แบ่งสินสมรสและหนี้สินตอนหย่า ใครได้อะไร และหนี้ที่ก่อระหว่างสมรสแบ่งกันอย่างไร

นอกจากเรื่องการหย่าและบุตรแล้ว เรื่องที่สร้างข้อพิพาทมากที่สุดคือการแบ่งทรัพย์สิน บ้าน รถ เงินฝาก กิจการ รวมถึงหนี้สินที่ก่อขึ้นระหว่างสมรส การเข้าใจหลักการแบ่งสินสมรสจะช่วยให้ท่านปกป้องสิทธิของตนได้อย่างเป็นธรรม

บทความนี้จะอธิบายความแตกต่างระหว่างสินส่วนตัวกับสินสมรส หลักการแบ่งทรัพย์สินและหนี้สินเมื่อหย่า และสิ่งที่ควรเตรียม

สินส่วนตัว กับ สินสมรส ต่างกันอย่างไร

สินส่วนตัวคือทรัพย์สินที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอยู่ก่อนสมรส ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรสโดยการรับมรดกหรือการให้โดยเสน่หาเฉพาะตัว เครื่องใช้ส่วนตัว และทรัพย์ที่เป็นเครื่องประกอบอาชีพ ส่วนสินสมรสคือทรัพย์สินที่คู่สมรสได้มาระหว่างสมรส รวมถึงทรัพย์ที่ได้มาจากการทำมาหาได้ร่วมกัน เมื่อหย่า สินส่วนตัวยังคงเป็นของเจ้าของเดิม ส่วนสินสมรสต้องนำมาแบ่ง

หลักสำคัญ: สินส่วนตัวเป็นของเจ้าของเดิม ส่วนสินสมรสที่ได้มาระหว่างสมรส โดยหลักต้องแบ่งให้คู่สมรสได้ส่วนเท่ากันคนละครึ่ง

หลักการแบ่งสินสมรส

เมื่อหย่ากัน สินสมรสโดยหลักจะถูกแบ่งให้ชายและหญิงได้ส่วนเท่ากัน ตามที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์วางหลักไว้ ไม่ว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้หารายได้หลักก็ตาม เพราะกฎหมายถือว่าการดูแลครอบครัวและการทำมาหาได้ระหว่างสมรสเป็นความร่วมมือของทั้งสองฝ่าย การประเมินมูลค่าและจัดสรรทรัพย์สินแต่ละรายการจึงต้องทำอย่างรอบคอบ

หนี้สินที่ก่อระหว่างสมรสแบ่งกันอย่างไร

หนี้ที่คู่สมรสก่อขึ้นร่วมกันหรือเพื่อประโยชน์ของครอบครัวระหว่างสมรส ถือเป็นหนี้ร่วมที่ทั้งสองฝ่ายต้องรับผิดชอบร่วมกัน เช่น หนี้เพื่อซื้อบ้านหรือเลี้ยงดูครอบครัว ส่วนหนี้ที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ส่วนตัวโดยเฉพาะ โดยหลักเป็นความรับผิดของฝ่ายนั้นเอง การแยกแยะว่าหนี้ใดเป็นหนี้ร่วมหรือหนี้ส่วนตัวจึงสำคัญต่อความเป็นธรรมในการแบ่ง

สิ่งที่ควรเตรียม

• ทำบัญชีทรัพย์สินทั้งหมด แยกว่าเป็นสินส่วนตัวหรือสินสมรส พร้อมหลักฐานการได้มา
• รวบรวมเอกสารกรรมสิทธิ์ เช่น โฉนด ทะเบียนรถ สมุดบัญชี เอกสารกิจการ และเอกสารหนี้สิน
• เก็บหลักฐานการก่อหนี้และวัตถุประสงค์ของหนี้ เพื่อแสดงว่าเป็นหนี้ร่วมหรือหนี้ส่วนตัว
• ปรึกษาทนายความเพื่อประเมินมูลค่าและวางแนวทางแบ่งทรัพย์สินและหนี้สินอย่างเป็นธรรม

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: บ้านผ่อนร่วมกันแต่ใส่ชื่อคนเดียว ตอนหย่าอีกฝ่ายมีสิทธิไหม

ตอบ: แม้กรรมสิทธิ์จะใส่ชื่อเพียงคนเดียว แต่หากเป็นทรัพย์ที่ได้มาและผ่อนชำระระหว่างสมรสด้วยเงินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน ก็อาจถือเป็นสินสมรสที่ต้องนำมาแบ่ง การพิสูจน์ที่มาของเงินและการผ่อนจึงสำคัญ ควรเก็บหลักฐานการชำระไว้

ถาม: อีกฝ่ายแอบไปก่อหนี้นอกบ้าน เราต้องร่วมรับผิดไหม

ตอบ: หากเป็นหนี้ที่ก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ส่วนตัวของฝ่ายนั้นโดยเฉพาะ ไม่ใช่เพื่อครอบครัว โดยหลักก็เป็นความรับผิดของฝ่ายที่ก่อหนี้ ไม่ใช่หนี้ร่วม แต่การแยกแยะต้องดูข้อเท็จจริงและวัตถุประสงค์ของหนี้ ควรปรึกษาทนายเพื่อประเมิน

สรุป

การแบ่งทรัพย์สินตอนหย่ายึดหลักว่าสินส่วนตัวเป็นของเจ้าของเดิม ส่วนสินสมรสแบ่งกันคนละครึ่ง และหนี้ร่วมที่ก่อเพื่อครอบครัวต้องรับผิดชอบร่วมกัน การทำบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินอย่างละเอียด พร้อมเก็บหลักฐานการได้มาและวัตถุประสงค์ของหนี้ คือสิ่งที่ช่วยให้การแบ่งเป็นธรรมและปกป้องสิทธิของท่าน