะเบียนเกาหลีภายใน 3 เดือน | แจ้งทะเบียนเกาหลีด้วยคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด | ขอบันทึก คร.22 ในไทย | ขอบันทึก คร.22 ในไทย |
ทางที่ 1: จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ เขต หรือสถานทูตไทยในโซล
เหมาะกับคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยและตกลงกันได้ การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนการหย่าแล้ว (ป.พ.พ. มาตรา 1515) ทั้งสองฝ่ายต้องร้องขอพร้อมพยานสองคน อยู่คนละที่ก็จดทะเบียนหย่าต่างสำนักทะเบียนได้ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซลก็รับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย โดยทั้งสองต้องไปด้วยตนเองสองครั้ง ถ้าฝ่ายหนึ่งอยู่ไทยอีกฝ่ายอยู่เกาหลี ให้ติดต่อสถานทูตก่อนเพราะขั้นตอนต่างออกไป
ถ้าจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายเกาหลีอย่างเดียว ยังไม่พบแนวทางทางการว่าจะจดหย่าตามกฎหมายไทยได้หรือไม่ ควรสอบถามสำนักทะเบียนหรือสถานทูตและให้ทนายตรวจก่อน เมื่อจดหย่าแล้วต้องแจ้งทะเบียนเกาหลีต่อ ดู หย่าที่ไทยแล้ว แจ้งเกาหลีไหม
ทางที่ 2: ฟ้องหย่าที่ศาลไทย
ถ้าตกลงกันไม่ได้ หรือฝ่ายเกาหลีกลับประเทศและติดต่อไม่ได้ ทางนี้ไม่ต้องอาศัยความยินยอม แต่ต้องมีเหตุตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 เช่น จงใจละทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปี ถ้าคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย แม้จำเลยอยู่ต่างประเทศ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้ฟ้องที่ศาลในไทยได้
ไทยกับเกาหลีมีสนธิสัญญาว่าด้วยความช่วยเหลือทางศาลในคดีแพ่งและพาณิชย์ มีผลตั้งแต่ปี 2558 ครอบคลุมการส่งเอกสารศาล แต่ไม่ได้ทำให้คำพิพากษาของประเทศหนึ่งบังคับในอีกประเทศได้ทันที วิธีส่งหมายจึงสำคัญ เพราะเกาหลีไม่นับการส่งหมายโดยการประกาศ คำพิพากษาที่ส่งหมายแบบนั้นอาจไม่ได้รับการยอมรับในเกาหลี อ่านต่อที่ สามีเกาหลีกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
ทางที่ 3: หย่าโดยความยินยอมที่ศาลครอบครัวเกาหลี
การหย่าแบบตกลงกันของเกาหลี (협의이혼) ไม่ได้จบที่สำนักงานเขต ประมวลกฎหมายแพ่งเกาหลี มาตรา 836 ให้การหย่ามีผลเมื่อได้รับการยืนยันจากศาลครอบครัวและแจ้งต่อทะเบียนแล้ว ทั้งคู่ไปศาลด้วยกัน รับคำแนะนำ แล้วรอระยะทบทวนตามมาตรา 836-2 คือ 3 เดือนถ้ามีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู หรือ 1 เดือนถ้าไม่มี จากนั้นต้องแจ้งการหย่าภายใน 3 เดือนนับแต่ได้รับสำเนาหนังสือยืนยัน ข้อจำกัดคือช่องทางยืนยันเจตนาผ่านสถานทูตเกาหลีเขียนไว้สำหรับคนสัญชาติเกาหลีที่อยู่ต่างประเทศ ถ้าฝ่ายไทยอยู่นอกเกาหลี ยังไม่พบช่องทางทางการ ควรถามทนายเกาหลีก่อน ขั้นตอนเต็มอยู่ใน กฎหมายหย่าเกาหลี หย่าโดยความยินยอมต้องไปศาลครอบครัวไหม
ทางที่ 4: ฟ้องหย่าที่ศาลครอบครัวเกาหลี
ฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าต่อศาลครอบครัวเกาหลีได้เมื่อมีเหตุตามมาตรา 840 ซึ่งมีหกข้อ เช่น การนอกใจ และเหตุร้ายแรงอื่นที่ทำให้อยู่ร่วมกันต่อไปได้ยาก คดีหย่าโดยหลักต้องผ่านการไกล่เกลี่ยก่อน และศาลเกาหลีโดยหลักไม่ให้ฝ่ายที่เป็นต้นเหตุหลักของการแตกหักฟ้องหย่า แต่มีข้อยกเว้น ถ้าคุณได้รับเอกสารจากศาลเกาหลี ดู ถูกฟ้องหย่าที่ศาลเกาหลี ได้รับหมายศาลเกาหลีต้องทำอะไร ถ้าคุณอยู่เกาหลีและเผชิญความรุนแรงหรืออีกฝ่ายไม่ยอมหย่า ดู ภรรยาไทยอยู่เกาหลีอยากหย่า ทำอะไรได้บ้าง
หย่าในไทยแล้ว ต้องทำอะไรเพิ่มในเกาหลี
การหย่าที่ทำในไทยมีผลตามกฎหมายไทย แต่ทะเบียนครอบครัวเกาหลีไม่เปลี่ยนเอง ตามที่สถานเอกอัครราชทูตเกาหลีประจำประเทศไทยแจ้งไว้ ณ ปี 2569
- จดหย่าที่อำเภอไทย แจ้งด้วยทะเบียนการหย่า (คร.6) หรือใบสำคัญการหย่า (คร.7) ฉบับจริงพร้อมคำแปลภาษาเกาหลี ภายใน 3 เดือน และแบบแจ้งการหย่าต้องมีลายมือชื่อทั้งสองฝ่าย
- หย่าโดยคำพิพากษาศาลไทย แนบคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดพร้อมคำแปล โดยคำพิพากษาต่างประเทศได้รับการยอมรับในเกาหลีเมื่อครบเงื่อนไขตามกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งเกาหลี มาตรา 217
ข้อควรระวัง: ถ้าฝ่ายเกาหลีมีถิ่นที่อยู่ปกติในเกาหลี ยังไม่พบแนวปฏิบัติทางการว่านายทะเบียนเกาหลีจะรับแจ้งการหย่าที่อำเภอไทยของคู่แบบนี้หรือไม่ ควรถามทนายเกาหลีก่อนเลือกทาง และการแจ้งเปลี่ยนสถานะกับการบังคับเอาเงินตามคำพิพากษาไทยในเกาหลีเป็นคนละขั้นตอน
หย่าที่เกาหลีแล้ว ต้องทำอะไรในไทย
ทะเบียนไทยก็ไม่เปลี่ยนเองเช่นกัน สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซลแจ้งว่าคู่ที่หย่าตามกฎหมายเกาหลีแล้วจะจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยอีกไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียน โดยเอกสารเกาหลีต้องผ่านการแปลและรับรองทั้งฝั่งเกาหลี สถานทูตไทยในโซล และกรมการกงสุล ถ้ากลับไทยเองไม่ได้ ทำหนังสือมอบอำนาจที่สถานทูตไทยในโซลให้คนในไทยยื่นแทนได้ ดู หย่าที่เกาหลีแล้ว ใบหย่าเกาหลีใช้ในไทยได้ไหม
ส่วน Apostille ยังใช้ระหว่างไทยกับเกาหลีไม่ได้ ณ พฤศจิกายน 2569 เพราะอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลก่อนยื่น
หย่ากับคนเกาหลีแล้ว ลูกและทรัพย์สินเป็นอย่างไร
- อำนาจปกครองบุตร ในไทย ถ้าตกลงกันไม่ได้หรือหย่าโดยคำพิพากษา ศาลชี้ขาดโดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ (ป.พ.พ. มาตรา 1520) กฎหมายเกาหลีแยกผู้ใช้อำนาจปกครองออกจากผู้เลี้ยงดู และไม่มีกฎตายตัวว่าลูกเล็กต้องอยู่กับแม่
- พาลูกข้ามประเทศ ไทยและเกาหลีเป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการลักพาตัวเด็กข้ามชาติทั้งคู่ แต่ ณ ปี 2569 ยังไม่ยอมรับการเข้าร่วมของกันและกัน อนุสัญญาจึงยังไม่มีผลระหว่างสองประเทศ ต้องเน้นป้องกันก่อนเด็กเดินทาง ดู หย่าสามีเกาหลี ลูกอยู่กับใคร
- ทรัพย์สิน ที่ดินและบ้านในไทยใช้กฎหมายไทย สินสมรสโดยหลักแบ่งให้ได้ส่วนเท่ากัน (ป.พ.พ. มาตรา 1533) ส่วนกฎหมายเกาหลี มาตรา 839-2 ให้ศาลดูทรัพย์สินที่ได้มาด้วยความร่วมมือของทั้งสองฝ่าย และสิทธิขอแบ่งทรัพย์สินสิ้นไปเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันหย่า ทรัพย์อื่นมีประเด็นกฎหมายขัดกันที่ต้องให้ทนายดู ดู แบ่งสินสมรสกับสามีเกาหลี
ตัวอย่างสมมติ: คู่ที่ฝ่ายเกาหลีกลับไปอยู่เกาหลี
นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายคิม (ชื่อสมมติ) ชาวเกาหลี ที่อำเภอในไทย ต่อมานายคิมกลับไปอาศัยที่เกาหลี ถ้าตกลงกันได้ อาจจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยแบบต่างสำนักทะเบียน แต่เพราะนายคิมอาศัยอยู่ในเกาหลี ควรให้ทนายตรวจก่อนว่าทะเบียนเกาหลีจะรับแจ้งหรือไม่ และหลังจดหย่าต้องแจ้งภายใน 3 เดือนโดยนายคิมลงชื่อในแบบแจ้งด้วย ถ้านายคิมไม่ยอมหย่าและหายไป นางบีอาจต้องฟ้องหย่าที่ศาลไทยด้วยเหตุตามมาตรา 1516
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ทนายช่วยได้ในงานต่อไปนี้
- ตรวจว่าทางหย่าใดเปิดให้คุณ จากสถานที่จดสมรส ถิ่นที่อยู่ของแต่ละฝ่าย และประเทศที่ต้องใช้ผล
- ร่างหนังสือหย่าให้ระบุผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้ชัด โดยเฉพาะผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรอายุต่ำกว่า 19 ปี ซึ่งต้องปรากฏในทะเบียนการหย่าจึงจะแจ้งเรื่องบุตรต่อทะเบียนเกาหลีได้
- ร่างคำฟ้อง เลือกเหตุหย่าที่พิสูจน์ได้ และเลือกวิธีส่งหมายที่ไม่เป็นปัญหาเมื่อต้องใช้คำพิพากษาในเกาหลี
- ขอให้ศาลมีคำสั่งชั่วคราวระหว่างคดีเรื่องสินสมรส ที่พัก และการเลี้ยงดูบุตร (ป.พ.พ. มาตรา 1530)
- เตรียมเอกสารที่ต้องแปลและรับรอง และประสานกับทนายเกาหลีเมื่อต้องหย่าหรือตอบคดีที่ศาลเกาหลี
ควรปรึกษาโดยเร็วถ้าได้รับเอกสารจากศาลเกาหลี เพราะกำหนดเวลายื่นคำให้การและอุทธรณ์ของเกาหลีสั้น หรือถ้ากังวลว่าลูกจะถูกพาออกนอกประเทศ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อหย่ากับคนเกาหลี
- คิดว่าหย่าที่อำเภอแล้วทะเบียนเกาหลีเปลี่ยนเอง ต้องแจ้งเอง เลยกำหนดอาจถูกปรับทางปกครอง
- คิดว่าหย่าแบบตกลงกันที่เกาหลีแค่เซ็นที่สำนักงานเขต ต้องผ่านศาลครอบครัว และถ้าไม่แจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือน การยืนยันของศาลสิ้นผล
- เอาเหตุหย่าของไทยไปใช้ที่เกาหลี กฎหมายเกาหลีไม่มีเหตุแยกกันอยู่เกินสามปีแบบ ป.พ.พ. มาตรา 1516 (4/2)
ถ้าคุณกำลังจะหย่ากับคนเกาหลี เริ่มจากรวบรวมทะเบียนสมรสไทยหรือเอกสารการสมรสเกาหลี สูติบัตรลูก และรายการทรัพย์สินในทั้งสองประเทศ แล้วปรึกษาทนายก่อนลงนามหรือยื่นเอกสารใด ๆ หากต้องการให้ช่วยประเมินทางเลือกจากข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
หย่าที่อำเภอไทยแล้ว ทะเบียนเกาหลีเปลี่ยนเองไหม?
ไม่เปลี่ยนเอง ต้องแจ้งการหย่าต่อทางการเกาหลีภายใน 3 เดือน เช่น ยื่นที่สถานเอกอัครราชทูตเกาหลีประจำประเทศไทย พร้อม คร.6 หรือ คร.7 ฉบับจริงและคำแปลภาษาเกาหลี ถ้าไม่แจ้ง ทะเบียนเกาหลีจะยังแสดงว่าสมรสอยู่
ภรรยาไทยอยู่ไทย หย่าโดยความยินยอมที่ศาลเกาหลีผ่านสถานทูตเกาหลีได้ไหม?
ยังไม่พบช่องทางทางการที่ทำได้ ระเบียบเกาหลีที่ให้ยืนยันเจตนาหย่าผ่านสถานทูตเขียนไว้สำหรับคนสัญชาติเกาหลีที่อยู่ต่างประเทศ ฝ่ายไทยที่อยู่นอกเกาหลีควรถามทนายเกาหลีว่าจะใช้วิธีใด หรือพิจารณาทางหย่าในไทยแทน
หย่าโดยความยินยอมที่เกาหลีต้องรอนานเท่าไร?
ต้องรอระยะทบทวน 3 เดือนถ้ามีบุตรที่ต้องเลี้ยงดู หรือ 1 เดือนถ้าไม่มี นับแต่วันรับคำแนะนำจากศาลครอบครัว (มาตรา 836-2) กรณีเร่งด่วน เช่น ความรุนแรง ศาลอาจย่นหรือยกเว้นได้ หลังศาลยืนยันแล้วยังต้องแจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือน
สามีเกาหลีกลับเกาหลีแล้วไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม?
ได้ ถ้ามีเหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 และคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ฟ้องที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ แล้วส่งหมายไปเกาหลีโดยวิธีที่ชอบด้วยกฎหมาย ถ้าต้องใช้คำพิพากษาในเกาหลีภายหลัง อย่าพึ่งการส่งหมายโดยการประกาศ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
